Chỉ trong ba tháng đầu năm 2026, TP HCM ghi nhận hơn 8.100 ca tay chân miệng, gấp hơn đôi cùng kỳ năm trước, với hơn 300 ổ dịch chủ yếu tại trường học và cộng đồng. Riêng tuần giữa tháng 3 có gần 900 ca mới.
Điều đáng lo ngại là số ca nặng vượt 100, tăng gấp 5 lần so với cùng kỳ, và 4 trẻ đã tử vong. Xét nghiệm cho thấy EV71, chủng virus từng gây nhiều đợt dịch lớn trước đây đang chiếm ưu thế, là nguyên nhân chính khiến tỷ lệ ca nặng tăng vọt.
Áp lực đang dồn trực tiếp vào các khu hồi sức. Tại Bệnh viện Nhi đồng 1, số ca điều trị hiện khoảng 30 trẻ, thấp hơn nhiều so với mức đỉnh 200 ca trong các đợt dịch trước, nhưng tỷ lệ ca nặng từ độ 2B trở lên đã chiếm 20-30%, gấp 3-6 lần bình thường.
Bác sĩ CK2 Cao Minh Hiệp, Trưởng phòng Kế hoạch Tổng hợp Bệnh viện Nhi đồng 1, cho biết: “Chúng tôi đã nâng số giường hồi sức tích cực từ 30 lên 50 và sẵn sàng mở rộng khoa Nhiễm lên tối đa 250 giường khi cần”.
Tình hình tương tự diễn ra tại Bệnh viện Nhi đồng 2. Bác sĩ CK2 Nguyễn Đình Qui, Trưởng khoa Nhiễm, cho biết tỷ lệ ca nặng trong quý đầu năm đạt 15-16%.
“Gần như tuần nào chúng tôi cũng tiếp nhận ca từ độ 2B đến 4, nhiều trẻ trở nặng chỉ trong 24 giờ, phải xử lý cấp cứu và lọc máu ngay lập tức”, ông nói.
Bệnh viện Nhi đồng Thành phố tiếp nhận hơn 300 ca, trong đó 20% thuộc nhóm rất nặng, 2/3 là bệnh nhân từ các tỉnh chuyển lên. Bác sĩ CK2 Nguyễn Minh Tiến, Phó giám đốc bệnh viện, cảnh báo nhiều ca có triệu chứng không điển hình, dễ bị nhầm với viêm da cơ địa hay viêm phế quản, đòi hỏi bác sĩ tuyến dưới được tập huấn kỹ để không bỏ sót.
EV71 có đặc tính tấn công hệ thần kinh trung ương rất nhanh – trẻ có thể chuyển từ triệu chứng nhẹ sang độ 2B, 3 chỉ trong 24-48 giờ. Khi bệnh nhi đã ở độ 4, tổn thương tim và não, di chuyển xa lên TP HCM tiềm ẩn nguy cơ tử vong hoặc di chứng não cao.
Do đó, chiến lược hiện nay là giữ trẻ điều trị tại địa phương. Bệnh viện Nhi đồng Thành phố sẵn sàng đưa êkíp cùng máy ECMO xuống tuyến tỉnh để can thiệp tại chỗ. Nhi đồng 1 phát huy mạng lưới hội chẩn từ xa qua telehealth, Zalo, Viber và duy trì đội cơ động sẵn sàng xuống hỗ trợ, tích hợp dấu hiệu cảnh báo bệnh nặng trên đơn thuốc điện tử để phụ huynh theo dõi.
Các bệnh viện hiện có kho dự trữ hàng nghìn chai Gamma Globulin (IVIG) và lượng lớn thuốc chống co giật Phenobarbital, đảm bảo cung ứng ngay cả khi dịch đạt đỉnh.
TS.BS Nguyễn Văn Vĩnh Châu, Phó giám đốc Sở Y tế TP HCM, cho biết: “Chúng tôi đã chỉ đạo 4 bệnh viện tuyến cuối (Nhi đồng 1, Nhi đồng 2, Nhi đồng Thành phố, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới) củng cố công tác điều trị, đảm bảo nguồn thuốc, đồng thời tập huấn liên tục cho tuyến dưới để phát hiện sớm ca nặng, hạn chế tối đa nguy cơ tử vong”.
Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Liên Hương đánh giá nguy cơ bùng phát dịch ở khu vực phía Nam ở mức cao. Bà nhấn mạnh các địa phương không được chủ quan, cần rà soát quy trình chuyển tuyến và xem xét mở rộng xét nghiệm giám sát cả người tiếp xúc gần bao gồm giáo viên mầm non và người chăm trẻ để chặn nguồn lây từ sớm.
Dịch tay chân miệng tại TP HCM đang diễn biến phức tạp, đặc biệt với sự quay trở lại của EV71 độc lực cao. Các chuyên gia khuyến cáo phụ huynh theo dõi sát các dấu hiệu bệnh nặng, phối hợp chặt chẽ với cơ sở y tế địa phương để bảo vệ sức khỏe trẻ em trong mùa dịch.
