Giải bài toán giảm sút ứng viên Giáo sư, Phó Giáo sư: Có nên hạ chuẩn?

(NB&CL) Các chuyên gia cho rằng vì tiêu chuẩn để xét chức danh Giáo sư, Phó Giáo sư hiện nay được siết chặt nên lượng ứng viên sụt giảm là điều dễ hiểu. Một trong những vấn đề gây tranh cãi đó là quy định bắt buộc phải có công bố quốc tế.

Số ứng viên Giáo sư, Phó Giáo sư giảm mạnh

Hội đồng Giáo sư Nhà nước vừa công bố danh sách 356 ứng viên được hội đồng giáo sư ngành, liên ngành đề nghị xét công nhận đạt tiêu chuẩn chức danh Giáo sư, Phó Giáo sư năm 2022. Như vậy, trong 447 ứng viên được đề nghị xét công nhận Giáo sư, Phó Giáo sư năm 2022, Hội đồng Giáo sư ngành, liên ngành loại 91 người..

giai bai toan giam sut ung vien giao su pho giao su co nen ha chuan hinh 1

Sụt giảm ứng viên Giáo sư, Phó Giáo sư do chính sách nâng chuẩn trong xét duyệt.

Năm 2022, ngành Kinh tế có đông ứng viên nhất với 48 người (3 ứng viên Giáo sư và 45 ứng viên Phó Giáo sư). Đây cũng là ngành có ứng viên Phó Giáo sư cao nhất. Có số ứng viên Phó Giáo sư cao thứ hai là liên ngành Hóa học - Công nghệ thực phẩm với 43 ứng viên. Ngành y học với 43 ứng viên (7 ứng viên Giáo sư và 36 ứng viên Phó Giáo sư). Đây là năm thứ 3 liên tiếp số ứng viên Giáo sư nhiều nhất thuộc về ngành Y học.

Đáng chú ý, ngành Tâm lý học năm nay chỉ có ứng viên duy nhất nhưng cũng bị xét loại. Ngành Công nghệ thông tin bị đánh trượt tới 11 ứng viên khi ban đầu có 19 ứng viên nhưng chỉ còn lại 8 ứng viên.

Trong khi đó, năm 2021 số ứng viên đăng ký và nộp hồ sơ xét công nhận đạt tiêu chuẩn chức danh Giáo sư, Phó Giáo sư với 640 ứng viên đăng ký. Kết quả, số ứng viên đạt đủ số phiếu tín nhiệm theo quy định là 405 ứng viên, trong đó 42 ứng viên Giáo sư, 363 ứng viên Phó Giáo sư. Năm cao nhất gần đây là 2017 khi số ứng viên nộp hồ sơ đề nghị xét Giáo sư, Phó Giáo sư là 1.537, trong đó có 151 ứng viên giáo sư và 1.386 ứng viên Phó Giáo sư.

Nguyên nhân do quy định bắt buộc công bố quốc tế?

Tình trạng sụt giảm số lượng ứng viên Giáo sư, Phó Giáo sư, trong đó một số ngành lại “trắng”, không có ứng viên tham gia đang cho thấy nhiều bất cập. Phân tích tình trạng này, Giáo sư Vũ Dũng - Chủ tịch Hội đồng Giáo sư ngành Tâm lý học cho rằng, có nhiều nguyên nhân dẫn đến sụt giảm tỷ lệ giảng viên Giáo sư, Phó Giáo sư.

Đầu tiên là tiêu chuẩn xét chức danh Giáo sư, Phó Giáo sư đòi hỏi cao hơn trước đây, đặc biệt là yêu cầu về bài báo quốc tế. “Bài báo quốc tế đối với một giảng viên trong trường đại học, đặc biệt với các Giáo sư, Phó Giáo sư là cần thiết, vì đây cũng là điều kiện để chúng ta hội nhập quốc tế. Tuy nhiên, cũng cần phải xem xét một cách khách quan, toàn diện, có nhất thiết phải lấy bài báo quốc tế là một tiêu chuẩn cứng để xét hai chức danh này hay không? Nếu áp dụng một cách cứng nhắc với cả những ngành khoa học xã hội và nhân văn thì liệu có phù hợp?”, Giáo sư Dũng đặt vấn đề.

