Ngày 26/6, Chính phủ ban hành Nghị định 232/2026/NĐ-CP (gọi tắt là Nghị định 232) quy định về vị trí việc làm viên chức, có hiệu lực từ ngày 1/7/2026. Đây được xem là "khung pháp lý" mới trong quản lý viên chức, cụ thể hóa Luật Viên chức (sửa đổi), đồng thời tạo nền tảng thống nhất để các địa phương quản lý, sử dụng đội ngũ viên chức theo vị trí việc làm.
Đối với ngành giáo dục, những quy định mới không chỉ ảnh hưởng đến hiệu trưởng, phó hiệu trưởng mà còn tác động trực tiếp đến giáo viên, tổ trưởng chuyên môn, nhân viên trường học và công tác tuyển dụng, bố trí nhân sự tại các cơ sở giáo dục công lập.
Lần đầu thống nhất vị trí việc làm giáo viên trên cả nước
Điểm mới quan trọng nhất của Nghị định 232 là lần đầu tiên Chính phủ ban hành danh mục vị trí việc làm thống nhất áp dụng đối với viên chức trong các đơn vị sự nghiệp công lập, trong đó có các trường mầm non và phổ thông.
Trước đây, việc xác định vị trí việc làm chủ yếu dựa trên các thông tư hướng dẫn của Bộ Giáo dục và Đào tạo và Bộ Nội vụ. Do cách hiểu và triển khai ở từng địa phương chưa hoàn toàn thống nhất, có nơi bố trí đầy đủ các vị trí, nhưng cũng có nơi giáo viên phải kiêm nhiệm nhiều công việc hoặc được phân công chưa đúng chuyên môn.
Nghị định mới khắc phục tình trạng này khi quy định rõ danh mục vị trí việc làm của từng nhóm viên chức, tạo căn cứ thống nhất để các địa phương xây dựng đề án vị trí việc làm, xác định biên chế, tuyển dụng, điều động, bổ nhiệm và sử dụng viên chức.
Đối với giáo viên, đây cũng là cơ sở để hạn chế tình trạng bố trí công việc không đúng chuyên ngành đào tạo hoặc giao quá nhiều nhiệm vụ ngoài chức trách.
Tổ trưởng chuyên môn chính thức được xác định là viên chức quản lý
Một trong những điểm mới được nhiều giáo viên quan tâm là việc hiệu trưởng, phó hiệu trưởng, tổ trưởng chuyên môn và tổ phó chuyên môn đều được xếp vào nhóm vị trí viên chức quản lý.
Nếu trước đây, vai trò quản lý của tổ trưởng chuyên môn chủ yếu được nhìn nhận trong thực tiễn thì nay đã được xác lập rõ trong văn bản của Chính phủ.
Theo Nghị định, việc xác định này phù hợp với chức năng thực tế của tổ trưởng, tổ phó chuyên môn khi ngoài nhiệm vụ giảng dạy còn chịu trách nhiệm xây dựng kế hoạch giáo dục của tổ, tổ chức sinh hoạt chuyên môn, kiểm tra hồ sơ, dự giờ, hỗ trợ giáo viên mới, triển khai chương trình giáo dục và tham mưu cho Ban giám hiệu.
Trong bối cảnh nhiều địa phương đang sắp xếp mạng lưới trường lớp, quy mô trường học ngày càng lớn, số lượng giáo viên trong mỗi tổ chuyên môn tăng lên, việc xác định đây là vị trí viên chức quản lý sẽ tạo cơ sở pháp lý thống nhất cho công tác bổ nhiệm, miễn nhiệm, đánh giá và thực hiện chế độ, chính sách.
Vị trí việc làm sẽ gắn trực tiếp với bậc nghề nghiệp
Một thay đổi lớn khác là vị trí việc làm trở thành căn cứ quan trọng để xác định bậc nghề nghiệp của viên chức.
Nếu trước đây viên chức chủ yếu được quản lý theo chức danh nghề nghiệp thì từ khi Nghị định 232 có hiệu lực, việc xác định bậc nghề nghiệp sẽ gắn với vị trí việc làm đang đảm nhiệm.
Điều này đồng nghĩa, khi giáo viên được bổ nhiệm vào vị trí quản lý hoặc được điều động sang vị trí khác, cơ quan có thẩm quyền sẽ xem xét xác định lại bậc nghề nghiệp phù hợp với vị trí mới. Ngược lại, khi thôi giữ chức vụ quản lý, bậc nghề nghiệp cũng có thể được điều chỉnh theo quy định.
