Quy định mang tính hệ thống, toàn diện
Hội nghị lần thứ 2 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV đã ban hành Quy định số 19-QĐ/TW ngày 8/4/2026 về công tác chính trị, tư tưởng trong Đảng. Đây là lần đầu tiên, Đảng ta ban hành một quy định mang tính hệ thống, toàn diện, khẳng định bước phát triển mới về tư duy lý luận và quyết tâm chính trị rất cao trong xây dựng, chỉnh đốn Đảng và nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của Đảng.
Quy định là sự kết tinh và phát triển nhất quán tư duy lý luận của Đảng, cụ thể hóa tinh thần Đại hội XIV, đồng thời đặt ra yêu cầu nâng tầm công tác chính trị, tư tưởng trước những biến động nhanh, phức tạp, khó lường của tình hình thế giới, khu vực và trong nước - đồng chí Trịnh Văn Quyết nhấn mạnh.
Theo đó, Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng đặt ra yêu cầu nâng tầm công tác xây dựng Đảng về chính trị, tư tưởng; nhấn mạnh kiên định nền tảng tư tưởng, chủ động đấu tranh bảo vệ Đảng trên mặt trận tư tưởng, lý luận, đổi mới mạnh mẽ phương thức công tác chính trị, tư tưởng trong môi trường số. Đồng thời, khẳng định mục tiêu chiến lược là giữ vững sự thống nhất trong Đảng về tư tưởng, hành động, củng cố niềm tin của Nhân dân với Đảng, Nhà nước và chế độ, tạo đồng thuận trong xã hội, khơi dậy khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc.
Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương cho biết, việc ban hành Quy định về công tác chính trị, tư tưởng trong Đảng là yêu cầu khách quan, cấp thiết, có ý nghĩa chiến lược lâu dài nhằm thể chế hóa đầy đủ, đồng bộ, toàn diện các quan điểm của Đảng về công tác chính trị, tư tưởng trong tình hình mới; chuyển mạnh từ “định hướng” sang “quy định bắt buộc”, từ “khuyến khích” sang “ràng buộc trách nhiệm”; xác lập rõ nguyên tắc, nội dung, chủ thể, phương thức và cơ chế kiểm tra, giám sát; khắc phục căn bản tình trạng hành chính hóa trong công tác tư tưởng; tạo cơ sở để lượng hóa, đánh giá thực chất hiệu quả công tác chính trị, tư tưởng.
Quy định công tác chính trị, tư tưởng trong Đảng là kết quả của quá trình chuẩn bị công phu, nghiêm túc, xuất phát từ yêu cầu thực tiễn và sự chỉ đạo trực tiếp, sâu sát của Bộ Chính trị, Ban Bí thư, đặc biệt là đồng chí Tổng Bí thư. Quá trình xây dựng được tiến hành bài bản, khoa học, bám sát Cương lĩnh, Điều lệ Đảng, các nghị quyết, kết luận của Trung ương; đồng thời kế thừa có chọn lọc những kết quả lý luận và tổng kết thực tiễn trong nhiều nhiệm kỳ, nhất là 40 năm đổi mới; ý kiến đóng góp sâu sắc, thực tiễn từ các Đảng bộ trực thuộc Trung ương.
Điểm nổi bật của Quy định là lần đầu tiên công tác chính trị, tư tưởng được tiếp cận như một hệ thống quản trị, có mục tiêu, tiêu chí, được lượng hóa, đo lường, có kiểm soát và quy định trách nhiệm rõ ràng. Đây không chỉ là một văn bản quy phạm nội bộ mà là bước nâng tầm chiến lược đối với công tác xây dựng Đảng về chính trị, tư tưởng; nền tảng để củng cố niềm tin, tăng cường sức mạnh nội sinh của đất nước, đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh và bền vững trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.
Kiểm soát bằng kết quả, đo lường bằng hiệu quả thực chất
Thông tin tại Hội nghị, đồng chí Trịnh Văn Quyết nêu rõ, Quy định về công tác chính trị, tư tưởng trong Đảng được kết cấu gồm 5 chương, 16 điều, chặt chẽ, khoa học, bao quát toàn diện các nội dung cốt lõi. Tinh thần xuyên suốt của Quy định là chuẩn hóa, ràng buộc trách nhiệm, kiểm soát bằng kết quả, đo lường bằng hiệu quả thực chất.
