Khi chính sách trở thành động lực
Nhà giáo Lê Thị Tuyết Lan, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Xuân Phương (Hà Nội) cho rằng, việc tiếp tục cải thiện chính sách dành cho nhà giáo là nguồn động viên lớn đối với giáo viên và cán bộ quản lý.
Theo cô Lan, đội ngũ đã được thông tin về lộ trình tăng phụ cấp ưu đãi đối với nhà giáo từ 35% lên 70%. Trước mắt, năm nay giáo viên và cán bộ quản lý được hưởng mức 45%, tăng 10% so với trước.
“Đây là sự quan tâm, động viên rất lớn đối với đội ngũ nhà giáo. Chúng tôi rất trân trọng và biết ơn, đồng thời sẽ tiếp tục nỗ lực để hoàn thành tốt nhiệm vụ, đáp lại sự tin tưởng và lựa chọn nghề nghiệp của mình”, cô Lan chia sẻ.
Nhưng từ thực tế của một trường vừa trải qua sắp xếp, nữ hiệu trưởng cho rằng tăng đãi ngộ cần đi cùng với việc bảo đảm đủ người đứng lớp.
Không phải cứ sắp xếp là thừa giáo viên
Một trong những vấn đề được các nhà trường quan tâm sau quá trình sắp xếp mạng lưới là bài toán nhân lực. Quy mô trường có thể thay đổi, đầu mối được tinh gọn, nhưng nhu cầu dạy học của học sinh vẫn còn đó.
Tại Trường Tiểu học Xuân Phương, cô Lan cho biết trường hiện thiếu khoảng 30 vị trí giáo viên và phải ký hợp đồng để bảo đảm hoạt động dạy học.
“Thực tế, sau sắp xếp, nhiều trường không thừa mà vẫn thiếu giáo viên. Chúng tôi mong muốn tiếp tục được đăng ký nhu cầu và tổ chức tuyển dụng viên chức để bổ sung đủ đội ngũ”, cô Lan nói.
Hiệu trưởng nhà trường cho rằng khi có đủ giáo viên viên chức, việc bố trí nhân lực và chi trả tiền lương sẽ ổn định, thuận lợi hơn. Trong khi đó, việc phải sử dụng giáo viên hợp đồng khiến nhà trường phải chủ động cân đối thêm nhiều nguồn lực để bảo đảm hoạt động.
Câu chuyện này cho thấy, tinh gọn đầu mối không đồng nghĩa với việc nhu cầu về giáo viên giảm tương ứng. Điều quan trọng sau sắp xếp là xác định đúng nơi thừa, nơi thiếu, môn học thiếu và năng lực chuyên môn cần bổ sung, từ đó phân bổ đội ngũ phù hợp.
Đây cũng là một trong những thách thức mà Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn nhấn mạnh khi nói về việc đưa các chính sách mới vào thực tế.
Bộ trưởng nhấn mạnh: “Cơ chế, chính sách đã có nhưng năng lực tổ chức thực hiện giữa các địa phương, đơn vị còn khác nhau. Trong điều kiện nguồn lực vẫn hạn chế, phân bổ và sử dụng nguồn lực thế nào cho hiệu quả là bài toán không đơn giản”.
Không chỉ giữ chân, mà phải nâng chất lượng
Nếu chính sách tiền lương và phụ cấp là điều kiện để nhà giáo yên tâm với nghề, thì đào tạo, bồi dưỡng lại quyết định khả năng thích ứng của đội ngũ trước những yêu cầu mới.
Năm học 2026-2027, giáo viên không chỉ đứng trước yêu cầu hoàn thành chương trình mà còn phải thích ứng với chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo, ngoại ngữ và những thay đổi trong phương pháp dạy học.
Bộ trưởng cho biết, Bộ Giáo dục và Đào tạo sẽ tiếp tục chỉ đạo các trường sư phạm đổi mới chương trình đào tạo giáo viên, nâng cao chất lượng và khả năng thích ứng với bối cảnh mới. Với đội ngũ hiện đang công tác, các chương trình đào tạo, bồi dưỡng sẽ tập trung vào ngoại ngữ, năng lực số, trí tuệ nhân tạo và đổi mới phương pháp dạy học.
“Các chính sách hỗ trợ sinh viên sư phạm về học phí và sinh hoạt phí trong những năm qua đã phát huy tác dụng khá rõ. Số thí sinh đăng ký vào ngành sư phạm cũng như chất lượng đầu vào có xu hướng tăng. Chính sách tiền lương và các chế độ hỗ trợ tiếp tục được hoàn thiện không chỉ nhằm thu hút, giữ chân mà còn để động viên, tôn vinh nhà giáo, tạo điều kiện để các thầy cô yên tâm và tận tâm với nghề”, Bộ trưởng nêu dẫn chứng.
Bài toán vì thế không dừng ở chuyện “có đủ giáo viên”, mà phải hướng tới “có đúng giáo viên, sử dụng đúng năng lực”.
Mở rộng không gian để phát huy người giỏi
Quá trình sắp xếp các trường phổ thông và cơ sở giáo dục mầm non, theo Bộ trưởng cũng có thể mở ra cách thức sử dụng đội ngũ linh hoạt hơn.
Một số cán bộ quản lý sau sắp xếp có thể trở lại trực tiếp giảng dạy. Những giáo viên có chuyên môn tốt trước đây chỉ dạy tại một trường có thể được bố trí giảng dạy ở nhiều điểm trường. Nếu được tổ chức hợp lý, nguồn lực giáo viên giỏi sẽ không còn bị giới hạn trong phạm vi một cơ sở giáo dục.
Đây là thay đổi đáng chú ý trong cách nhìn về đội ngũ: Sắp xếp trường học không chỉ nhằm giảm đầu mối, mà còn phải tạo ra một mạng lưới trong đó năng lực của giáo viên được khai thác tốt hơn.
Tại Trường Tiểu học và THCS Cự Khối, phường Long Biên, Hà Nội, Hiệu trưởng Nguyễn Thị Liễu cho rằng bên cạnh chính sách đãi ngộ, điều quan trọng là tạo được môi trường để giáo viên có thể thay đổi từ tư duy đến hành động.
Cô Liễu chia sẻ: “Với chủ đề năm học “Đổi mới tư duy”, nhà trường kỳ vọng giáo viên không chỉ truyền đạt kiến thức mà còn tạo được hứng thú học tập, giúp học sinh chủ động hơn trong hành trình khám phá tri thức. Nhà trường cũng đặt mục tiêu đưa tiếng Anh đến với học sinh theo cách gần gũi, tự nhiên, từng bước trở thành một phần trong đời sống hằng ngày của các em”.
Những thay đổi ấy đặt đội ngũ nhà giáo trước một yêu cầu mới: Chính sách tốt hơn phải đi cùng trách nhiệm lớn hơn.
Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn cho rằng trong bối cảnh vai trò của giáo dục ngày càng được đặt ở vị trí quan trọng, yêu cầu đối với ngành cũng lớn hơn, thách thức nhiều hơn. Điều đó đòi hỏi ngành Giáo dục phải trách nhiệm hơn, quyết tâm hơn và nỗ lực lớn hơn để thích ứng với yêu cầu phát triển đất nước.
“Giáo dục và đào tạo là sự nghiệp của toàn dân và luôn nhận được sự quan tâm đặc biệt của Đảng, Nhà nước và toàn xã hội”, Bộ trưởng nhấn mạnh.
