Bệnh nhân là một bé gái sinh năm 2014 (Thành phố Bắc Ninh) tiền sử hoàn toàn khỏe mạnh. Trong những tháng gần đây, gia đình nhận thấy hai vai không cân xứng, thân mình biến dạng, dáng đi mất cân bằng và tình trạng cong vẹo cột sống ngày càng rõ rệt. Qua thăm khám và chụp X-quang, các bác sĩ xác định bệnh nhân bị vẹo cột sống ngực thắt lưng với góc Cobb từ T7 đến L2 lên tới 48 độ, một mức độ biến dạng đáng kể, có nguy cơ tiếp tục tiến triển và đã có chỉ định xem xét điều trị phẫu thuật.
Gia đình đã đưa bệnh nhân đến Bệnh viện TWQĐ 108 với mong muốn tìm kiếm phương pháp điều trị hiệu quả, vừa cải thiện hình thể, vừa hạn chế ảnh hưởng đến vận động và sự phát triển lâu dài của con.
Sau khi trực tiếp thăm khám và đánh giá toàn diện, TS. Phan Trọng Hậu nhận thấy bệnh nhân đang ở giai đoạn trưởng thành xương Sanders 5, vẫn còn khả năng tăng trưởng nhất định. Với đặc điểm đường cong và mức độ trưởng thành xương của bệnh nhân, các bác sĩ đã cân nhắc lựa chọn phương pháp chỉnh cong vẹo cột sống cong vẹo cột sống bằng kỹ thuật nắn chỉnh cột sống không ghép xương (dây VBT). Sau khi được tư vấn kỹ về lợi ích, nguy cơ và khả năng theo dõi lâu dài, gia đình đã tin tưởng lựa chọn phương pháp phẫu thuật này.
Ca phẫu thuật tiên phong: Chỉnh vẹo gần 80% ngay sau phẫu thuật
Sau quá trình chuẩn bị và lập kế hoạch kỹ lưỡng, ê-kíp do Đại tá TS, BS Phan Trọng Hậu thực hiện đã tiến hành phẫu thuật chỉnh vẹo cột sống bằng kỹ thuật VBT cho bệnh nhân.
Đây là kỹ thuật đòi hỏi độ chính xác cao trong quá trình đặt vít vào thân đốt sống, kiểm soát lực căng dây và xác định mức độ chỉnh hình phù hợp. Phẫu thuật viên cũng phải cân nhắc khả năng tăng trưởng còn lại của bệnh nhân để hạn chế nguy cơ chỉnh quá mức. Ca phẫu thuật diễn ra thành công, đạt được kết quả chỉnh hình bước đầu rất khả quan. Góc Cobb T7–L2 giảm từ 48 độ trước mổ xuống còn khoảng 10 độ sau mổ, tương đương mức chỉnh vẹo gần 80%. Trục cột sống được cải thiện rõ rệt, hình thể thân mình trở nên cân đối hơn.
Điểm đặc biệt là kết quả này đạt được mà không cần ghép xương hàn khớp, qua đó bảo tồn khả năng vận động tại các tầng cột sống được can thiệp.
Với mức độ trưởng thành xương Sanders 5, bệnh nhân vẫn còn tiềm năng tăng trưởng nhất định. Các bác sĩ kỳ vọng sự phát triển còn lại có thể đóng góp vào quá trình điều chỉnh đường cong. Tuy nhiên, bệnh nhân cần được theo dõi định kỳ về góc Cobb, sự trưởng thành xương, tình trạng dây chằng và nguy cơ chỉnh quá mức hoặc mất chỉnh.
Đại tá TS,BS Phan Trọng Hậu – Chủ nhiệm Khoa Phẫu thuật Cột sống, Bệnh viện TWQĐ 108 chia sẻ, trong phẫu thuật chỉnh vẹo cột sống truyền thống, các bác sĩ thường sử dụng hệ thống vít và thanh kim loại để nắn chỉnh biến dạng, kết hợp ghép xương hàn khớp nhằm duy trì kết quả lâu dài. Tuy nhiên, các đoạn cột sống được hàn xương sẽ mất khả năng vận động tương đối giữa các đốt sống.
Khác với phương pháp trên, kỹ thuật chỉnh cột sống bằng dây (Vertebral Body Tethering (VBT) sử dụng các vít đặt vào thân đốt sống ở phía lồi của đường cong, kết nối bằng dây chằng nhân tạo có độ bền cao. Thông qua việc điều chỉnh lực căng dây, phẫu thuật viên có thể nắn chỉnh đường cong ngay trong quá trình phẫu thuật.
Kỹ thuật này còn tận dụng nguyên lý điều biến tăng trưởng của cột sống. Lực nén tương đối ở phía lồi có thể làm chậm sự phát triển tại phía này, trong khi phía lõm tiếp tục phát triển, từ đó góp phần điều chỉnh thêm biến dạng trong quá trình trẻ trưởng thành. Ưu điểm nổi bật của VBT là không cần ghép xương hàn khớp, bảo tồn vận động tại các đoạn cột sống được can thiệp và tạo điều kiện cho trẻ tiếp tục phát triển tự nhiên, TS,BS Phan Trọng Hậu cho biết.
Dấu mốc mới của phẫu thuật cột sống Việt Nam
Bệnh lý vẹo cột sống rất phức tạp và thường không rõ nguyên nhân. Các tổn thương thường là các rối loạn cấu trúc giải phẫu, dị tật của thân đốt sống, dị dạng bẩm sinh... Cột sống gồm các đốt sống liên kết với nhau, trong đốt sống có hệ thống dây thần kinh để chỉ đạo hoạt động cơ thể. Khi phẫu thuật điều lo ngại nhất là làm tổn hại thần kinh, gây biến chứng liệt. Kết quả phẫu thuật bước đầu thuận lợi đã mang lại niềm vui lớn cho gia đình bệnh nhân.
Anh T.Q.C (thành phố Bắc Ninh) là bố của bệnh nhân chia sẻ: “Từ những ngày lo lắng chứng kiến cột sống của con ngày càng cong vẹo đến khi nhìn thấy sự cải thiện rõ rệt sau phẫu thuật, gia đình không giấu được niềm hạnh phúc. Các bác sĩ đã chỉnh cong vẹo cột sống cho con, từ cong vẹo thành thẳng”.
Đối với các bác sĩ, thành công của ca phẫu thuật không chỉ là sự cải thiện đáng kể về góc vẹo trên phim X-quang, mà còn là cơ hội bảo tồn vận động và tạo điều kiện để bệnh nhi tiếp tục phát triển với cột sống linh hoạt hơn. Việc triển khai thành công ca phẫu thuật VBT đầu tiên tại Việt Nam đánh dấu một bước tiến trong ứng dụng các kỹ thuật điều trị biến dạng cột sống tiên tiến tại Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, đồng thời mở ra thêm lựa chọn cho những bệnh nhân trẻ tuổi có chỉ định phù hợp. Chỉnh sửa biến dạng nhưng không đánh đổi sự linh hoạt của cột sống và đó chính là giá trị mà kỹ thuật VBT hướng tới, mở ra thêm một hướng điều trị hiện đại cho trẻ em mắc vẹo cột sống vô căn, đặc biệt ở những bệnh nhân còn khả năng tăng trưởng.