Quy định xác định rõ phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng là toàn bộ các tổ chức đảng và cán bộ, đảng viên trong Đảng, không có ngoại lệ, bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ trong tổ chức thực hiện. Công tác chính trị, tư tưởng là nhiệm vụ bắt buộc, không có “khoảng trống”, đối với mọi tổ chức đảng và mọi cán bộ, đảng viên.
Mục đích nhằm hướng tới xây dựng Đảng vững mạnh về chính trị, tư tưởng, đạo đức và cán bộ; nâng cao nhận thức, trách nhiệm, bản lĩnh chính trị, trình độ, năng lực công tác và khả năng thích ứng của cán bộ, đảng viên trước những biến động, tình huống thực tiễn phức tạp; kiên định mục tiêu, lý tưởng cách mạng, chủ động phòng ngừa, ngăn chặn, đẩy lùi suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, biểu hiện “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”.
Quy định đặt ra yêu cầu phải tạo động lực cho sự đổi mới tư duy chiến lược, nâng cao năng lực hoạch định chủ trương, đường lối; xây dựng môi trường chính trị, tư tưởng, trong sáng, lành mạnh trong toàn Đảng; phát huy dân chủ gắn với tăng cường kỷ luật, kỷ cương, xây dựng văn hóa trong Đảng, đề cao trách nhiệm cá nhân, nhất là vai trò nêu gương của người đứng đầu; yêu cầu xây dựng hệ tiêu chí đánh giá, lượng hóa kết quả công tác chính trị, tư tưởng, lấy hiệu quả thực hiện nhiệm vụ chính trị và mức độ hài lòng của Nhân dân làm thước đo để đánh giá hiệu quả lãnh đạo của tổ chức đảng và từng đảng viên.
Bên cạnh đó, Quy định xác lập hệ thống nguyên tắc kiên định là bất biến, đổi mới là yêu cầu tất yếu, chủ động dẫn dắt là phương thức hành động, chi phối toàn bộ công tác chính trị, tư tưởng. Nổi bật là giữ vững “bốn kiên định”, trong phát biểu kết luận bế mạc Hội nghị Trung ương 2, đồng chí Tổng Bí thư Tô Lâm đã nhấn mạnh “4 kiên định” về chính trị, tư tưởng để giữ vững bản sắc, bứt phá trong kỷ nguyên mới (kiên định, vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh; kiên định mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội; kiên định đường lối đổi mới của Đảng; kiên định các nguyên tắc tổ chức và hoạt động của Đảng). Đây chính là quan điểm chính trị, sự kiên định mục tiêu, lý tưởng, con đường mà Bác Hồ và nhân dân ta đã lựa chọn.
Quy định nhấn mạnh tính hệ thống và liên thông của công tác chính trị, tư tưởng với toàn bộ công tác xây dựng Đảng, gồm: tổ chức, cán bộ, kiểm tra, giám sát và dân vận; bảo đảm công tác chính trị, tư tưởng không tồn tại độc lập, mà phải chủ động đi trước một bước, thấm sâu, chi phối và dẫn dắt toàn bộ các mặt công tác xây dựng Đảng.
Quy định mở rộng và nâng tầm nội hàm công tác chính trị, tư tưởng, chuyển từ “tuyên truyền một chiều” sang “quản trị, dẫn dắt và định hình nhận thức trong kỷ nguyên số”; làm rõ chỉnh thể thống nhất gồm hai cấu phần. Đó là: Công tác chính trị, tập trung vào giữ vững định hướng chính trị trong toàn bộ hoạt động của Đảng; mọi chủ trương, quyết sách phải xuất phát từ lợi ích quốc gia, dân tộc; gắn chặt với nhiệm vụ xây dựng Đảng, phòng chống suy thoái về chính trị, tư tưởng, “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong nội bộ. Công tác tư tưởng tập trung vào đổi mới phương thức giáo dục lý luận chính trị, tạo thống nhất nhận thức và hành động; tổng kết thực tiễn, phát triển lý luận; xây dựng văn hóa Đảng, đạo đức, lối sống; nắm, định hướng và dẫn dắt dư luận xã hội; đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng.
