Buông lỏng quản lý, tham mưu chậm trễ
Thực hiện chỉ đạo thanh tra chuyên đề đối với các mỏ vật liệu xây dựng, Thanh tra Thành phố Hà Nội đã chỉ ra hàng loạt "lỗ hổng" trong công tác tham mưu, quản lý nhà nước và những sai phạm nghiêm trọng, kéo dài có tính hệ thống tại các doanh nghiệp khai thác khoáng sản.
Theo Kết luận thanh tra số 5756/KL-TTTP(NV1) ngày 25/6/2026 của Thanh tra Thành phố Hà Nội về việc quản lý, thăm dò, khảo sát, quy hoạch, cấp phép, khai thác, vận chuyển đối với các mỏ vật liệu xây dựng trên địa bàn giai đoạn từ năm 2019 đến tháng 6/2024, công tác quản lý nhà nước trong lĩnh vực này đang bộc lộ nhiều tồn tại, hạn chế.
Công tác tham mưu ban hành văn bản quy phạm pháp luật và các văn bản hành chính phục vụ quản lý hoạt động khoáng sản vật liệu xây dựng trên địa bàn thành phố Hà Nội, một số văn bản quản lý còn mang tính định hướng chung, chưa kịp thời cụ thể hóa các quy định mới của pháp luật, đặc biệt là các nội dung liên quan đến quản lý mỏ đã được cấp phép nhưng chậm hoặc không đưa vào khai thác.
Đặc biệt, xử lý mỏ hết hạn giấy phép nhưng chưa thực hiện đóng cửa mỏ; quản lý nghĩa vụ tài chính phát sinh trong thời gian mỏ chưa hoạt động. Việc rà soát, hệ thống hóa và điều chỉnh các văn bản hiện hành để bảo đảm thống nhất với quy định pháp luật mới còn chậm, gây lúng túng cho chính quyền cơ sở trong quá trình tổ chức thực hiện, làm giảm hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước tại một số địa bàn...
Cũng theo Thanh tra TP Hà Nội, về công tác tham mưu cấp giấy phép, gia hạn và quản lý sau cấp phép, trong số 14 Giấy phép khai thác khoáng sản không qua đấu giá, có 02 Giấy phép do Bộ Tài nguyên và Môi trường cấp từ năm 2008 nhưng đưa vào hoạt động khai thác do vướng mắc về quy hoạch ngành xi măng, thủ tục đất đai và giải phóng mặt bằng.
Công tác theo dõi, đôn đốc việc thực hiện nghĩa vụ tài chính, đưa mỏ vào hoạt động hoặc thu hồi, trả lại Giấy phép chưa được xử lý dứt điểm, dẫn đến tình trạng mỏ để “treo” kéo dài.
Đối với 12 Giấy phép khai thác do UBND Thành phố cấp, chỉ có 07 mỏ đang hoạt động, 05 mỏ đang dừng hoặc tạm dừng khai thác mà nguyên nhân chủ yếu là do hết hạn Giấy phép, chưa hoàn thành thủ tục đất đai, chưa có phương án vận chuyển khoáng sản hoặc phát sinh sai phạm phải thanh tra, điều tra.
Đấu giá quyền khai thác và quản lý tài chính lỏng lẻo
Công tác tham mưu tổ chức đấu giá quyền khai thác khoáng sản còn một số hạn chế; việc rà soát điều kiện pháp lý và kỹ thuật trước khi tổ chức đấu giá chưa thật sự chặt chẽ, dẫn đến phải hủy kết quả lựa chọn đơn vị tổ chức đấu giá và không công nhận kết quả đấu giá đối với một số mỏ cát.
Bên cạnh đó, công tác quản lý hoạt động khai thác, vận chuyển khoáng sản và quản lý thu, nộp các khoản thuế, phí, lệ phí: công tác kiểm tra, giám sát hoạt động khai thác, vận chuyển khoáng sản chưa thường xuyên, chưa kịp thời phát hiện, xử lý các vi phạm phát sinh; công tác quản lý, theo dõi và đôn đốc thực hiện nghĩa vụ tài chính đối với hoạt động khai thác khoáng sản chưa được sát sao dẫn đến một số doanh nghiệp được cấp phép nhưng chưa hoặc chậm thực hiện nghĩa vụ tài chính.
Chính quyền một số quận, huyện, xã cũng bị chỉ rõ chưa thực hiện đầy đủ trách nhiệm quản lý khoáng sản trên địa bàn, chưa kịp thời kiểm tra, phát hiện, xử lý hoặc kiến nghị xử lý đối với các mỏ chậm triển khai, mỏ hết hạn giấy phép; chưa kiên quyết trong việc quản lý, thu hồi đất, ngăn chặn việc sử dụng đất mỏ không đúng quy định...