Cũng theo vị này: “Trong nghiên cứu thì bài báo quốc tế là rất cần thiết, nhưng không nên coi đó là tiêu chuẩn cứng, chỉ nên khuyến khích và ghi nhận bằng cách ứng viên có bài báo được đăng trên các tạp chí thuộc danh mục ISI/SCOPUS thì được cộng thêm điểm. Bài báo có chỉ số càng cao thì càng được cộng nhiều điểm. Chỉ nên dùng bài báo đăng trên các tạp chí trong nước có uy tín, có chất lượng làm tiêu chuẩn cứng. Như vậy, sẽ tạo điều kiện cho nhiều người có cơ hội trở thành giáo sư, Phó Giáo sư và đúng với thực tế, không gây khó khăn cho các ứng viên các ngành khoa học xã hội và nhân văn”.

Liên quan đến vấn đề này, Giáo sư, Tiến sĩ khoa học Vũ Minh Giang - Chủ tịch Hội đồng giáo sư liên ngành Sử học - Khảo cổ học - Dân tộc học cho biết: Từ khi áp dụng quy định cứng về bài báo quốc tế trong tiêu chuẩn xét duyệt chức danh Giáo sư, Phó Giáo sư, số ứng viên đăng ký có xu hướng ngày càng giảm, nhất là đối với các ngành khoa học xã hội và nhân văn. Năm nay số ứng viên cả nước được xét ở các hội đồng ngành thuộc các lĩnh vực này rất ít, nhiều ngành chỉ có từ 1 đến 3 ứng viên.

Ông Vũ Minh Giang cũng cho rằng: “Tôi được biết hiện nay có không ít ứng viên không đăng ký xét duyệt chức danh Giáo sư, Phó Giáo sư chỉ vì thiếu điều kiện cứng, mặc dù họ là những cán bộ có chuyên môn tốt, đáp ứng được các tiêu chí về giảng dạy, viết sách,… nhưng do không đủ số lượng bài báo quốc tế nên họ không đăng ký. Chính vì vậy mà số lượng ứng viên ngày càng ít đi là điều dễ hiểu”.

giai bai toan giam sut ung vien giao su pho giao su co nen ha chuan hinh 2

Hội nhập là xu hướng tất yếu

Trong khi các nhà khoa học xã hội cho rằng quy định bắt buộc ứng viên Giáo sư, Phó Giáo sư phải có công bố quốc tế là hơi máy móc thì các Giáo sư ngành tự nhiên lại cho rằng đó là xu hướng tất yếu. Trao đổi với phóng viên Báo Nhà báo & Công luận, Giáo sư Lê Tuấn Hoa - Chủ tịch Hội đồng Giáo sư ngành Toán cho biết việc sụt giảm chỉ ở một số ngành, riêng ngành Toán thì vẫn giữ được ổn định.

“Để có thành tích như vậy, trước hết ngành Toán vốn là ngành có truyền thống nghiên cứu và công bố quốc tế và gần đây có quỹ hỗ trợ để phát triển nên đã thúc đẩy nghiên cứu khoa học” - ông Lê Tuấn Hoa chia sẻ. Cũng theo vị này, việc công bố quốc tế đối với ngành Toán đã thực hiện hơn 50 năm qua nên không gặp bất kỳ trở ngại trong hội nhập, ngành đã quốc tế hóa từ lâu.

Giáo sư Lê Tuấn Hoa nhấn mạnh: “Các ngành khoa học cũng phải hội nhập. Mỗi ngành có đặc thù riêng nhưng hội nhập như thế nào mỗi ngành phải tự lo. Hội nhập là xu hướng không có cách nào khác”.

Xét về đầu tư cho nghiên cứu khoa học, ông Lê Tuấn Hoa cho rằng nhiều ngành khoa học xã hội nhân văn còn nhận được nhiều hỗ trợ nghiên cứu hơn ngành Toán học. Do đó người nghiên cứu có nhiều cơ hội để phát triển nghề nghiệp. “Công bố quốc tế không phải rào cản để trở thành Giáo sư, Phó Giáo sư. Khi hội nhập thì đương nhiên phải có công bố quốc tế đó là xu hướng không thể thay đổi” - ông Lê Tuấn Hoa nhấn mạnh.

