Theo dự báo của Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, không khí lạnh gia tăng về tần suất lẫn cường độ trong tháng 1 và 2 năm 2026 gây ra nhiều đợt rét đậm, rét hại liên tiếp, làm ảnh hưởng đến tổ chức sản xuất vụ đông xuân 2025 - 2026 ở các tỉnh phía Bắc.
Để chủ động thực hiện các biện pháp ứng phó với thời tiết bất thuận, tổ chức sản xuất vụ đông xuân đúng kế hoạch, đồng thời giúp cây trồng sinh trưởng, phát triển tốt, hạn chế thiệt hại do thiên tai, dịch bệnh gây ra, bà con nông dân cần lưu ý một số biện pháp kỹ thuật.
Trước khi bước vào sản xuất vụ đông xuân, các địa phương và bà con cần tăng cường ra quân làm thủy lợi, vệ sinh đồng ruộng, diệt chuột, ốc bươu vàng, cây mai dương; đồng thời thu gom bao gói thuốc bảo vệ thực vật sau sử dụng đúng nơi quy định. Tuyệt đối không sử dụng thuốc trừ cỏ không chọn lọc để phun trên bờ mương, bờ đường, bờ thửa.
Trong quá trình ngâm ủ giống, cần xử lý hạt giống bằng nước ấm khoảng 54°C (theo tỷ lệ 3 sôi - 2 lạnh) trong thời gian từ 15 - 20 phút nhằm kích thích nảy mầm và phòng trừ nấm bệnh trên vỏ hạt, đặc biệt trong điều kiện nhiệt độ thấp. Trước khi gieo, nên xử lý hạt giống bằng các loại thuốc chuyên dụng để hạn chế rầy lưng trắng truyền bệnh lùn sọc đen ở giai đoạn đầu.
Khi gặp trời rét, nhất là khi nhiệt độ xuống dưới 18°C, cần ngâm giống bằng nước ấm, thay nước mỗi ngày một lần. Sau khi hạt hút đủ nước, tiến hành ủ bằng rơm rạ kín và giữ ấm, tạo nhiệt độ ban đầu khoảng 30 - 35°C để hạt nhanh nảy mầm. Trong quá trình ủ, cần thường xuyên kiểm tra, đảo giống và rửa qua nước sạch để tránh hạt bị chua, khô, giúp nảy mầm đồng đều.
Bà con nông dân cần tuân thủ nghiêm lịch thời vụ và cơ cấu giống cây trồng vụ đông xuân 2025 - 2026 do cơ quan có thẩm quyền ban hành; thường xuyên theo dõi diễn biến thời tiết để kịp thời áp dụng các biện pháp ứng phó phù hợp. Đồng thời, chủ động xây dựng phương án dự phòng nguồn giống lúa và giống rau màu để gieo trồng lại khi xảy ra thiên tai; ưu tiên dự trữ các giống lúa có thời gian sinh trưởng ngắn và cực ngắn.
Khuyến khích tăng cường sử dụng chế phẩm vi sinh để xử lý phụ phẩm nông nghiệp, phân gia súc, gia cầm, tạo nguồn phân bón hữu cơ. Việc sử dụng phân hữu cơ, đặc biệt là phân hữu cơ truyền thống đã qua xử lý vi sinh, góp phần nâng cao chất lượng nông sản, hạn chế sâu bệnh, giảm chi phí sản xuất và bảo vệ môi trường sinh thái.
Khi sử dụng phân bón, cần thực hiện theo nguyên tắc “5 đúng” đúng chủng loại, đúng nhu cầu sinh lý của cây, đúng điều kiện sinh thái, đúng thời vụ và thời tiết, đúng phương pháp bón. Trong điều kiện rét, nên ưu tiên các loại phân bón có hàm lượng kali cao để tăng khả năng chống chịu của cây trồng, nâng cao hiệu quả sử dụng và tiết kiệm chi phí.
Sau khi gieo sạ, chỉ sử dụng thuốc trừ cỏ tiền nảy mầm khi nhiệt độ trên 18°C. Đối với thuốc trừ cỏ hậu nảy mầm sớm, cần căn cứ vào điều kiện thời tiết và tình hình thực tế trên đồng ruộng để lựa chọn thời điểm xử lý phù hợp.
Việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật phải tuân thủ nghiêm nguyên tắc “4 đúng” gồm đúng thuốc, đúng nồng độ và liều lượng, đúng thời điểm, đúng cách. Sau khi sử dụng, cần thu gom bao gói thuốc đúng quy định nhằm bảo đảm an toàn cho con người và môi trường.
