Trong cái nóng lên tới 46 độ C tại Kanpur, trung tâm công nghiệp da thuộc của Ấn Độ, công nhân làm việc chậm hơn, nghỉ nhiều hơn và đối mặt với nguy cơ kiệt sức ngày càng lớn. Những gì đang diễn ra tại thành phố công nghiệp này phản ánh một thách thức ngày càng nghiêm trọng đối với nền kinh tế tăng trưởng nhanh nhất thế giới: nắng nóng cực đoan đang bào mòn năng suất lao động và làm gia tăng chi phí sản xuất.
Tại nhà máy AKI India Ltd., Giám đốc điều hành Asad K. Iraqi cho biết doanh nghiệp đã phải tăng cường các biện pháp chống nóng, từ cung cấp dung dịch bù nước đến đầu tư thêm hệ thống làm mát cho công nhân. Tuy nhiên, hiệu quả vẫn hạn chế khi nhiều lao động bị ảnh hưởng đến sức khỏe hoặc buộc phải nghỉ việc tạm thời.
“Năng suất của chúng tôi đã giảm khoảng 40%. Công nhân không thể chịu đựng được điều kiện thời tiết này nếu không có đủ nước và hệ thống làm mát", ông Iraqi cho biết.
Tình trạng tương tự đang xuất hiện trên khắp Ấn Độ khi các đợt sóng nhiệt ngày càng kéo dài và khắc nghiệt. Trong nhiều ngày của tháng trước, hầu hết 50 thành phố nóng nhất thế giới đều nằm tại quốc gia Nam Á này. Không chỉ ảnh hưởng đến người lao động, nhiệt độ cao còn làm gia tăng chi phí vận hành của doanh nghiệp, gây áp lực lên lạm phát và đẩy nhu cầu điện năng lên mức kỷ lục.
Trước diễn biến thời tiết cực đoan, Chính phủ Ấn Độ đã phải ban hành các khuyến cáo, yêu cầu doanh nghiệp điều chỉnh giờ làm việc, bố trí thời gian nghỉ giữa ca và giảm cường độ lao động. Nhiều trường học tại các bang cũng đóng cửa sớm hoặc chuyển sang hình thức học trực tuyến để tránh nắng nóng.
Theo các chuyên gia, tác động kinh tế của sóng nhiệt đang dần chuyển từ hiện tượng nhất thời thành một rủi ro mang tính cấu trúc đối với nền kinh tế.
“Nắng nóng giống như một cái chết từ từ đối với năng suất lao động,” ông Aditya Valiathan Pillai, nhà nghiên cứu tại Sustainable Futures Collaborative ở New Delhi, nhận định.
Khác với các nền kinh tế phát triển, nơi phần lớn tăng trưởng đến từ các ngành dịch vụ và công việc trong môi trường điều hòa, nhiều lĩnh vực then chốt của Ấn Độ như xây dựng, sản xuất, nông nghiệp và logistics vẫn phụ thuộc đáng kể vào lao động ngoài trời hoặc trong điều kiện làm việc không được kiểm soát nhiệt độ.
Điều này khiến nền kinh tế dễ tổn thương hơn trước các hiện tượng thời tiết cực đoan. Một nghiên cứu của Viện Toàn cầu McKinsey ước tính tình trạng mất năng suất lao động do nhiệt độ tăng cao có thể làm suy giảm từ 2,5% đến 4,5% GDP của Ấn Độ vào năm 2030.
Trong khi đó, nghiên cứu của Đại học Chicago cho thấy sản lượng nhà máy tại Ấn Độ giảm khoảng 2% mỗi khi nhiệt độ tăng thêm 1 độ C, chủ yếu do năng suất lao động giảm và tỷ lệ vắng mặt tăng lên.
Những thiệt hại này đã bắt đầu xuất hiện trong thực tế. Báo cáo Lancet Countdown về Sức khỏe và Biến đổi Khí hậu ước tính Ấn Độ đã mất khoảng 247 tỷ giờ lao động tiềm năng trong năm 2024 do tiếp xúc với nhiệt độ quá cao, tăng 124% so với mức trung bình giai đoạn 1990-1999.
Tại Mumbai, các nhà thầu xây dựng đang phải thay đổi lịch làm việc để thích nghi với điều kiện thời tiết mới. Nhiều công việc ngoài trời được chuyển sang sáng sớm hoặc tối muộn nhằm tránh khung giờ nóng nhất trong ngày.
“Khoảng thời gian từ 13h đến 16h hiện là giai đoạn khó khăn nhất. Tình trạng mất nước, mệt mỏi và các rủi ro an toàn buộc nhiều công trường phải giảm tốc độ thi công hoặc điều chỉnh lịch làm việc", ông Deben Moza, chuyên gia của Knight Frank India, cho biết.
Các chuyên gia cho rằng việc thích ứng với nhiệt độ ngày càng cao sẽ đòi hỏi những khoản đầu tư lớn hơn vào cơ sở hạ tầng, điều kiện làm việc và quy hoạch đô thị. Theo bà Soumya Swaminathan, cựu nhà khoa học trưởng của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), Ấn Độ cần mở rộng các khu vực có bóng mát, cải thiện khả năng tiếp cận nước sạch, áp dụng thời gian nghỉ bắt buộc và nâng cao nhận thức về các nguy cơ liên quan đến say nắng.
Triển vọng dài hạn thậm chí còn đáng lo ngại hơn. Một nghiên cứu của Đại học Oxford công bố đầu năm nay dự báo gần một nửa dân số thế giới có thể phải sống trong điều kiện nắng nóng cực đoan vào năm 2050 nếu nhiệt độ toàn cầu tăng thêm 2 độ C so với thời kỳ tiền công nghiệp. Trong số đó, Ấn Độ được dự báo sẽ là quốc gia có số người chịu ảnh hưởng lớn nhất.
Đối với nền kinh tế đang đặt mục tiêu trở thành động lực tăng trưởng mới của thế giới, biến đổi khí hậu không còn đơn thuần là một vấn đề môi trường. Các đợt sóng nhiệt ngày càng nghiêm trọng đang trở thành một chi phí kinh tế hữu hình, đe dọa năng suất lao động, sức cạnh tranh của doanh nghiệp và triển vọng tăng trưởng dài hạn của Ấn Độ.