Như vậy qua trao đổi với các chuyên gia có thể thấy việc sụt giảm các ứng viên Giáo sư, Phó Giáo sư chỉ xảy ra ở các ngành khoa học xã hội và nhân văn. Nguyên nhân được cho là quy định bắt buộc phải có công bố quốc tế. Việc một số ngành trắng ứng viên cho thấy đây là bất cập cần phải được tính toán kỹ lưỡng. Tuy nhiên, việc hạ chuẩn để tăng số lượng ứng viên có phải là điều cần thiết lúc này lại là bài toán cần phải cân nhắc tránh chạy theo số lượng mà không quan tâm đến chất lượng.

Không nên bắt buộc mà khuyến khích công bố quốc tế

Theo Giáo sư Vũ Minh Giang thì nên chăng áp dụng giải pháp khuyến khích, cho điểm cao với các bài báo quốc tế thực sự có chất lượng, thay vì là một tiêu chuẩn cứng, bắt buộc như hiện nay.

Trinh Phúc

Xem thêm

Giáo viên có 10 thay đổi lớn về vị trí việc làm, Tổ trưởng chuyên môn được xếp là viên chức quản lý

Giáo viên có 10 thay đổi lớn về vị trí việc làm, Tổ trưởng chuyên môn được xếp là viên chức quản lý

(CLO) Lần đầu tiên Chính phủ ban hành danh mục vị trí việc làm thống nhất đối với viên chức giáo dục trên cả nước. Nghị định 232/2026/NĐ-CP không chỉ thay đổi cách quản lý đội ngũ nhà giáo mà còn tác động trực tiếp đến tuyển dụng, bổ nhiệm, bậc nghề nghiệp, tiền lương và việc sắp xếp nhân sự trong các trường học.

Nghệ An: Hơn 200 nghìn học sinh được miễn phí sử dụng sách giáo khoa

Nghệ An: Hơn 200 nghìn học sinh được miễn phí sử dụng sách giáo khoa

(CLO) Sau khi rà soát nhu cầu sử dụng sách giáo khoa tại hơn 1.000 cơ sở giáo dục phổ thông và trung tâm giáo dục nghề - giáo dục thường xuyên, ngành giáo dục Nghệ An xác định có hơn 208.000 học sinh thuộc diện ưu tiên dự kiến sẽ được mượn sách giáo khoa miễn phí từ năm học 2026-2027. Để triển khai chính sách này, tỉnh dự kiến cần hơn 80 tỷ đồng mua sắm sách mới.

Quảng Trị hủy kết quả của 5 thí sinh vi phạm quy chế thi

Quảng Trị hủy kết quả của 5 thí sinh vi phạm quy chế thi

(CLO) Chiều 1/8, Ban Chỉ đạo Kỳ thi tốt nghiệp Trung học phổ thông năm 2026 tỉnh Quảng Trị, các đơn vị liên quan đã họp và thống nhất xử lý hủy các bài thi, môn thi do vi phạm đối với 5 thí sinh trong vụ tố cáo gian lận thi cử.

Không cần là thủ khoa vẫn có thể nhận học bổng Chính phủ

Không cần là thủ khoa vẫn có thể nhận học bổng Chính phủ

(CLO) Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) vừa công bố dự thảo Thông tư hướng dẫn thực hiện chính sách học bổng đối với người học các ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược. Điểm mới đáng chú ý là ngoài học sinh đạt giải quốc gia, quốc tế, top 30% thí sinh xuất sắc theo từng nhóm ngành trên phạm vi toàn quốc cũng có cơ hội nhận học bổng Chính phủ ngay trước khi nhập học.

Bãi bỏ 11 văn bản trong lĩnh vực giáo dục từ tháng 8/2026

Bãi bỏ 11 văn bản trong lĩnh vực giáo dục từ tháng 8/2026

(CLO) Từ tháng 8/2026, nhiều chính sách giáo dục quan trọng bắt đầu có hiệu lực, từ bãi bỏ 11 văn bản quy phạm pháp luật, cho phép các trường công nhận tín chỉ khi đào tạo liên thông, siết việc dạy trước chương trình ở tiểu học đến lần đầu ban hành quy định về ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong giáo dục đại học và giáo dục nghề nghiệp.

