Khi chính giáo viên – người giữ vai trò định hướng lại “tiếp tay” cho hành vi không trung thực, hệ lụy không chỉ là kết quả thi bị bóp méo mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến nhân cách và nhận thức của học sinh.
Dưới góc nhìn quản lý giáo dục, bà Nguyễn Thị Bình Minh, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Thăng Long (Hà Nội) cho rằng, giá trị cốt lõi của các cuộc thi không nằm ở thành tích, mà ở những gì học sinh học được từ quá trình tham gia. Việc giáo viên hỗ trợ gian lận, theo bà, là hành vi đi ngược lại sứ mệnh giáo dục.
“Đáng lẽ người thầy phải dạy học sinh tính trung thực, thì ở đây lại vô tình dạy các em làm sai. Đây là điều cần phải lên án”, bà nhấn Minh mạnh.
Theo nữ hiệu trưởng, học sinh ở lứa tuổi tiểu học giống như “tờ giấy trắng”, rất dễ bị ảnh hưởng bởi hành vi của người lớn. Một thành tích đạt được bằng gian lận, dù có là giải thưởng, cũng chỉ là “giải thất bại” của giáo dục.
“Sai lầm này không chỉ trước mắt mà còn nguy hiểm lâu dài, bởi nó làm lệch lạc nhận thức của trẻ về đúng – sai”, bà Bình Minh nhận định.
Chia sẻ thêm, bà cho biết không phụ huynh nào mong con mình đạt thành tích bằng cách thiếu trung thực. Những kết quả như vậy không những không được ghi nhận mà còn gây phản cảm trong xã hội.
Tuy nhiên, bà cũng nhìn nhận đây là hiện tượng cá biệt, không thể đánh đồng với toàn bộ đội ngũ giáo viên, dù ảnh hưởng tiêu cực là không thể phủ nhận.
Ở góc độ khác, bà Trần Thị Hương, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Vạn Bảo, phường Hà Đông (Hà Nội) khẳng định, thi cử trước hết phải đảm bảo sự công bằng và phản ánh đúng năng lực học sinh.
“Thi là để đánh giá thực chất. Học sinh làm được đến đâu là năng lực đến đó. Không có lý do gì để gian lận”, bà Hương nói.
Theo bà Hương, việc giáo viên “tiếp tay” trong phòng thi là hành vi không chuẩn mực, làm sai lệch mục tiêu giáo dục. Việc ôn luyện phải diễn ra trước kỳ thi, còn trong quá trình thi cần đảm bảo tính độc lập, trung thực tuyệt đối.
Đáng lo ngại hơn, những hành vi này có thể khiến học sinh hình thành nhận thức sai lệch rằng gian dối là điều có thể chấp nhận. “Nếu không được điều chỉnh kịp thời, các em rất dễ hình thành thói quen ứng xử lệch chuẩn trong học tập và cuộc sống”, bà cảnh báo.
Áp lực thành tích và “vùng xám” của thi online
Sau vụ việc, nhiều phụ huynh cũng lên tiếng bày tỏ lo ngại về tính minh bạch của các sân chơi trực tuyến, đặc biệt ở bậc tiểu học – nơi học sinh còn non nớt về nhận thức.
Chị Nguyễn Bích Phương (phụ huynh tại Hà Nội) chia sẻ, con chị từng phản ánh tình trạng học sinh được người khác “nhắc bài” trong một số kỳ thi online. Từ đó, gia đình hạn chế cho con tham gia vì lo ngại áp lực và sự thiếu công bằng.
“Mỗi kỳ thi đều khiến con phải ôn tập, dễ căng thẳng. Nếu kết quả không đúng thực lực, hoặc quá cao so với khả năng, đều ảnh hưởng đến tâm lý của trẻ”, chị Phương nói.
Theo chị Phương, việc giáo viên gợi ý học sinh tham gia các cuộc thi là điều bình thường. Tuy nhiên, mục tiêu nên dừng ở trải nghiệm, không phải chạy theo giải thưởng. “Điều đáng buồn nhất là chính người thầy là hình mẫu của học sinh lại có hành vi gian dối. Điều đó sẽ ảnh hưởng rất lớn đến cách các con nhìn nhận đúng – sai”, chị bày tỏ.
Tương tự, phụ huynh Bảo Phúc (Cầu Giấy, Hà Nội) cho rằng, việc “hỗ trợ” trong các kỳ thi online không phải là chuyện mới. Nếu quá coi trọng thành tích, người lớn vô tình tạo áp lực và mở ra “vùng xám” cho những hành vi thiếu trung thực.
Không ít học sinh cũng rơi vào vòng xoáy so sánh khi thấy bạn bè đạt giải, từ đó hình thành tâm lý sợ thua hoặc né tránh thử thách. Các phụ huynh cho rằng, cần giúp trẻ hiểu thi cử chỉ là một trải nghiệm, có thắng – thua và luôn có cơ hội khác phía trước.
Trước những băn khoăn về tính minh bạch, các chuyên gia cho rằng hoàn toàn có thể siết chặt quy trình tổ chức thi online.
Bà Trần Thị Hương đề xuất, các kỳ thi có thể tổ chức theo ca tập trung, kết hợp ghi hình toàn bộ quá trình làm bài để hạn chế gian lận. Tuy nhiên, bà nhấn mạnh yếu tố quan trọng nhất vẫn là nhận thức của giáo viên.
“Công nghệ chỉ là công cụ. Nếu người thực hiện không trung thực thì mọi quy trình đều có thể bị phá vỡ”, bà nói.
Đồng quan điểm, bà Nguyễn Thị Bình Minh cho rằng các sân chơi trực tuyến vẫn cần được duy trì, bởi đây là cơ hội để học sinh cọ xát và tự đánh giá năng lực. Tuy nhiên, vấn đề không nằm ở hình thức thi mà ở cách con người tham gia.
“Khi giáo viên nhận thức đúng, hành động sẽ đúng. Ngược lại, nhận thức lệch lạc sẽ kéo theo hệ lụy rất lớn”, bà phân tích.
Từ thực tế quản lý, bà cho biết nhà trường luôn áp dụng các biện pháp kiểm soát như coi thi chéo, chấm chéo, không để giáo viên chủ nhiệm trực tiếp coi và chấm bài của lớp mình. Đây là cách để đảm bảo tính khách quan, dù vẫn đặt niềm tin vào đội ngũ giáo viên.
Phụ huynh và chuyên gia đều đồng quan điểm vụ gian lận tại Đấu trường VioEdu suy cho cùng không chỉ là câu chuyện của một kỳ thi, nó phản ánh áp lực thành tích, những “lỗ hổng” trong tổ chức và quan trọng hơn cả là vấn đề đạo đức nghề nghiệp.
"Khi người thầy là biểu tượng của sự chuẩn mực bị lung lay, tác động không dừng ở một bài thi hay một giải thưởng, mà lan rộng đến niềm tin của học sinh, phụ huynh và cả xã hội vào môi trường giáo dục. Giữ gìn sự trung thực vì thế không chỉ là nguyên tắc trong thi cử, mà là nền tảng cốt lõi để giáo dục thực hiện đúng sứ mệnh hình thành nhân cách cho thế hệ tương lai", chị Phương bày tỏ.