Quy định nhấn mạnh yêu cầu ứng dụng mạnh mẽ khoa học, công nghệ hiện đại, chuyển đổi số, xây dựng hệ thống dữ liệu về công tác chính trị, tư tưởng làm nền tảng cho việc nắm, phân tích, dự báo tình hình tư tưởng và dư luận xã hội, nhất là trên không gian mạng; chuyển công tác tư tưởng từ “phản ứng” sang “chủ động dự báo - dẫn dắt - kiểm soát”.
Về trách nhiệm của cấp ủy, người đứng đầu và cán bộ, đảng viên, cấp ủy chịu trách nhiệm toàn diện, trọng tâm là quán triệt cụ thể hóa quy định, đường lối, chủ trương của Đảng; kiên định với mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội; đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng; lãnh đạo, chỉ đạo công tác chính trị, tư tưởng thường xuyên, thực chất; nâng cao chất lượng sinh hoạt đảng; quản lý chặt chẽ thông tin, phát ngôn; chủ động xử lý tình huống tư tưởng phức tạp, khủng hoảng truyền thông.
Người đứng đầu chịu trách nhiệm trực tiếp và cao nhất; phải trực tiếp làm, trực tiếp chỉ đạo, trực tiếp chịu trách nhiệm đến cùng. Điểm then chốt là quyền hạn đến đâu, trách nhiệm đến đó; không có “vùng an toàn” cho người đứng đầu nếu buông lỏng lãnh đạo.
Cán bộ, đảng viên không chỉ là đối tượng, mà phải là chủ thể trực tiếp, “chiến sĩ tiên phong trên mặt trận tư tưởng”; chủ động học tập, nghiên cứu, tích cực tuyên truyền, lan tỏa những giá trị tốt đẹp, những thành tựu của công cuộc đổi mới và xây dựng đất nước; tích cực đấu tranh, phản bác các quan điểm sai trái, thù địch; không lan truyền, cổ xúy cho thông tin xấu độc.
Theo Quy định, kiểm tra, giám sát phải thực hiện thường xuyên, có trọng tâm, trọng điểm; kết hợp kiểm tra định kỳ, chuyên sâu và đột xuất; gắn trách nhiệm trực tiếp và liên đới của người đứng đầu. Xử lý vi phạm nghiêm minh, kịp thời, không có ngoại lệ; xử lý cả hành vi và trách nhiệm quản lý. Khen thưởng phải kịp thời, xứng đáng...
Triển khai với tinh thần khẩn trương, quyết liệt, thực chất
Nội dung Quy định về công tác chính trị, tư tưởng trong Đảng đã bao quát đầy đủ những vấn đề cốt lõi, vừa mang tính nguyên tắc, vừa có tính cụ thể, khả thi; tạo cơ sở quan trọng để nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác chính trị, tư tưởng trong toàn Đảng, đáp ứng yêu cầu xây dựng Đảng và hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh toàn diện. Đây không chỉ là “chuẩn mực chính trị, tư tưởng của toàn Đảng trong kỷ nguyên mới”, mà còn là nền tảng tinh thần, thể chế quan trọng để xây dựng Đảng thực sự vững mạnh từ gốc rễ, đủ sức lãnh đạo đất nước bước vào giai đoạn phát triển với những tầm cao và khát vọng mới.
Đồng chí Trịnh Văn Quyết nhấn mạnh, vấn đề quyết định chính là tổ chức thực hiện, khâu then chốt, thước đo thực sự của quyết tâm chính trị; phải triển khai Quy định với tinh thần khẩn trương, quyết liệt, thực chất; lấy chuyển biến về nhận thức, hành động và kết quả cụ thể của tổ chức đảng, cán bộ, đảng viên làm thước đo hiệu quả.
Vì thế, việc thực hiện Quy định không phải là lựa chọn mang tính tự nguyện, mà là nhiệm vụ chính trị bắt buộc đối với mọi tổ chức đảng và từng cán bộ, đảng viên. Mỗi cấp ủy, tổ chức đảng và từng cán bộ, đảng viên phải chuyển hóa yêu cầu của Quy định thành nhận thức tự giác, hành động cụ thể và kiên quyết khắc phục tình trạng hình thức, đối phó.
