Cảnh báo được đưa ra trong bối cảnh căng thẳng tại khu vực Vùng Vịnh đang gia tăng sau hàng loạt sự cố quân sự mới. Những diễn biến này làm dấy lên lo ngại về nguy cơ gián đoạn kéo dài tại eo biển Hormuz – tuyến hàng hải vận chuyển khoảng 20% lượng dầu giao dịch trên thế giới.
Theo Rystad Energy, việc tái bùng phát xung đột sẽ khiến nguồn cung dầu từ Trung Đông tiếp tục suy giảm, trong khi khả năng vận chuyển qua Hormuz vẫn bị hạn chế nghiêm trọng. Đây là yếu tố có thể đẩy thị trường dầu vào trạng thái thiếu hụt sâu hơn trong những tháng tới.
Ông Jorge Leon, Phó Chủ tịch cấp cao phụ trách phân tích địa chính trị của Rystad Energy, cho rằng còn quá sớm để xác định liệu các diễn biến mới nhất có báo hiệu sự sụp đổ hoàn toàn của thỏa thuận ngừng bắn hay chỉ là một sự cố tạm thời. Tuy nhiên, ông cảnh báo rủi ro đối với thị trường năng lượng đang gia tăng nhanh chóng.
Thực tế, tác động từ cuộc khủng hoảng đã thể hiện rõ trên thị trường. Giá dầu tăng mạnh trong phiên giao dịch châu Á sau khi xuất hiện thông tin Mỹ tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào Iran và Tehran tuyên bố tiếp tục duy trì các biện pháp hạn chế hoạt động hàng hải tại eo biển Hormuz.
Dù một số tàu dầu vẫn tìm cách di chuyển qua khu vực này, lưu lượng vận chuyển hiện chỉ bằng một phần nhỏ so với thời điểm trước chiến tranh. Nhiều tàu thậm chí tắt hệ thống nhận dạng tự động để tránh bị theo dõi, khiến việc đánh giá chính xác nguồn cung thực tế trở nên khó khăn hơn.
Trong khi đó, giới phân tích ngày càng lo ngại về tình trạng sụt giảm của tồn kho dầu toàn cầu. Trong nhiều tháng qua, lượng dự trữ thương mại đã đóng vai trò quan trọng trong việc bù đắp sự thiếu hụt nguồn cung từ Trung Đông. Tuy nhiên, "tấm đệm an toàn" này đang dần cạn kiệt.
Ông Neil Chapman, Phó Chủ tịch cấp cao của ExxonMobil, cho biết mức tồn kho dầu hiện đã giảm xuống vùng thấp bất thường. Theo ông, nhiều mô hình thị trường cho thấy khi lượng dự trữ xuống quá thấp, giá dầu Brent giao ngay có thể tăng vọt lên vùng 150-160 USD/thùng.
Kịch bản này không phải là dự báo cơ sở của thị trường, nhưng đang trở thành một rủi ro ngày càng hiện hữu nếu căng thẳng Mỹ - Iran tiếp tục leo thang. Trong bối cảnh nguồn cung toàn cầu bị thắt chặt, công suất dự phòng của các nhà sản xuất lớn không đủ để bù đắp hoàn toàn lượng dầu thiếu hụt từ Trung Đông.
Đối với các nền kinh tế nhập khẩu năng lượng, giá dầu ở mức 150 USD/thùng sẽ làm gia tăng áp lực lạm phát, kéo chi phí vận tải và sản xuất đi lên, đồng thời làm phức tạp thêm nỗ lực kiểm soát giá cả của các ngân hàng trung ương. Vì vậy, diễn biến tại eo biển Hormuz không còn chỉ là vấn đề địa chính trị, mà đang trở thành yếu tố có khả năng định hình triển vọng tăng trưởng kinh tế toàn cầu trong những tháng tới.
