Lễ cúng thần rừng là một trong những nghi lễ quan trọng bậc nhất trong đời sống tinh thần của người Giáy, gắn liền với tín ngưỡng thờ rừng - nơi được xem là không gian sinh tồn, che chở và bảo vệ cộng đồng. Theo truyền thống, nghi lễ thường được tổ chức tại khu rừng chung của bản, dưới những gốc cây cổ thụ gần nguồn nước, vị trí mang ý nghĩa linh thiêng.
Tại không gian tái hiện ở Làng Văn hóa - Du lịch các dân tộc Việt Nam, phần lễ được tổ chức trang nghiêm với sự chủ trì của thầy cúng. Trước mâm lễ gồm các vật phẩm quen thuộc như lợn, gà, hương hoa, bánh kẹo, thầy cúng thực hiện các nghi thức dâng hương, đọc lời khấn mời thần linh về chứng giám, cầu mong một năm mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu, chăn nuôi phát triển, đời sống người dân bình an, no đủ.
Chia sẻ tại sự kiện, ông Chu Văn Lượng - Trưởng phòng Nghiệp vụ, Trung tâm Văn hóa Nghệ thuật tỉnh Lai Châu cho biết, lễ cúng thần rừng đã có từ rất lâu đời và gắn bó mật thiết với đời sống của đồng bào. Dù trong những giai đoạn khó khăn, nghi lễ vẫn được duy trì bằng nhiều hình thức khác nhau. Ở một số địa phương, việc tổ chức được luân phiên giao cho từng gia đình đứng ra đảm nhiệm hàng năm nhằm giữ gìn truyền thống.
Một trong những điểm đặc trưng của nghi lễ là phần cúng chính luôn diễn ra trong khu rừng cấm - không gian linh thiêng của cộng đồng. Theo quan niệm của người Giáy, đây là nơi cư ngụ của thần linh nên chỉ những người tham gia nghi lễ mới được phép vào. Trong khi đó, phần hội lại mở rộng, tạo điều kiện để cộng đồng cùng tham gia, góp phần lan tỏa giá trị văn hóa.
Lễ cúng thần rừng thường được tổ chức vào mùa mưa, thời điểm có ý nghĩa đặc biệt đối với sản xuất nông nghiệp. Việc cầu mong thiên nhiên thuận hòa, mùa màng tươi tốt thể hiện rõ nét mối quan hệ gắn bó giữa con người và môi trường tự nhiên trong đời sống của đồng bào vùng cao.
Theo ông Chu Văn Lượng, việc đưa nghi lễ từ Lai Châu về Thủ đô không chỉ nhằm giới thiệu một nét văn hóa đặc sắc của dân tộc Giáy mà còn truyền tải những giá trị nhân văn sâu sắc. “Người dân vùng cao luôn mong ước những điều giản dị như sức khỏe, bình an, mùa màng thuận lợi để ổn định cuộc sống. Đó chính là ý nghĩa cốt lõi của lễ hội”, ông nhấn mạnh.
Sau phần lễ trang nghiêm, không khí tại khu vực tổ chức trở nên sôi động với nhiều hoạt động văn hóa, nghệ thuật truyền thống. Những điệu múa quạt uyển chuyển, múa nón duyên dáng của phụ nữ Giáy cùng các trò chơi dân gian như đánh cầu lông gà đã mang đến không khí vui tươi, thu hút sự tham gia của nhiều du khách.
Được biết, ngay từ sáng sớm, nhiều du khách đã có mặt để theo dõi nghi lễ và ghi lại những khoảnh khắc ấn tượng nhất. Không gian trình diễn ngoài trời, hài hòa với cảnh quan thiên nhiên, góp phần tái hiện sinh động đời sống văn hóa gắn bó với rừng của đồng bào người Giáy, tỉnh Lai Châu.
Việc phục dựng và giới thiệu lễ cúng thần rừng trong dịp nghỉ lễ không chỉ giúp công chúng hiểu rõ hơn về tín ngưỡng, phong tục của người Giáy mà còn góp phần nâng cao ý thức bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa truyền thống trong đời sống hiện đại.
