Theo Kết luận thanh tra số 5756/KL-TTTP(NV1) ngày 25/6/2026 của Thanh tra Thành phố Hà Nội về việc quản lý, thăm dò, khảo sát, quy hoạch, cấp phép, khai thác, vận chuyển đối với các mỏ vật liệu xây dựng trên địa bàn giai đoạn từ năm 2019 đến tháng 6/2024, công tác quản lý nhà nước trong lĩnh vực này đang bộc lộ nhiều tồn tại, hạn chế.
Ngoài việc buông lỏng quản lý, tham mưu chậm trễ, quy hoạch chưa đáp ứng nhu cầu thực tế, có tình trạng đấu giá quyền khai thác và quản lý tài chính lỏng lẻo... Thanh tra Thành phố Hà Nội cũng điểm mặt sai phạm nghiêm trọng tại 4 mỏ vật liệu xây.
Theo đó, tiến hành thanh tra xác suất tại 04 mỏ vật liệu xây dựng trên địa bàn, Đoàn thanh tra đã phát hiện hàng loạt sai phạm nghiêm trọng, đa diện từ quản lý đất đai, nghĩa vụ tài chính cho đến quy trình khai thác thực tế.
Mỏ khai thác đá bazan tại xã Hòa Thạch, huyện Quốc Oai trước đây (nay là xã Phú Cát) do Công ty TNHH Xây dựng và sản xuất VLXD Hà Tây là Chủ đầu tư Dự án.
Mỏ khai thác đá bazan tại xã Đông Xuân, huyện Quốc Oai trước đây (nay là xã Yên Xuân) do Công ty Cổ phần Đầu tư phát triển hạ tầng Vinaconex là Chủ đầu tư Dự án.
Mỏ khai thác cát tại xã Liên Hồng và xã Hồng Hà, huyện Đan Phượng trước đây (nay là xã Ô Diên) do Công ty Cổ phần tư vấn và đầu tư Hàng Hải là Chủ đầu tư Dự án.
Mỏ khai thác cát tại xã Thạch Đà, huyện Mê Linh trước đây (nay là xã Yên Lãng) do Tổng Công xây dựng Trường Sơn là Chủ đầu tư.
Qua thanh tra thấy có mốt số các sai phạm như: Về quản lý sử dụng đất đai, sử dụng đất sai mục đích cho đơn vị khác thuê để làm bãi chứa và sản xuất vật liệu xây dựng; xây dựng trạm trộn bê tông không có giấy phép xây dựng, giấy phép bảo vệ môi trường, gây ô nhiễm môi trường
Về thực hiện nghĩa vụ tài chính, chưa nộp tiền cấp quyền khai thác khoáng sản đối với trữ lượng đã khai thác; áp dụng sai mức thu phí Bảo vệ Môi trường; Kê khai và nộp thiếu số phí bảo vệ môi trường, thuế Tài nguyên, phí cải tạo, phục hồi môi trường…
Về thăm dò, khai thác khoáng sản, không lưu giữ đầy đủ hồ sơ tài liệu liên quan đến việc thăm dò khoáng sản dẫn đến không có cơ sở để xác định trữ lượng mỏ đá do Công ty thăm dò với trữ lượng; không khai thác trong giai đoạn dài; không lắp đặt trạm cân dẫn đến không có cơ sở để xác định khối lượng khai thác; Bản đồ kết thúc khai thác mỏ không thể hiện các cao trình hiện trạng theo mặt cắt tuyến… dẫn đến không có cơ sở để đánh giá trữ lượng khoáng sản; không có hồ sơ, bản vẽ, sổ sách theo dõi, thống kê sản lượng khai thác thực tế....
Các đơn vị, khai thác quá phạm vi cho phép; thực hiện phương án khai thác không đúng hồ sơ đăng ký khu vực, công suất, khối lượng, phương pháp, thiết bị, kế hoạch và bảo vệ môi trường trong khai thác cát làm vật liệu san lấp…
Trước tính chất nghiêm trọng của các sai phạm, Thanh tra Thành phố Hà Nội đã đưa ra các kiến nghị xử lý nhằm chấn chỉnh kỷ cương pháp luật.
Kiến nghị, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, sớm ban hành quy định hướng dẫn cụ thể việc thực hiện nộp tiền cấp quyền khai thác khoáng sản đối với các đơn vị kéo dài nợ tiền cấp quyền khai thác khoáng sản đối với các trường hợp: Giấy phép khai thác khoáng sản hết hạn tuy nhiên trữ lượng khoáng sản vẫn còn nhưng không được cơ quan thẩm quyền cho phép gia hạn giấy phép; Giấy phép khai thác khoáng sản đã hết hiệu lực nhưng chưa hoạt động khai thác do chưa hoàn thiện thủ tục liên quan hoặc không tiếp tục triển khai Dự án khai thác khoáng sản.
Đồng thời, hướng dẫn, quy định cụ thể đối với trường hợp đơn vị có giấy phép khai thác khoáng sản hết hiệu lực không có khả năng thực hiện thủ tục đóng cửa mỏ và các trường hợp không phải lập Đề án đóng cửa mỏ để thực hiện thủ tục đóng cửa mỏ để tránh tình trạng tổ chức, cá nhân trốn tránh trách nhiệm sau khi Giấy phép khai thác khoáng sản hết hiệu lực...
Thanh tra Thành phố kiến nghị chuyển cơ quan điều tra xem xét, xử lý theo quy định đối với các sai phạm xảy ra trong thời gian dài, có tính hệ thống, gây thất thoát lớn tài nguyên và ngân sách nhà nước tại 04 đơn vị tham gia thực hiện hoạt động khoáng sản, vận chuyển khoáng sản VLXD được thanh tra xác suất.