Bắt đầu 6 ngày lọc ảo toàn quốc, điểm chuẩn có thể xuất hiện từ 9/8

Bắt đầu 6 ngày lọc ảo toàn quốc, điểm chuẩn có thể xuất hiện từ 9/8

(CLO) Từ ngày 4 đến 9/8, Bộ Giáo dục và Đào tạo cùng các trường đại học bước vào giai đoạn "lọc ảo" tuyển sinh trên phạm vi toàn quốc. Sau 6 ngày xử lý dữ liệu, điểm chuẩn và danh sách trúng tuyển đợt 1 sẽ được chốt, nhiều trường có thể công bố kết quả ngay từ tối 9/8 nếu hoàn tất sớm.

Áp lực học tập và hồi chuông báo động về sức khỏe tâm thần học đường

Áp lực học tập và hồi chuông báo động về sức khỏe tâm thần học đường

(CLO) Áp lực thành tích, kỳ vọng từ gia đình và nỗi sợ thất bại đang trở thành gánh nặng vô hình đè lên vai nhiều học sinh. Không ít em rơi vào trạng thái lo âu, trầm cảm, thậm chí nảy sinh ý nghĩ tiêu cực khi không đạt được kết quả như mong muốn. Các chuyên gia cảnh báo, nếu không được phát hiện và hỗ trợ kịp thời, những tổn thương tâm lý này có thể để lại hậu quả lâu dài đối với sức khỏe và tương lai của trẻ.

Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam: Sẵn sàng cho năm học mới 2026-2027

Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam: Sẵn sàng cho năm học mới 2026-2027

Từ năm học 2026–2027, Việt Nam sẽ sử dụng một bộ sách giáo khoa giáo dục phổ thông thống nhất trên phạm vi toàn quốc. Theo Quyết định 3588/QĐ-BGDĐT ban hành ngày 26/12/2025, Bộ Giáo dục và Đào tạo lựa chọn bộ sách Kết nối tri thức với cuộc sống làm bộ SGK dùng chung, tiến tới mục tiêu miễn phí sách giáo khoa cho học sinh vào năm 2030. Dự kiến đến trước ngày 15/8/2026, tất cả học sinh cả nước sẽ có đầy đủ SGK các môn học, sách bài tập theo nhu cầu.

Đề xuất thi tuyển hiệu trưởng thay vì chỉ bổ nhiệm

Đề xuất thi tuyển hiệu trưởng thay vì chỉ bổ nhiệm

(CLO) Việc sắp xếp, tinh gọn mạng lưới trường học trên cả nước đang bước vào giai đoạn nước rút, song nhiều chuyên gia cho rằng, thách thức lớn nhất không nằm ở việc hợp nhất đầu mối mà là lựa chọn người đứng đầu đủ năng lực quản trị.

Trường Cao đẳng Kỹ thuật Công - Nông nghiệp Quảng Trị: Tự chủ để bứt phá, hướng tới chuẩn chất lượng cao

Trường Cao đẳng Kỹ thuật Công - Nông nghiệp Quảng Trị: Tự chủ để bứt phá, hướng tới chuẩn chất lượng cao

Bước sang năm thứ ba thực hiện cơ chế tự chủ tài chính 100% chi thường xuyên, Trường Cao đẳng Kỹ thuật Công - Nông nghiệp Quảng Trị đang biến áp lực thành động lực đổi mới. Kiên định với mục tiêu xây dựng trường cao đẳng chất lượng cao, nhà trường đẩy mạnh chuyển đổi số, đổi mới quản trị, gắn kết chặt chẽ với doanh nghiệp và nâng cao chất lượng đào tạo, từng bước khẳng định vị thế là trung tâm giáo dục nghề nghiệp uy tín, đáp ứng nhu cầu nguồn nhân lực chất lượng cao cho khu vực miền Trung và cả nước.

Hà Nội: Từ năm học 2026-2027 sẽ thay đổi cách tổ chức bữa ăn bán trú

Hà Nội: Từ năm học 2026-2027 sẽ thay đổi cách tổ chức bữa ăn bán trú

(CLO) Từ năm học 2026-2027, Hà Nội sẽ thay đổi cách tổ chức bữa ăn bán trú khi UBND xã, phường trực tiếp lựa chọn và ký hợp đồng với đơn vị cung cấp thực phẩm, thay vì giao từng trường thực hiện như trước. Cùng với hệ thống truy xuất nguồn gốc HanoiCheck, mô hình mới được kỳ vọng tạo thêm "hàng rào" kiểm soát an toàn thực phẩm trong trường học.

