Theo Cục Bổ trợ tư pháp (Bộ Tư pháp), thực tiễn thời gian qua cho thấy có tình trạng lợi dụng hoạt động đấu giá tài sản, trả giá cao bất thường sau đó không nộp tiền trúng đấu giá (bỏ cọc); thông đồng, dìm giá hoặc cấu kết thao túng giá trong đấu giá quyền sử dụng đất tại một số địa phương để trục lợi. Những hành vi này gây ảnh hưởng đến sự phát triển lành mạnh của thị trường bất động sản, tiềm ẩn nguy cơ về an ninh, trật tự xã hội, tác động tiêu cực đến môi trường đầu tư, kinh doanh và sự phát triển kinh tế - xã hội.
Nguyên nhân chủ yếu là do giá khởi điểm thường thấp so với giá thị trường nên tiền đặt trước tối đa 20% không đủ sức ràng buộc; thời gian nộp tiền trúng đấu giá kéo dài, dẫn đến tình trạng nhiều cá nhân, nhà đầu tư không có nhu cầu thực sự vẫn tham gia nhằm kiếm lợi, thậm chí cố tình “thổi giá” để trục lợi.
Trước thực tế này, Bộ Tư pháp đang nghiên cứu, bổ sung một số giải pháp tại dự thảo Nghị quyết, gồm: nâng mức tiền đặt trước từ tối đa 20% lên 50%; bổ sung chế tài cấm tham gia đấu giá có thời hạn hoặc vĩnh viễn đối với trường hợp bỏ cọc từ lần thứ hai trở lên; xem xét xử lý hình sự với trường hợp trúng đấu giá nhưng cố tình bỏ cọc; tăng nặng xử phạt vi phạm hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự với các hành vi vi phạm khác như “quân xanh, quân đỏ”, thông đồng dìm giá, không trả giá hoặc nâng giá bất thường.
Đối với trường hợp người trúng đấu giá quyền sử dụng đất vi phạm nghĩa vụ thanh toán, dẫn đến quyết định công nhận kết quả đấu giá bị hủy, dự thảo Nghị quyết quy định người vi phạm sẽ bị cấm tham gia đấu giá quyền sử dụng đất trong thời hạn từ 6 tháng đến 5 năm. Ngoài ra, họ còn phải thanh toán đầy đủ chi phí tổ chức đấu giá, phí dịch vụ và các chi phí liên quan khác theo thông báo của cơ quan có thẩm quyền.
Một số chuyên gia đánh giá, việc nâng mức đặt trước lên 50% là biện pháp răn đe mạnh, hạn chế tình trạng bỏ cọc. Tuy nhiên, cũng có ý kiến cho rằng cần tập trung vào việc định giá khởi điểm sát với giá thị trường, khi đó mức đặt trước 20% cũng đã đủ lớn để ngăn ngừa hành vi vi phạm.
Tại cuộc họp ngày 24/9 nghe báo cáo về dự thảo Nghị quyết, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Hải Ninh yêu cầu rà soát toàn bộ các nội dung để sớm hoàn thiện, bảo đảm khi cụ thể hóa thành quy định phải chặt chẽ, có cơ sở pháp lý rõ ràng, khả thi trong áp dụng và hiệu quả trong quản lý nhà nước.
