Tuy nhiên, từ thực tiễn triển khai tại Trường Phổ thông Dân tộc Nội trú Tiểu học và THCS Dục Nông (Quảng Ngãi), nhà giáo Nguyễn Thị Liên, Phó Hiệu trưởng nhà trường, cho rằng nếu được chuẩn bị kỹ lưỡng, bài bản và tạo được sự đồng thuận, việc sắp xếp không chỉ tinh gọn bộ máy mà còn mở ra điều kiện học tập tốt hơn cho học sinh vùng khó.
Không chỉ sáp nhập trường, mà là quy hoạch lại điều kiện học tập
Theo cô Liên, quá trình chuyển đổi sang mô hình trường nội trú liên cấp được nhà trường triển khai theo lộ trình chặt chẽ, bám sát Quyết định số 111 của UBND xã Dục Nông và phương án đã được UBND tỉnh Quảng Ngãi phê duyệt.
Để chuẩn bị cho năm học mới, nhà trường phối hợp với chính quyền địa phương và các lực lượng liên quan đến tận những thôn, bản xa như Gia Tun, Đắk Sút, Đắk Blái để phát hồ sơ, hướng dẫn tuyển sinh và tiếp nhận đăng ký của học sinh. Việc xét tuyển được thực hiện công khai theo các tiêu chí ưu tiên như học sinh dân tộc thiểu số, hộ nghèo hoặc có nơi ở cách trường trên km.
Một trong những yếu tố giúp quá trình chuyển đổi diễn ra thuận lợi, theo cô Liên, là nhà trường tiếp nhận nguyên trạng đội ngũ giáo viên và học sinh của Trường TH-THCS Đắk Dục. Điều này giúp hoạt động chuyên môn được duy trì liên tục, không gây xáo trộn khi bước vào năm học mới.
"Sau sáp nhập, thay đổi lớn nhất là cơ sở vật chất được quy hoạch tập trung tại trụ sở chính ở thôn Ngọc Hiệp, thay cho các điểm trường lẻ trước đây còn nhiều khó khăn", cô Liên cho biết.
Hiện trường có khoảng 1.680 học sinh, gồm 320 em nội trú và 1.360 em bán trú, trở thành trường nội trú liên cấp quy mô lớn của một xã biên giới.
Theo nữ Phó Hiệu trưởng, ý nghĩa lớn nhất của việc sắp xếp không nằm ở quy mô trường học, mà ở việc nhiều học sinh nghèo, học sinh vùng sâu, vùng xa đã có nơi ăn ở ổn định để yên tâm học tập, qua đó góp phần hạn chế tình trạng bỏ học, nâng cao dân trí và giữ vững an ninh khu vực biên giới.
Tinh gọn tổ chức nhưng không để giảm chất lượng giáo dục
Bên cạnh những thuận lợi, nhà trường cũng đối mặt với không ít áp lực khi quy mô học sinh tăng nhanh trong khi cơ sở vật chất vẫn đang tiếp tục được hoàn thiện, một số môn học còn thiếu giáo viên.
Để bảo đảm chất lượng giáo dục và tạo sự yên tâm cho phụ huynh, nhà trường đã chủ động sắp xếp lại lớp học, xây dựng phương án tổ chức giảng dạy ngay từ đầu năm học; đồng thời tham mưu với cấp ủy, chính quyền địa phương đẩy nhanh tiến độ hoàn thiện hạ tầng, kiến nghị cấp trên bổ sung giáo viên ở những môn còn thiếu.
Video: Nguyễn Liên
Đặc biệt, đối với học sinh lớp 1, nhà trường sẽ tổ chức cho các em đến trường từ tháng 8/2026 để tăng cường tiếng Việt theo Thông tư số 23/2023 của Bộ Giáo dục và Đào tạo.
Theo cô Liên, việc chuẩn bị sớm có ý nghĩa rất quan trọng đối với học sinh dân tộc thiểu số, giúp các em vượt qua rào cản ngôn ngữ, làm quen với môi trường học tập trước khi bước vào năm học chính thức.
"Nếu các em tự tin ngay từ đầu thì phụ huynh cũng yên tâm gửi con đến trường", cô Liên chia sẻ.
Muốn sắp xếp thành công phải tạo được sự đồng thuận
Từ kinh nghiệm thực tế, cô Liên cho rằng điều kiện tiên quyết để việc sắp xếp trường học đạt hiệu quả là tạo được sự thống nhất ngay trong tập thể nhà trường.
Theo cô, ban giám hiệu phải là lực lượng tiên phong xây dựng khối đoàn kết nội bộ, đồng thời chủ động tham mưu với cấp ủy, chính quyền địa phương để huy động cả hệ thống chính trị cùng tham gia. Đặc biệt, ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số, cần phát huy vai trò của già làng, trưởng bản và những người có uy tín trong công tác tuyên truyền, tạo sự đồng thuận trong nhân dân.
Bên cạnh đó, các trường cần chủ động xây dựng kế hoạch phát triển dài hạn, chuẩn bị kỹ về nhân sự, quy mô lớp học và cơ sở vật chất trước khi triển khai sắp xếp, tránh tình trạng bị động sau khi sáp nhập.
Cô Liên cũng cho rằng một trong những yếu tố quan trọng nhất là phải bảo đảm đầy đủ các chế độ, chính sách đối với học sinh nội trú, bán trú ngay từ đầu năm học.
"Sự chăm lo chu đáo về điều kiện ăn, ở và học tập chính là yếu tố giúp giữ chân học sinh và tạo niềm tin cho phụ huynh", cô nhấn mạnh.
Ngoài ra, tại các địa bàn vùng cao, biên giới, nhà trường cần tăng cường sự phối hợp giữa các cơ sở giáo dục trên địa bàn để chuyển giao học sinh thuận lợi, phát huy vai trò của đội ngũ giáo viên cắm bản trong công tác vận động học sinh ra lớp, đồng thời phối hợp chặt chẽ với lực lượng Biên phòng, Công an và các đoàn thể địa phương nhằm bảo đảm sĩ số và giữ vững an ninh trật tự.
Theo Công văn số 6868 của UBND tỉnh Quảng Ngãi, việc sắp xếp mạng lưới trường học trên địa bàn nhằm tái cấu trúc hệ thống cơ sở giáo dục phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp, khai thác hiệu quả cơ sở vật chất, đội ngũ giáo viên và nâng cao chất lượng giáo dục.
Tỉnh đặt mục tiêu giảm khoảng 30% đầu mối cơ sở giáo dục công lập so với thời điểm ngày 1/7/2025; đồng thời cơ cấu lại đội ngũ theo hướng giảm biên chế quản lý, tăng giáo viên trực tiếp giảng dạy. Việc sắp xếp phải hoàn thành trước ngày 15/8, bảo đảm không ảnh hưởng đến công tác chuẩn bị năm học 2026-2027.
