Thời gian qua, hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo Việt Nam có những dấu ấn tích cực đối với sự phát triển của kinh tế - xã hội. Một số "kỳ lân" đã hình thành, thu hút đầu tư mạo hiểm đạt mức cao trong khu vực, hạ tầng hỗ trợ cũng phát triển đa dạng các quỹ đầu tư mạo hiểm, vườn ươm, tổ chức thúc đẩy kinh doanh, các trung tâm hỗ trợ khởi nghiệp sáng tạo tại địa phương và quốc gia.
Năm 2025, chỉ số hệ sinh thái khởi nghiệp toàn cầu của Việt Nam xếp thứ 55 trên thế giới, với TP Hồ Chí Minh lần đầu tiên lọt vào Top 5 Đông Nam Á (hạng 110 toàn cầu), TP Hà Nội tăng lên hạng 148, và TP Đà Nẵng tăng 130 bậc, xếp hạng 766 toàn cầu.
Tuy nhiên, trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng gay gắt, cùng sự dịch chuyển của dòng vốn và công nghệ, yêu cầu đặt ra là phải có một chiến lược tổng thể, đủ mạnh để định vị lại vai trò của khởi nghiệp sáng tạo trong mô hình tăng trưởng mới.
Chiến lược xác định Quốc gia khởi nghiệp sáng tạo là quốc gia mà mọi công dân đều có khát vọng và có thể khởi nghiệp với sự sáng tạo trong mọi lĩnh vực dựa trên nền tảng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; văn hóa đổi mới sáng tạo, tinh thần khởi nghiệp, dám nghĩ, dám làm, chấp nhận rủi ro, khoan dung với thất bại được khơi dậy mạnh mẽ và lan tỏa sâu rộng trong toàn dân, toàn xã hội.
Việt Nam xác định khởi nghiệp sáng tạo là chiến lược quốc gia dài hạn để tối ưu hóa, giải phóng mọi tiềm năng, huy động mọi nguồn lực để nâng cao năng lực tự chủ chiến lược quốc gia, nhất là hướng tới tự chủ các công nghệ chiến lược và tạo đà bứt phá cho tăng trưởng kinh tế - xã hội bền vững trong kỷ nguyên số.
Trong đó, hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo quốc gia được phát triển đồng bộ, toàn diện và bền vững, trong đó thể chế giữ vai trò tiên phong, kiến tạo và đột phá; phát triển hạ tầng, nhân lực và các điều kiện cần thiết khác hỗ trợ khởi nghiệp, hướng tới phát triển quốc gia số dựa trên khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.
Chiến lược đặt mục tiêu bao trùm là hình thành làn sóng khởi nghiệp sáng tạo sâu rộng trong toàn xã hội, đưa khởi nghiệp sáng tạo trở thành một động lực tăng trưởng kinh tế - xã hội then chốt, đồng thời góp phần nâng cao năng lực tự chủ quốc gia.
Đến năm 2030, Việt Nam phấn đấu vươn lên nhóm quốc gia dẫn đầu khu vực về khởi nghiệp sáng tạo, với hệ sinh thái phát triển mạnh mẽ, hình thành hàng vạn doanh nghiệp khởi nghiệp, trong đó có các doanh nghiệp đạt quy mô "kỳ lân". Các chỉ số về đổi mới sáng tạo và hệ sinh thái khởi nghiệp được nâng lên nhóm đầu khu vực.
Tầm nhìn đến năm 2045, Việt Nam hướng tới nằm trong nhóm 30 quốc gia dẫn đầu toàn cầu về đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp sáng tạo; xây dựng một xã hội có tinh thần khởi nghiệp cao, với tỷ lệ người dân tham gia làm chủ doanh nghiệp lớn và thị trường vốn đầu tư mạo hiểm phát triển mạnh, quy mô ngày càng mở rộng.
Để hiện thực hóa tầm nhìn chiến lược, Chính phủ xác định triển khai đồng bộ các nhóm giải pháp mang tính mở đường, tập trung tháo gỡ điểm nghẽn và tạo lực đẩy cho doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo phát triển.
Trọng tâm trước hết là hoàn thiện hành lang pháp lý theo hướng linh hoạt, vượt trội, phù hợp với đặc thù của đổi mới sáng tạo. Toàn bộ thủ tục hành chính sẽ được đẩy mạnh trên môi trường số.
Đồng thời nghiên cứu, thí điểm các cơ chế đặc thù nhằm khuyến khích tinh thần dám thử nghiệm, như mô hình "doanh nghiệp một người", cơ chế phá sản rút gọn để tạo điều kiện tái khởi nghiệp, cùng các khu thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) cho công nghệ mới.
Đặc biệt, giáo dục khởi nghiệp và đổi mới sáng tạo sẽ được đưa sâu vào hệ thống giáo dục quốc dân, từ phổ thông đến đại học, góp phần hình thành tư duy sáng tạo ngay từ sớm.
Hệ thống hạ tầng hỗ trợ cũng được đầu tư phát triển, bao gồm các trung tâm đổi mới sáng tạo, không gian làm việc chung, mạng lưới hỗ trợ và các nền tảng số kết nối doanh nghiệp trên phạm vi toàn quốc.
