Ngày 05/11, Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ, Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ.
Bên lề phiên họp, trả lời phóng viên Nhà báo và Công luận, đại biểu Quốc hội Vũ Văn Tiến nhấn mạnh yêu cầu sửa luật theo hướng tăng cường hậu kiểm, minh bạch chất lượng phương tiện chữa cháy, bảo vệ an toàn tính mạng và tài sản người dân.
+ Thưa đại biểu, các vụ cháy thường gây ra hậu quả đặc biệt nghiêm trọng về người và tài sản. Từ thực tiễn đó, ông đánh giá những quy định trong dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ có thể góp phần hạn chế tai nạn cháy như thế nào?
- Tôi cho rằng việc sửa đổi Luật lần này là cần thiết, nhằm hoàn thiện hành lang pháp lý, nâng cao hiệu quả công tác phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ.
Tuy nhiên, khi thảo luận về dự án luật, tôi vẫn không khỏi xót xa khi nhớ đến những vụ cháy thảm khốc xảy ra tại nhiều địa phương, cướp đi sinh mạng con người, thiêu rụi tài sản và để lại những mất mát không gì bù đắp được.
Đặc biệt, vụ việc người dân mua 180 bình chữa cháy nhưng khi sử dụng lại phát hiện không thể dập được lửa, từ đó cơ quan Công an phát hiện đường dây sản xuất, tiêu thụ hơn 1,2 triệu bình chữa cháy giả, cùng hành vi đưa hối lộ hơn 17 tỷ đồng để được kiểm định đạt chuẩn.
Tôi cứ day dứt mãi câu hỏi: Tại sao lại có số lượng lớn bình chữa cháy giả như vậy? “Giặc phá không bằng nhà cháy”, khi lửa bùng lên, đối diện với “lưỡi hái tử thần” mà vẫn dùng phải đồ giả, thì lấy gì để cứu thân chứ chưa nói đến cứu người?
Người dân bỏ tiền mua phương tiện để bảo vệ tính mạng, tài sản, nhưng thứ họ nhận được lại có thể là những chiếc bình chữa cháy vô dụng khi hỏa hoạn xảy ra.
Số lượng bình giả này đã bán ra thị trường, giờ đang ở đâu, đã vào trong nhà dân hay những công trình nào?
Vì vậy, bên cạnh việc hoàn thiện các quy định về phòng cháy, chữa cháy, tôi cho rằng dự thảo luật cần đặc biệt quan tâm đến chất lượng phương tiện chữa cháy lưu thông trên thị trường, nhất là trách nhiệm xử lý những sản phẩm giả, kém chất lượng đã được bán ra và đưa vào sử dụng.
+ Từ vụ việc hơn 1,2 triệu bình chữa cháy giả, ông cho rằng dự thảo luật cần bổ sung những quy định gì để truy xuất, thu hồi và xử lý triệt để các sản phẩm này?
- Đây là vấn đề tôi đặc biệt quan tâm. Dự thảo luật đã chuyển mạnh sang quản lý chất lượng theo cơ chế công bố hợp quy, đánh giá sự phù hợp và kê khai thông tin trước khi phương tiện phòng cháy, chữa cháy lưu thông trên thị trường.
Tuy nhiên, điều tôi băn khoăn là cơ chế này đã đủ để truy xuất và thu hồi hàng triệu sản phẩm không bảo đảm chất lượng đã được đưa ra thị trường hay chưa?
Chúng ta không thể chỉ dừng lại ở việc phát hiện, khởi tố, xử lý những người sản xuất hàng giả, trong khi những sản phẩm nguy hiểm vẫn có thể tiếp tục được sử dụng trong nhà dân, doanh nghiệp và các công trình.
Theo tôi, cần xác định rõ trách nhiệm của từng cơ quan, tổ chức trong việc truy xuất nguồn gốc, kiểm kê, cảnh báo, thu hồi, tiêu hủy và thay thế các bình chữa cháy giả, kém chất lượng đã được đưa vào sử dụng.
Đồng thời, phải quy định cụ thể trách nhiệm chi trả chi phí, bồi thường thiệt hại của doanh nghiệp sản xuất, nhà phân phối và các bên liên quan, bảo đảm quyền lợi chính đáng của người dân, doanh nghiệp.
Chúng ta không thể chỉ dừng lại ở việc phát hiện, khởi tố, xử lý những người sản xuất hàng giả, trong khi những sản phẩm nguy hiểm vẫn tiếp tục được sử dụng.
Tôi đề nghị hoàn thiện Điều 44 và các quy định liên quan theo hướng làm rõ quy trình truy xuất, thu hồi, tiêu hủy, thay thế sản phẩm không bảo đảm chất lượng; công khai kết quả xử lý và ưu tiên rà soát những địa điểm tập trung đông người, có nguy cơ xảy ra cháy, nổ cao.
+ Một trong những định hướng lớn của dự thảo luật là chuyển từ cơ chế tiền kiểm sang hậu kiểm, đồng thời cắt giảm thủ tục hành chính. Theo ông, cần thiết kế cơ chế hậu kiểm như thế nào để không tạo kẽ hở cho hàng giả, hàng kém chất lượng?
- Tôi đồng tình với chủ trương cắt giảm tiền kiểm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, tạo thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp. Tuy nhiên, giảm thủ tục không có nghĩa là giảm trách nhiệm quản lý nhà nước.
Thực tế, hàng loạt vụ án sản xuất, kinh doanh phương tiện chữa cháy giả, kém chất lượng bị phanh phui đã cho thấy một nghịch lý đáng lo ngại: Sản phẩm không đạt chất lượng nhưng vẫn được cấp giấy chứng nhận kiểm định đạt chuẩn.
Điều này đặt ra yêu cầu phải thiết lập cơ chế hậu kiểm thực chất, độc lập và minh bạch, đồng thời phân định rõ trách nhiệm của từng cơ quan.
Theo tôi, cần kiểm soát chặt chẽ hai khâu. Thứ nhất là kiểm soát quy trình sản xuất, nhập khẩu và chất lượng phương tiện phòng cháy, chữa cháy đang được kinh doanh, lưu thông trên thị trường. Thứ hai là kiểm tra việc thi công, lắp đặt, nghiệm thu và vận hành hệ thống phòng cháy, chữa cháy tại các công trình theo thiết kế và quy chuẩn được áp dụng.
Đặc biệt, tôi đề nghị nghiên cứu bổ sung quy định giao các đơn vị kỹ thuật chuyên môn có đủ năng lực thuộc Bộ Công an, Bộ Quốc phòng tham gia nòng cốt trong việc lấy mẫu, kiểm nghiệm đối chứng, giám định độc lập theo thẩm quyền pháp luật.
Tôi tin rằng, năng lực chuyên môn, tính kỷ luật của lực lượng Công an, Quân đội phát huy cùng cơ chế giám sát minh bạch sẽ là yếu tố góp phần củng cố niềm tin của nhân dân đối với chất lượng phương tiện phòng cháy, chữa cháy.