Cấp ủy cấp trên có trách nhiệm tổ chức quán triệt cho cấp dưới; người đứng đầu chủ trì tổ chức học tập, quán triệt và đề cao trách nhiệm nêu gương trong quá trình thực hiện. Mỗi cán bộ, đảng viên phải nắm vững nội dung cốt lõi, xác định rõ trách nhiệm, chuyển mạnh từ “học nghị quyết” sang “làm theo nghị quyết”; thực hiện nghiêm phương châm: “hiểu sâu - làm đúng - làm đến cùng - làm có kết quả”.
Cấp ủy và người đứng đầu phải chủ động nắm chắc tình hình tư tưởng; kịp thời định hướng, xử lý ngay từ cơ sở; ngăn chặn từ sớm, từ xa, không để phát sinh “điểm nóng”, không để bị động, bất ngờ; đồng thời, phải thiết lập cơ chế chỉ huy - điều hành - phản ứng nhanh đối với các vấn đề tư tưởng phát sinh.
Tích hợp chặt chẽ việc thực hiện Quy định về công tác chính trị, tư tưởng với toàn bộ công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng; lấy kết quả công tác chính trị, tư tưởng làm tiêu chí bắt buộc trong đánh giá cán bộ và tổ chức đảng; gắn với quy hoạch, bổ nhiệm và sử dụng cán bộ.
Kiểm tra, giám sát thường xuyên, định kỳ, chuyên sâu và đột xuất có trọng tâm, trọng điểm; kịp thời phát hiện, chấn chỉnh những biểu hiện lệch lạc, xử lý nghiêm các vi phạm về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, kỷ luật phát ngôn, nhất là trên không gian mạng.
Đổi mới mạnh mẽ, toàn diện phương thức công tác chính trị, tư tưởng theo hướng hiện đại, khoa học, hiệu quả. Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn. Chủ động cung cấp thông tin chính thống, kịp thời, chính xác, không để khoảng trống thông tin để các luồng thông tin sai trái, thù địch chi phối; giữ vững thế chủ động, tạo ưu thế trên mặt trận tư tưởng.
Cán bộ, đảng viên phải tự giác rèn luyện, nâng cao bản lĩnh chính trị, ý thức tổ chức kỷ luật; thực hiện nghiêm việc “nghe - nói - viết - làm theo nghị quyết của Đảng” và phải trở thành chuẩn mực hành vi, danh dự và trách nhiệm chính trị, nét văn hóa của người cán bộ, đảng viên; phải là hình mẫu để lan tỏa, truyền cảm hứng cho quần chúng noi theo.
Điều kiện tiên quyết là phải xây dựng được bộ tiêu chí và quy trình đánh giá khoa học, định lượng cụ thể, rõ ràng, có thể lượng hóa, gắn trực tiếp với mức độ chuyển biến về nhận thức, tư tưởng và hành động của tổ chức đảng và cán bộ, đảng viên. Nguyên tắc xuyên suốt là phải đo được, thì mới kiểm soát được; phải đánh giá thực chất, thì mới tạo chuyển biến thực chất. Mục tiêu cao nhất là phải làm cho công tác chính trị, tư tưởng thực sự trở thành nền tảng tinh thần vững chắc, động lực phát triển và là nét văn hóa trong lãnh đạo của Đảng; để mỗi tổ chức đảng thực sự vững mạnh từ gốc, từ tư tưởng; mỗi cán bộ, đảng viên thực sự tiên phong, gương mẫu trong nhận thức và hành động - đồng chí Trịnh Văn Quyết nhấn mạnh.
Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương đề nghị các cấp ủy, tổ chức đảng và toàn thể cán bộ, đảng viên nêu cao tinh thần trách nhiệm, khẩn trương, nghiêm túc tổ chức triển khai thực hiện; thực sự coi đây là việc làm thường xuyên, liên tục trong suốt cả nhiệm kỳ và các nhiệm kỳ tiếp theo. Với quyết tâm chính trị cao và hành động thực chất, Quy định này nhất định sẽ tạo ra chuyển biến rõ nét trong công tác chính trị, tư tưởng; góp phần xây dựng Đảng ta ngày càng trong sạch, vững mạnh toàn diện, xứng đáng với niềm tin yêu, kỳ vọng của Nhân dân, đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa trong kỷ nguyên mới.