Theo đó, vị trí việc làm không còn mang tính hình thức mà gắn trực tiếp với quá trình phát triển nghề nghiệp và quyền lợi của viên chức.
Tuyển dụng và bố trí giáo viên sẽ sát nhu cầu từng trường
Nghị định cũng tạo cơ sở để việc tuyển dụng viên chức chuyển từ cách làm dựa chủ yếu vào chỉ tiêu biên chế sang căn cứ vào nhu cầu vị trí việc làm của từng cơ sở giáo dục.
Quy định này được kỳ vọng sẽ khắc phục tình trạng nơi thừa giáo viên, nơi thiếu giáo viên hoặc thiếu các vị trí như thư viện, thiết bị, công nghệ thông tin, tư vấn học đường và các vị trí phục vụ chuyển đổi số.
Đồng thời, việc phân loại rõ các nhóm vị trí gồm viên chức quản lý, viên chức chuyên môn, nghiệp vụ và viên chức hỗ trợ, phục vụ sẽ giúp các trường bố trí nhân sự hợp lý hơn, phù hợp với quy mô và yêu cầu hoạt động.
Thêm căn cứ sắp xếp nhân sự sau sáp nhập trường học
Trong bối cảnh nhiều địa phương tiếp tục sắp xếp mạng lưới trường lớp theo hướng tinh gọn bộ máy, Nghị định 232 sẽ là căn cứ quan trọng để rà soát, bố trí lại đội ngũ viên chức.
Việc điều động, bổ nhiệm, miễn nhiệm hoặc bố trí công tác khác đối với hiệu trưởng, phó hiệu trưởng, giáo viên và nhân viên trường học sẽ được thực hiện trên cơ sở vị trí việc làm đã được quy định, góp phần bảo đảm đúng quy định pháp luật và phù hợp nhu cầu thực tế của từng đơn vị.
Đánh giá viên chức theo vị trí, không chỉ theo chức danh
Theo Nghị định, mỗi vị trí việc làm đều có tiêu chuẩn, nhiệm vụ và yêu cầu năng lực cụ thể.
Điều này tạo cơ sở để việc đánh giá viên chức gắn với kết quả thực hiện nhiệm vụ của từng vị trí, thay vì chủ yếu mang tính định tính như trước.
Đây cũng sẽ là căn cứ để xây dựng kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng, quy hoạch và bổ nhiệm đội ngũ nhà giáo trong thời gian tới.
Quy định mới về tỷ lệ bậc nghề nghiệp của giáo viên
Một điểm mới khác được quy định tại Điều 10 Nghị định 232 là nguyên tắc xác định tỷ lệ viên chức theo từng bậc nghề nghiệp của vị trí việc làm.
Đối với giáo viên mầm non và phổ thông có bậc nghề nghiệp cao nhất là bậc 4, tỷ lệ viên chức ở bậc này không vượt quá 40% tổng số biên chế được giao cho vị trí việc làm đó.
Riêng giáo viên tiểu học, THCS và THPT - nơi chỉ có hai bậc nghề nghiệp là bậc 3 và bậc 4 - tỷ lệ giáo viên ở bậc 4 tối đa không quá 50%.
Quy định này cho thấy việc thăng bậc nghề nghiệp thời gian tới không chỉ phụ thuộc vào việc giáo viên đáp ứng tiêu chuẩn cá nhân mà còn phải phù hợp với cơ cấu bậc nghề nghiệp của từng vị trí việc làm.
Nền tảng cho cải cách tiền lương và quản trị nhân sự
Theo đánh giá, Nghị định 232 không chỉ điều chỉnh cách xác định vị trí việc làm mà còn là một bước trong lộ trình cải cách chế độ viên chức.
Khi vị trí việc làm được xác định rõ, việc tuyển dụng, bổ nhiệm, đánh giá, đào tạo và trả lương sẽ từng bước chuyển từ quản lý theo con người sang quản lý theo vị trí, nhiệm vụ và hiệu quả công việc.
Đối với ngành giáo dục, đây sẽ là nền tảng để xây dựng đội ngũ viên chức tinh gọn, chuyên nghiệp, đồng thời tạo cơ sở triển khai cải cách tiền lương và sắp xếp mạng lưới trường học trong giai đoạn tới.
Việc nắm rõ những thay đổi của Nghị định 232/2026/NĐ-CP sẽ giúp giáo viên, cán bộ quản lý và nhân viên trường học chủ động hơn trong quá trình công tác, cũng như bảo đảm thực hiện đầy đủ quyền, nghĩa vụ và các chế độ chính sách liên quan.
