Bosch từ lâu được xem là một trong những doanh nghiệp tiên phong của ngành công nghiệp phanh ô tô. Kể từ năm 1927, tập đoàn Đức đã góp phần đặt nền móng cho nhiều công nghệ quan trọng như hệ thống chống bó cứng phanh và chương trình cân bằng điện tử, vốn trở thành tiêu chuẩn an toàn trên xe hiện đại.
Đến năm 2025, Bosch một lần nữa thu hút sự chú ý khi giới thiệu thế hệ phanh điện tử mới, trong đó bàn đạp phanh không còn liên kết cơ học trực tiếp với hệ thống phanh mà thay vào đó kết nối với máy tính trung tâm để tính toán và phân bổ lực phanh phù hợp với điều kiện vận hành.
Tuy nhiên, với những người theo dõi công nghệ ô tô từ đầu những năm 2000, thông báo này gợi lại cảm giác quen thuộc. Khoảng một phần tư thế kỷ trước, chính Bosch đã từng quảng bá công nghệ phanh điện tử Sensotronic Brake Control, lần đầu xuất hiện trên Mercedes Benz SL năm 2002.
Sau đó, hệ thống này được mở rộng sang các dòng E Class, CLS Class, SLR McLaren và một số mẫu Maybach cùng thời. Khi đó, phanh điện tử được kỳ vọng sẽ mở ra kỷ nguyên mới cho an toàn và hiệu suất vận hành.
Dù vậy, thành công của Sensotronic Brake Control chỉ tồn tại trong thời gian ngắn. Mercedes Benz sau đó buộc phải ngừng sử dụng công nghệ này sau hai đợt triệu hồi lớn, trực tiếp liên quan đến các vấn đề kỹ thuật phát sinh.
Do Sensotronic Brake Control được phát triển cùng Daimler và chỉ Mercedes Benz áp dụng, Bosch đã tạm gác tham vọng phanh điện tử trong nhiều năm. Tập đoàn này khi đó cho rằng các chương trình cân bằng điện tử đã được cải tiến đủ để đạt hiệu quả tương đương, mà không cần loại bỏ hoàn toàn kết nối cơ học truyền thống.
Sự trở lại của phanh điện tử đặt ra câu hỏi vì sao công nghệ từng thất bại lại được hồi sinh. Trên thực tế, các hệ thống phanh điện tử hiện nay vẫn sử dụng áp suất thủy lực để ép má phanh vào đĩa phanh nhằm tạo lực hãm.
Điểm khác biệt nằm ở cách truyền lực. Thay vì dựa vào sức chân người lái kết hợp cơ cấu cơ khí và thủy lực, phanh điện tử sử dụng bộ điều khiển máy tính.
Khi người lái đạp phanh, cảm biến ghi nhận lực tác động mong muốn, sau đó bộ chấp hành điện sẽ tạo áp suất thủy lực cần thiết để kích hoạt phanh. Vì vậy, về bản chất đây vẫn là hệ thống phanh điện thủy lực, chứ chưa hoàn toàn loại bỏ chất lỏng.
Trong cấu hình của Bosch, hệ thống còn được thiết kế với hai kênh điện độc lập, một kênh dành cho phanh chính và một kênh cho chương trình cân bằng điện tử.
Nếu một kênh gặp sự cố, kênh còn lại vẫn có thể đảm nhiệm chức năng phanh cho cả bốn bánh như phương án dự phòng, nhờ vẫn duy trì cơ cấu thủy lực truyền thống. Cách tiếp cận này nhằm tăng độ an toàn và tránh lặp lại những rủi ro từng xảy ra trong quá khứ.
Ở một hướng đi khác, nhà cung cấp linh kiện ZF đang nghiên cứu loại bỏ hoàn toàn thủy lực và thay thế bằng các mô tơ điện độc lập tại từng bánh xe. Giải pháp này không chỉ đơn giản hóa cấu trúc mà còn hỗ trợ thu hồi năng lượng phanh tái sinh hiệu quả hơn.
ZF gọi đây là hệ thống phanh khô do không sử dụng dầu phanh. Hiện nay, hầu hết xe điện và xe hybrid vẫn phải duy trì song song phanh tái sinh và phanh thủy lực truyền thống để đảm bảo an toàn.
Điều đáng chú ý là lợi ích lớn nhất của phanh điện tử không nằm ở khả năng dừng xe trong khoảng cách ngắn hơn. Theo Bosch, ưu điểm then chốt là sự linh hoạt trong thiết kế và bố trí linh kiện.
Khi không còn cần kết nối cơ học trực tiếp giữa bàn đạp phanh và hệ thống phanh, các bộ phận không buộc phải nằm trên một trục thẳng từ chân người lái tới cụm phanh.
Chúng có thể được đặt ở bất kỳ vị trí nào thuận tiện cho việc đi dây điện. Điều này giúp giảm nguy cơ chấn thương chân và bàn chân trong các va chạm trực diện, do các chi tiết cứng không còn nằm ngay phía trước người lái.
Sự linh hoạt về bố trí cũng mang lại lợi ích cho quá trình sản xuất, khi các linh kiện có thể được đặt ở vị trí dễ lắp ráp hơn, qua đó giảm chi phí trên dây chuyền. Bosch cho biết hệ thống phanh điện tử của họ có thể nhẹ hơn tới 25% so với hệ thống phanh truyền thống tương đương, góp phần giảm khối lượng xe và cải thiện hiệu suất sử dụng năng lượng.
Trước đây, một số hệ thống điều khiển điện tử từng được áp dụng trên các mẫu xe hiệu suất cao vẫn giữ nguyên toàn bộ hệ thống phanh truyền thống như phương án dự phòng hoàn chỉnh.
Điểm khác biệt của giải pháp Bosch hiện tại là phanh thủy lực vẫn tồn tại, nhưng được kích hoạt hoàn toàn bằng bộ chấp hành điện thay vì liên kết cơ học. Điều này cho thấy phanh điện tử đã tiến thêm một bước quan trọng, dù vẫn lựa chọn hướng đi thận trọng sau những bài học trong quá khứ.
Sau 25 năm kể từ lần ra mắt đầu tiên, phanh điện tử không còn là ý tưởng thử nghiệm đơn thuần mà đang được tái định vị như một thành phần quan trọng trong kỷ nguyên xe điện và xe thông minh.
Tuy vậy, việc công nghệ này có thể trở thành tiêu chuẩn mới hay không vẫn phụ thuộc vào độ tin cậy thực tế và mức độ chấp nhận của người tiêu dùng, những yếu tố từng khiến nó phải lùi bước trong lịch sử.
