Gần 3 triệu tỷ đồng cần cho hạ tầng 2026–2030
Trong bối cảnh hiện nay, nhu cầu phát triển cơ sở hạ tầng hiện đại của Việt Nam rất lớn, đặc biệt trong bối cảnh hướng tới tăng trưởng nhanh và bền vững. Tuy nhiên, nguồn lực công mới chỉ đáp ứng được phần nào, do đó việc huy động khu vực tư nhân được coi là tất yếu.
Tại buổi Đối thoại về Đối tác công tư (PPP) tại Việt Nam diễn ra vào ngày 25/11, ông Nguyễn Quốc Phương, Thứ trưởng Bộ Tài chính cho biết: Trong những năm qua, khuôn khổ chính sách về PPP đã liên tục được hoàn thiện.
Việc sửa đổi Luật PPP và các nghị định liên quan đã mở rộng tối đa lĩnh vực đầu tư theo phương thức PPP, tăng tính linh hoạt trong cơ chế tài chính, chia sẻ rủi ro, đồng thời rút gọn quy trình để tạo điều kiện thuận lợi hơn cho các nhà đầu tư.
“Có thể nói, sau giai đoạn nỗ lực hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, Việt Nam đã sẵn sàng bước vào giai đoạn thúc đẩy triển khai mạnh mẽ các dự án PPP có tính lan tỏa cao”, Thứ trưởng Trần Quốc Phương cho biết.
Trong khi đó, đại diện của Cục Đường Bộ Việt Nam, Bộ Xây dựng, việc áp dụng mô hình PPP tại Việt Nam nhằm huy động các nguồn lực ngoài ngân sách tham gia đầu tư phát triển hạ tầng giao thông được đánh giá là giải pháp phù hợp, đã và đang được áp dụng tại nhiều quốc gia.
Đây cũng là chủ trương lớn đã được Đại hội Đảng thông qua tại các Văn kiện Đại hội lần thứ XI, XII và XIII.
Đại diện Cục Đường bộ tiết lộ, trước năm 2020, thời điểm Luật PPP ban hành, cả nước đã huy động khoảng 318.857 tỷ đồng đầu tư 140 dự án BOT giao thông.
Sau khi Luật PPP ban hành, Bộ Xây dựng và các địa phương đã và đang triển khai khoảng 16 dự án theo hình thức BOT, sơ bộ tổng mức đầu tư khoảng 440.000 tỷ đồng. Trong đó, vốn nhà đầu tư huy động khoảng 230.000 tỷ đồng, vốn nhà nước tham gia khoảng 210.000 tỷ đồng, chiếm khoảng 51% sơ bộ tổng mức đầu tư.
Theo ước tính sơ bộ, để tạo động lực thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh quốc gia, nhu cầu vốn đầu tư kết cấu hạ tầng giao thông giai đoạn 2026 – 2030 rất lớn (ước tính gần 3 triệu tỷ đồng), trong khi nguồn lực ngân sách còn hạn chế và phải cân đối cho các lĩnh vực quan trọng khác.
“Vì vậy, giải pháp huy động nguồn vốn đầu tư kết cấu hạ tầng theo phương thức PPP là phù hợp”, đại diện Cục Đường bộ nhấn mạnh.
Cần nâng cao chất lượng chuẩn bị dự án để thu hút vốn PPP hiệu quả hơn
Theo ông Shantanu Chakraborty, Giám đốc Quốc gia, Ngân hàng Phát triển Châu Á tại Việt Nam (ADB) đánh giá, trong 15 năm qua, Việt Nam đã đạt được nhiều bước tiến đáng ghi nhận trong xây dựng nền tảng pháp lý và thể chế cho PPP.
Tuy nhiên, vẫn còn nhiều vấn đề phải giải quyết để có thể đưa ra các dự án thực sự khả thi và có khả năng vay được vốn từ các tổ chức tín dụng.
Đại diện ADB nhận định một số thách thức với Việt Nam như: năng lực chuẩn bị dự án cần được cải thiện; phân bổ rủi ro vẫn là vấn đề lớn đối với nhà đầu tư và các tổ chức cho vay; các lựa chọn tài chính dài hạn cho hạ tầng có vòng đời lớn vẫn còn hạn chế; việc lựa chọn nhà đầu tư theo hình thức cạnh tranh còn hạn chế, đặc biệt trong bối cảnh Chính phủ ưu tiên đẩy nhanh tiến độ dự án để đáp ứng mục tiêu tăng trưởng.
Đại diện ADB cũng cho rằng, các lĩnh vực mới như chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo, khoa học - công nghệ và hạ tầng xã hội đòi hỏi các mô hình chính sách và hợp tác cập nhật, phù hợp với đặc thù riêng.
Ông Shantanu Chakraborty nhấn mạnh, những thách thức này không phải là điều bất thường. Quốc gia nào cũng gặp phải khi chuyển từ thiết kế chính sách sang triển khai trên quy mô lớn.
“Với sự hợp tác liên tục, Việt Nam hoàn toàn có thể vượt qua và thu hút nhiều hơn nữa dòng vốn đầu tư tư nhân trong những năm tới”, ông Shantanu Chakraborty nói.
Hiện nay, thông qua dự án hỗ trợ kỹ thuật và các chương trình khác, ADB tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành và chủ đầu tư dự án. Các hỗ trợ trải rộng từ cải cách chính sách, tăng cường năng lực, đến chuẩn bị và tư vấn giao dịch cho các dự án về giao thông, dịch vụ số, đổi mới sáng tạo và hạ tầng xã hội.
Mục tiêu của ADB là giúp Việt Nam xây dựng một danh mục dự án PPP mạnh, đáng tin cậy và sẵn sàng thu hút vốn tư nhân chất lượng cao.
