Kiểm soát chi phí từ khâu mua sắm đến khi thanh lý
Ngày 21/10, tại phiên họp tổ của Quốc hội, thảo luận về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 6 luật thuộc lĩnh vực y tế, đại biểu Quốc hội Trịnh Xuân An (đoàn thành phố Đồng Nai) cho rằng, việc sửa đổi Điều 113 Luật Khám bệnh, chữa bệnh cần đáp ứng đồng thời hai yêu cầu: kiểm soát tham nhũng, lợi ích nhóm, nâng giá, lãng phí; đồng thời, tạo khuôn khổ rõ ràng để cơ sở y tế chủ động mua sắm, sử dụng thiết bị, bảo đảm hoạt động khám, chữa bệnh liên tục.
Theo đại biểu, trách nhiệm quản lý không thể chỉ đặt lên doanh nghiệp kinh doanh, nhập khẩu thiết bị. Cơ sở y tế cũng giữ vai trò quan trọng vì là nơi xác định nhu cầu, cấu hình, hiệu quả khai thác, nghiệm thu và tổ chức vận hành. Do đó, luật cần quy định rõ trách nhiệm của đơn vị mua sắm, sử dụng thiết bị trong toàn bộ vòng đời, từ xác định nhu cầu, lựa chọn cấu hình phù hợp đến quản lý hồ sơ, bố trí nhân lực, bảo dưỡng, kiểm định, báo cáo sự cố và xử lý khi thiết bị không còn đủ điều kiện sử dụng.
Đại biểu Trịnh Xuân An đề nghị đánh giá tổng chi phí vòng đời thay vì chỉ căn cứ vào giá mua ban đầu. Trên thực tế, thiết bị có thể đi kèm hóa chất, sinh phẩm, vật tư, phần mềm, phụ kiện và dịch vụ bảo trì riêng; vì vậy, giá mua thấp chưa chắc đồng nghĩa với chi phí sử dụng thấp.
Cùng với đó, cần làm rõ nguyên tắc xác định giá kê khai và tổng chi phí; xem xét biên lợi nhuận theo từng nhóm thiết bị, công nghệ, dịch vụ và mức độ cạnh tranh, thay vì áp dụng một tỷ lệ chung cho những sản phẩm khác nhau.
Để kiểm soát đường đi và biến động giá, đại biểu đề nghị chuẩn hóa dữ liệu, thống nhất định danh thiết bị từ khâu lưu hành, nhập khẩu, phân phối đến mua sắm, đồng thời làm rõ trách nhiệm cập nhật dữ liệu của từng chủ thể trong chuỗi cung ứng. Hệ thống dữ liệu cần giúp phát hiện các tầng trung gian không tạo ra giá trị tương xứng, giao dịch nhằm nâng giá hoặc che giấu lợi ích.
Đại biểu cũng lưu ý phải phân biệt rủi ro về chất lượng, an toàn với rủi ro về giá và đấu thầu. Một thiết bị có rủi ro thấp trong quá trình sử dụng vẫn có thể tiềm ẩn rủi ro về giá. Vì vậy, cơ chế đánh giá rủi ro cần được quy định rõ, có hướng dẫn khả thi; đồng thời cần có quy định chuyển tiếp đối với thiết bị được quản lý theo luật cũ và thiết bị thực hiện theo luật mới.
Công khai chi phí, hạn chế khâu trung gian làm tăng giá
Đại biểu Quốc hội Tạ Thị Yên (đoàn Điện Biên) đồng tình với yêu cầu quản lý chặt giá cả, chất lượng thiết bị y tế, nhưng cho rằng không thể chỉ nhìn vào giá mua ban đầu. Có thiết bị giá mua không quá cao nhưng chi phí vật tư đi kèm, bảo trì và sửa chữa về sau lại tốn kém. Qua nhiều khâu trung gian, chi phí cũng có thể bị đẩy lên.
Từ thực tế đó, đại biểu đề nghị làm rõ trách nhiệm quản lý từ khâu mua sắm, đưa thiết bị vào sử dụng, bảo trì, sửa chữa đến khi thanh lý. Giá thiết bị, chi phí phân phối, dịch vụ bảo trì và những khoản bắt buộc phải sử dụng kèm cần được công khai.
Đối với trường hợp có nhiều đơn vị trung gian nhưng không làm tăng giá trị thực tế, chỉ khiến chi phí tăng lên, cần có cơ chế kiểm tra, xử lý phù hợp.
Theo đại biểu Tạ Thị Yên, mục tiêu cuối cùng là kiểm soát được chi phí thực sự của thiết bị y tế trong suốt quá trình sử dụng, chứ không chỉ dừng ở giá mua tại thời điểm ban đầu.
