Sáng 6/8, Quốc hội nghe Tờ trình và Báo cáo thẩm tra về việc thành lập thành phố Quảng Ninh.
Trình bày Tờ trình, Bộ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Tiến Hải cho biết, việc thành lập thành phố Quảng Ninh đã bảo đảm đầy đủ cơ sở chính trị, pháp lý theo quy định, phù hợp với quy hoạch tổng thể quốc gia, quy hoạch tổng thể hệ thống đô thị và nông thôn, quy hoạch vùng Đồng bằng sông Hồng, quy hoạch tỉnh, quy hoạch chung đô thị của Quảng Ninh.
Thực tiễn phát triển của vùng Đồng bằng sông Hồng, Bắc Bộ và cả nước thời gian qua cho thấy, tỉnh Quảng Ninh luôn giữ vị trí, vai trò quan trọng; tỉnh đã phát huy tốt tiềm năng, lợi thế để phát triển trở thành những địa phương có quy mô nền kinh tế thuộc nhóm dẫn đầu cả nước.
Quảng Ninh là tỉnh có vị trí chiến lược quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội và quốc phòng - an ninh của vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ và của cả nước; là tỉnh duy nhất ở Việt Nam có đường biên giới cả trên bộ và trên biển với Trung Quốc, thị trường tiêu thụ hàng hóa lớn của Việt Nam thông qua cửa khẩu quốc tế Móng Cái và là điểm trung chuyển hàng hóa quốc tế sầm uất, tạo điều kiện thuận lợi cho việc phát triển kinh tế cửa khẩu và thương mại song phương.
Tỉnh có hệ thống hạ tầng giao thông đồng bộ, hiện đại cả về đường bộ, đường hàng không và đường biển. Năm 2025, tỉnh đã đóng góp vào quy mô GRDP cả nước là 2,87% và vùng đồng bằng sông Hồng là 9,4%; đóng góp vào tăng trưởng của cả nước là 4,1% và của vùng đồng bằng sông Hồng là 11,3%; toàn tỉnh có 247 dự án FDI với tổng vốn đăng ký đạt 17,05 tỷ USD, đứng thứ 7 cả nước và xếp thứ 4 trong vùng đồng bằng sông Hồng về thu hút vốn đầu tư nước ngoài; xếp thứ 6 cả nước về thu ngân sách, đóng góp vào thu ngân sách cả nước duy trì quanh mức 3,1%. Với nền tảng kết cấu hạ tầng số, đô thị thông minh; giao thông - logistics hiện đại; du lịch biển, đảo, di sản; công nghiệp chế biến, chế tạo... Quảng Ninh đang phát triển trở thành trung tâm kinh tế biển hiện đại, trung tâm du lịch của quốc gia, mang tầm quốc tế, đô thị xanh, thông minh, thích ứng với biến đổi khí hậu.
Về phương án và kết quả sau khi thành lập thành phố, Bộ trưởng Bộ Nội vụ cho biết, trên cơ sở nguyên trạng diện tích tự nhiên, quy mô dân số và số đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh Quảng Ninh hiện nay, sau khi thành lập, thành phố Quảng Ninh có 6.231,27 km2 diện tích tự nhiên, quy mô dân số 1.523.400 người và 54 đơn vị hành chính cấp xã, gồm 30 phường, 22 xã và 2 đặc khu.
Về phương án bố trí trụ sở, tài sản công sẽ sử dụng trụ sở, tài sản công hiện có của tỉnh Quảng Ninh hiện nay.
Về sắp xếp, kiện toàn tổ chức bộ máy, cơ bản giữ nguyên trạng tổ chức bộ máy các cơ quan, đơn vị trong hệ thống chính trị của tỉnh Quảng Ninh hiện nay; thực hiện sắp xếp, thành lập mới các cơ quan, đơn vị theo quy định của Đảng, Điều lệ của tổ chức và quy định của pháp luật đối với đô thị.
Đối với sắp xếp, bố trí đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức, trước mắt giữ nguyên trạng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức tại các cơ quan, đơn vị trong hệ thống chính trị của tỉnh Quảng Ninh; thực hiện sắp xếp, bố trí nhân sự theo quy định, bảo đảm phù hợp với chính quyền đô thị.