Lễ kí kết thoả thuận giữa Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam và Hiệp hội Sách giáo dục và Học liệu điện tử Việt Nam

Lễ kí kết thoả thuận giữa Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam và Hiệp hội Sách giáo dục và Học liệu điện tử Việt Nam

Ngày 29/2026, tại Hà Nội, Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam và Hiệp hội Sách giáo dục và Học liệu điện tử Việt Nam đã kí kết Thỏa thuận hợp tác về phối hợp rà soát, đánh giá chuyên môn và hoàn thiện sách điện tử, sách số, học liệu số, qua đó góp phần xây dựng hệ sinh thái học liệu số chất lượng, hiện đại và đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số trong giáo dục.

Một bộ sách giáo khoa chung cho cả nước: Từng bước hình thành cơ chế sử dụng sách giáo khoa tiết kiệm, hiệu quả

Một bộ sách giáo khoa chung cho cả nước: Từng bước hình thành cơ chế sử dụng sách giáo khoa tiết kiệm, hiệu quả

Từ năm học 2026-2027, học sinh cả nước sẽ chính thức học theo một bộ sách giáo khoa thống nhất. Nhiều ý kiến cho rằng việc này tạo thuận lợi cho công tác giảng dạy, tập huấn giáo viên, sinh hoạt chuyên môn và từng bước hình thành cơ chế sử dụng sách giáo khoa tiết kiệm, hiệu quả.

Thi tốt nghiệp THPT trên máy tính: Thí sinh làm bài trong mạng nội bộ, không kết nối Internet

Thi tốt nghiệp THPT trên máy tính: Thí sinh làm bài trong mạng nội bộ, không kết nối Internet

(CLO) Đề thi được truyền qua kênh bảo mật của Ban Cơ yếu Chính phủ, thí sinh làm bài trên mạng LAN nội bộ, không kết nối Internet. Đây là một trong những điểm mới đáng chú ý trong Đề án tổ chức thi tốt nghiệp THPT trên máy tính giai đoạn 2026-2036 vừa được Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) trình Thủ tướng Chính phủ, nhằm hiện đại hóa kỳ thi nhưng vẫn bảo đảm an toàn, công bằng và độ tin cậy.

Kỳ thi tốt nghiệp THPT và nghịch lý “đỗ gần hết vẫn phải thi”

Kỳ thi tốt nghiệp THPT và nghịch lý “đỗ gần hết vẫn phải thi”

(NB&CL) Bộ Giáo dục và Đào tạo ví kỳ thi tốt nghiệp THPT như khâu kiểm tra cuối cùng của một dây chuyền sản xuất: Dù 99% sản phẩm đạt chuẩn vẫn không thể bỏ qua bước đánh giá đầu ra. Theo các chuyên gia, giá trị của kỳ thi không nằm ở việc tạo ra tỷ lệ trượt cao, mà ở khả năng xác lập một chuẩn chung để đánh giá chất lượng giáo dục phổ thông trên toàn quốc.

Từ buồng lái máy xúc đến căn bếp học đường: Những cánh cửa nghề nghiệp mở ra từ Trường Cao đẳng Kỹ thuật Quảng Trị

Từ buồng lái máy xúc đến căn bếp học đường: Những cánh cửa nghề nghiệp mở ra từ Trường Cao đẳng Kỹ thuật Quảng Trị

Trong bối cảnh thị trường lao động ngày càng coi trọng kỹ năng thực hành và năng lực nghề nghiệp, giáo dục nghề nghiệp đang trở thành con đường ngắn nhất đưa người học đến việc làm bền vững. Nắm bắt xu thế đó, Trường Cao đẳng Kỹ thuật Quảng Trị không ngừng mở rộng các ngành đào tạo gắn với nhu cầu thực tiễn, giúp người học vững tay nghề, tự tin lập nghiệp và đáp ứng yêu cầu phát triển của xã hội.

Cỡ chữ bài viết: