Hội thảo do Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương phối hợp với Tỉnh ủy Lào Cai tổ chức. Dự hội thảo có ông Trịnh Văn Quyết, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, Trưởng Ban Chỉ đạo Trung ương Đề án Xây dựng thí điểm mô hình "Xã, phường xã hội chủ nghĩa" trên địa bàn tỉnh Lào Cai; ông Dương Quốc Huy, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy Lào Cai; cùng lãnh đạo các ban, bộ, ngành Trung ương, các địa phương, chuyên gia, nhà khoa học.
Trình bày báo cáo đề dẫn, gợi mở những nội dung để các đại biểu, chuyên gia, nhà khoa học góp ý vào Đề án và Bộ tiêu chí, ông Dương Quốc Huy, Bí thư Tỉnh ủy Lào Cai cho biết: Việc xây dựng thí điểm mô hình xã, phường xã hội chủ nghĩa là bước cụ thể hóa những giá trị của chủ nghĩa xã hội vào đời sống cơ sở, nơi người dân trực tiếp thụ hưởng và kiểm chứng bằng chất lượng cuộc sống hằng ngày.
Theo ông Dương Quốc Huy, Lào Cai là tỉnh vùng cao, biên giới, địa bàn rộng, đông đồng bào dân tộc sinh sống, điều kiện phát triển giữa các khu vực còn chưa đồng đều. Tuy nhiên, với triết lý phát triển “xanh, hài hòa, bản sắc, hạnh phúc”, chất lượng sống của người dân từng bước được nâng lên. Năm 2025, chỉ số hạnh phúc của người dân Lào Cai đạt 68,3%, ở mức khá hạnh phúc; chỉ số hài lòng của người dân đối với sự phục vụ của cơ quan hành chính nhà nước thuộc nhóm 10 địa phương dẫn đầu cả nước.
Từ nền tảng đó, Lào Cai được Trung ương tin tưởng giao nghiên cứu, thí điểm mô hình xã, phường xã hội chủ nghĩa tại xã Trấn Yên và phường Lào Cai. Đây là hai địa bàn đại diện cho khu vực nông thôn và đô thị, nơi mô hình có thể được kiểm chứng từ thực tiễn quản trị, phát triển kinh tế, chất lượng dịch vụ công và mức độ thụ hưởng của người dân.
Bí thư Tỉnh ủy Lào Cai đề nghị các đại biểu tập trung góp ý vào tính khả thi của Đề án, Bộ tiêu chí, cơ chế chính sách, nguồn lực, phân cấp, phân quyền, lộ trình triển khai và phương pháp giám sát, đánh giá. Mục tiêu là xây dựng xã, phường trở thành nơi đáng sống, muốn sống; để người dân thực sự hài lòng, yên tâm và hạnh phúc trên chính quê hương mình.
Theo dự thảo, bộ tiêu chí chung của mô hình xã, phường xã hội chủ nghĩa gồm 48 chỉ tiêu, chia thành 5 nhóm mục tiêu cốt lõi: phát triển con người; kiến tạo môi trường sống; hoàn thiện hạ tầng kinh tế - xã hội; phát triển kinh tế; xây dựng hệ thống chính trị năng động, minh bạch, hiệu lực, hiệu quả.
Từ khung chung này, Lào Cai cụ thể hóa riêng cho Trấn Yên và phường Lào Cai.
Xã Trấn Yên được xây dựng theo mô hình “xã xã hội chủ nghĩa” vùng nông thôn miền núi, với 8 nhóm tiêu chí, 60 tiêu chí thành phần. Đây là địa bàn có nền tảng nông thôn mới nâng cao, thu nhập bình quân đầu người năm 2025 đạt 68,56 triệu đồng/năm, tỷ lệ hộ nghèo đa chiều còn 0,02%, cơ bản không còn hộ nghèo.
Theo định hướng, Trấn Yên sẽ chuyển sản xuất nông nghiệp từ nguyên liệu thô sang chế biến sâu, kinh tế tuần hoàn và nông nghiệp thông minh. Khi đó, mô hình xã xã hội chủ nghĩa ở Trấn Yên sẽ được đo bằng việc sản xuất có tổ chức hơn, thu nhập người dân ổn định hơn, văn hóa cộng đồng được giữ tốt hơn và dịch vụ công ở cơ sở gần dân hơn.
Đối với phường Lào Cai, đây là đô thị trung tâm của tỉnh, cửa ngõ giao thương quốc tế với tỉnh Vân Nam, Trung Quốc, gắn với hành lang kinh tế Côn Minh - Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng. Cơ cấu kinh tế của phường đã chuyển rõ sang dịch vụ, công nghiệp và cửa khẩu; thương mại - dịch vụ chiếm 57,6%, công nghiệp - xây dựng chiếm 41,7%, nông nghiệp chỉ còn 0,7%. Thu nhập bình quân đầu người đạt khoảng 115 triệu đồng/năm; trên địa bàn có hơn 2.100 doanh nghiệp, 5.500 hộ kinh doanh.
Trên nền một đô thị cửa khẩu có tốc độ phát triển nhanh, dự thảo Bộ tiêu chí phường xã hội chủ nghĩa tại phường Lào Cai được cụ thể hóa thành 8 nhóm, 74 tiêu chí thành phần. Trọng tâm là quản trị đô thị cửa khẩu, logistics, thương mại xuyên biên giới, kinh tế đêm, đô thị thông minh, dịch vụ công trực tuyến, quản trị dữ liệu dân cư, môi trường kinh doanh và bảo đảm an ninh khu vực biên giới.
Mục tiêu đặt ra với phường Lào Cai là xây dựng một phường đô thị vận hành hiện đại hơn, phục vụ người dân và doanh nghiệp tốt hơn, giữ được trật tự đô thị, an ninh biên giới, đồng thời khai thác hiệu quả lợi thế cửa khẩu, thương mại và dịch vụ.
Mô hình “phường xã hội chủ nghĩa” tại đây được đặt vào quản trị đô thị cửa khẩu. Trọng tâm là kinh tế số, logistics, thương mại xuyên biên giới, kinh tế đêm, đô thị thông minh, dịch vụ công trực tuyến, quản trị dữ liệu dân cư, môi trường kinh doanh và bảo đảm an ninh biên giới.
Tại hội thảo, các đại biểu đã trình bày tham luận, đánh giá và đóng góp ý kiến để Lào Cai hoàn thiện đề án.
Phát biểu kết luận, chỉ đạo hội thảo, ông Trịnh Văn Quyết, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, Trưởng Ban Chỉ đạo Đề án, đánh giá cao Tỉnh ủy Lào Cai đã chủ động phối hợp tham mưu Thường trực Ban Bí thư cho chủ trương xây dựng thí điểm mô hình xã, phường xã hội chủ nghĩa trên địa bàn tỉnh.
Ông Trịnh Văn Quyết nhấn mạnh, Lào Cai là tỉnh đầu tiên trong cả nước xây dựng Đề án thực hiện thí điểm mô hình này; hiện nay thành phố Hà Nội cũng đang xây dựng Đề án. Đây là nhiệm vụ mới, chưa có tiền lệ, đòi hỏi nghiên cứu kỹ cả về lý luận và thực tiễn.
Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương yêu cầu Đề án phải xác định người dân là trung tâm, là chủ thể của phát triển; đồng thời tiếp tục làm rõ mô hình riêng của từng địa bàn
Hội thảo đã nhận được gần 60 bài tham luận của các cơ quan, đơn vị, chuyên gia, nhà khoa học và các địa phương trong cả nước. Các ý kiến tập trung làm rõ cơ sở lý luận, thực tiễn, hệ tiêu chí nhận diện, lộ trình triển khai và điều kiện để mô hình vận hành được ở cấp xã, phường.
Sau hội thảo, các ý kiến góp ý sẽ được tổng hợp để tiếp tục hoàn thiện Đề án và Bộ tiêu chí trước khi trình cấp có thẩm quyền xem xét.