Về điều kiện và tiêu chuẩn, việc thành lập thành phố Quảng Ninh và thành phố Bắc Ninh đã bảo đảm 05/05 điều kiện quy định tại Luật Tổ chức chính quyền địa phương số 72/2025/QH15 và đã đạt đủ 07/07 tiêu chuẩn thành lập thành phố trực thuộc Trung ương theo quy định tại Nghị quyết số 112/2025/UBTVQH15.
Đối với trình tự, thủ tục và hồ sơ đề án được xây dựng các đề án và lập hồ sơ đã bảo đảm theo quy định của Đảng và pháp luật. Về nội dung của các đề án đã nêu rõ căn cứ chính trị, pháp lý, thực tiễn, đánh giá hiện trạng phát triển và các điều kiện, tiêu chuẩn thành lập thành phố; đánh giá kỹ tác động về kinh tế, xã hội, môi trường, đời sống nhân dân; đề xuất các mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp phát triển và khắc phục tồn tại, hạn chế sau khi thành lập thành phố Quảng Ninh.
Thẩm tra của Ủy ban Pháp luật và Tư pháp tán thành về sự cần thiết thành lập thành phố Quảng Ninh với các lý do như đã nêu trong các tờ trình và đề án của Chính phủ. Việc thành lập thành phố Quảng Ninh đã được Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ Chính trị xem xét, đồng ý về chủ trương và giao Chính phủ hoàn thiện đề án, hồ sơ theo quy định, trình Quốc hội xem xét, quyết định tại kỳ họp không thường lệ thứ Nhất.
Chủ nhiệm Uỷ ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cho biết, thành phần hồ sơ các đề án đã đảm bảo đầy đủ, đúng quy định của pháp luật, đủ điều kiện trình Quốc hội xem xét, quyết định. Trình tự, thủ tục lập các đề án đáp ứng quy định của Luật Tổ chức chính quyền địa phương và Nghị quyết số 112/2025/UBTVQH15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về tiêu chuẩn của đơn vị hành chính. Các đề án đã được lấy ý kiến cử tri và ý kiến của Hội đồng nhân dân ở các đơn vị hành chính chịu sự ảnh hưởng trực tiếp với tỷ lệ tán thành rất cao.
Theo các thông tin trong đề án do Chính phủ trình, đối chiếu với tiêu chuẩn, điều kiện thành lập thành phố theo quy định, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp nhận thấy khu vực dự kiến thành lập thành phố Quảng Ninh đã đảm bảo đáp ứng 7/7 tiêu chuẩn và 5/5 điều kiện theo quy định.
Trên cơ sở nội dung các tờ trình và đề án, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đề nghị Chính phủ chỉ đạo Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Ninh khẩn trương tiến hành các công tác chuẩn bị kiện toàn tổ chức bộ máy, thay con dấu và các điều kiện cần thiết khác cho hoạt động của chính quyền đô thị mới để đảm bảo đồng bộ ngay sau khi Quốc hội thông qua Nghị quyết.
Đề nghị chính quyền tỉnh Quảng Ninh, thành phố Quảng Ninh sau khi được thành lập tập trung nguồn lực để phát triển địa phương trở thành các cực tăng trưởng kinh tế; khẩn trương sắp xếp, kiện toàn tổ chức bộ máy theo mô hình chính quyền đô thị, bảo đảm tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả; phát triển toàn diện các lĩnh vực văn hóa, xã hội, nâng cao chất lượng cuộc sống của nhân dân để người dân được thụ hưởng thành quả của sự phát triển theo đúng các chỉ đạo, kết luận và quy hoạch của cấp có thẩm quyền.
Về các dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về việc thành lập thành phố, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đề nghị tiếp tục rà soát, chỉnh lý một số vấn đề về câu chữ, kỹ thuật văn bản của các dự thảo Nghị quyết để đảm bảo tính đồng bộ, thống nhất và chính xác.
Ủy ban Pháp luật và Tư pháp tán thành với việc xác định thời điểm có hiệu lực thi hành của Nghị quyết về việc thành lập thành phố Quảng Ninh là ngày 01 tháng 9 năm 2026 để phù hợp với mức độ chuẩn bị cũng như đáp ứng nguyện vọng và quyết tâm của cấp ủy và chính quyền các địa phương.
