Thảo luận về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thi đua, khen thưởng, các ý kiến phát biểu của đại biểu Quốc hội có chung nhận định rằng việc sửa đổi, bổ sung lần này nhằm cụ thể hóa chủ trương của Đảng, gắn với yêu cầu tinh gọn tổ chức bộ máy, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, đồng thời khắc phục cơ bản những hạn chế hiện nay để công tác thi đua, khen thưởng thực sự trở thành động lực thúc đẩy phát triển.
Tham gia phát biểu, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn (đại biểu Quốc hội đoàn Thành phố Hồ Chí Minh) bày tỏ sự thống nhất với các đại biểu về việc không nên quy định cứng nhắc về quy trình hay thời gian công tác, mà việc khen thưởng cần dựa trên hiệu quả thực tế. Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh, công tác thi đua phải bám sát các nghị quyết của Đảng và gắn với các mục tiêu chiến lược quốc gia như đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số.
Để công tác khen thưởng đi vào thực chất, Chủ tịch Quốc hội lưu ý cần tránh tình trạng một cá nhân đảm nhận quá nhiều danh hiệu, qua đó bảo đảm sự công bằng. Đồng thời, dự thảo Luật cần thiết kế cơ chế khen thưởng rõ ràng, bình đẳng giữa khu vực doanh nghiệp tư nhân và doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI).
Đóng góp ý kiến, đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn (Đoàn Hải Phòng) cho rằng việc sửa đổi luật phải đi đến tận căn nguyên của các bất cập, khắc phục tình trạng hình thức, dàn trải, nể nang. Theo đại biểu, nguyên tắc cốt lõi của lần sửa đổi này là tập trung nâng cao chất lượng khen thưởng thay vì mở rộng cơ học diện khen thưởng, bảo đảm nguyên tắc “đúng người, đúng thành tích, đúng mức độ cống hiến”.
Đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn đánh giá cao việc đưa các yếu tố khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số vào tiêu chuẩn khen thưởng, song cũng cảnh báo nguy cơ “thiên về khẩu hiệu” nếu không có quy định cụ thể. Đại biểu đề nghị luật cần hướng tới nguyên tắc không khen thưởng những sáng kiến mang tính hình thức, mà phải ghi nhận các giải pháp được áp dụng trong thực tế, tạo ra hiệu quả đo được và có khả năng nhân rộng.
Đối với chủ trương ưu tiên khu vực biên giới, hải đảo, vùng khó khăn, đại biểu đề nghị không ưu tiên theo cách cơ học dựa trên địa bàn, mà cần tập trung vào người lao động trực tiếp, lực lượng bám biển, bám biên giới.
Liên quan đến việc cá nhân, tổ chức Việt Nam nhận hình thức khen thưởng của nước ngoài, đại biểu Trần Nhật Minh (Đoàn Nghệ An) đề nghị cơ quan soạn thảo làm rõ lý do dự thảo lược bỏ quy định phải “được cơ quan nhà nước có thẩm quyền đồng ý”. Theo đại biểu, đây là quy định quan trọng nhằm bảo đảm sự quản lý thống nhất của Nhà nước đối với các hoạt động có yếu tố nước ngoài, tránh việc tiếp nhận khen thưởng không phù hợp với lợi ích quốc gia, đồng thời bảo đảm tính minh bạch.
Ở góc độ khác, đại biểu Trần Thị Hồng An (Đoàn Quảng Ngãi) cho rằng các quy định theo hướng mở, giảm thủ tục hành chính khi tiếp nhận khen thưởng nước ngoài là phù hợp với quá trình hội nhập quốc tế. Tuy nhiên, đại biểu đề nghị tiếp tục rà soát chặt chẽ để không làm ảnh hưởng đến quốc phòng, an ninh, đối ngoại, truyền thống văn hóa và lợi ích quốc gia, dân tộc.
Đáng chú ý, đối với việc khen thưởng doanh nhân, doanh nghiệp, đại biểu Trần Thị Hồng An chỉ ra thực tế có trường hợp doanh nghiệp sau khi được khen thưởng lại vi phạm pháp luật về môi trường, nợ thuế hoặc bảo hiểm xã hội. Vì vậy, đại biểu kiến nghị dự thảo Luật cần thiết kế quy trình thu hồi hoặc tạm đình chỉ quyền sử dụng danh hiệu nhằm bảo vệ uy tín của các giải thưởng.
Bên cạnh đó, các đại biểu cũng đề nghị Chính phủ và cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục rà soát các tiêu chí xét tặng danh hiệu như “Chiến sĩ thi đua cơ sở” và Huân chương Bảo vệ Tổ quốc hạng Ba để tránh trùng lặp thành tích; đồng thời đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính trong khen thưởng theo hướng cắt giảm hồ sơ giấy tờ, gắn với xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu số đồng bộ.
Cũng trong phiên thảo luận tại tổ, một số đại biểu Quốc hội đã cho ý kiến về dự án Luật Tín ngưỡng, tôn giáo (sửa đổi). Một số ý kiến đề nghị nghiên cứu bổ sung quy định về trách nhiệm của các doanh nghiệp cung cấp nền tảng trực tuyến xuyên biên giới trong việc phối hợp với cơ quan quản lý nhà nước để xác thực các nội dung liên quan đến tôn giáo, nhằm ngăn chặn việc phát tán thông tin chưa được kiểm chứng trên mạng xã hội, gây ảnh hưởng tiêu cực đến đời sống tín ngưỡng, tôn giáo.
Bên cạnh đó, để bảo đảm tính đồng bộ và minh bạch, một số ý kiến đề nghị dự thảo luật cần làm rõ chế độ quản lý, sử dụng tài sản của cơ sở tín ngưỡng, tôn giáo; đồng thời cụ thể hóa các quy định về việc tiếp nhận, quản lý và sử dụng các khoản tài trợ, viện trợ của tổ chức nước ngoài phục vụ hoạt động tôn giáo.
