Các biện pháp trừng phạt leo thang của Mỹ đang gây chấn động ngành lọc dầu Trung Quốc, trong đó Hengli Petrochemical trở thành tâm điểm chú ý của thị trường.
Trong phiên giao dịch gần nhất, cổ phiếu Hengli Petrochemical giảm mạnh khoảng 10% sau khi Bộ Tài chính Mỹ công bố áp đặt trừng phạt, với cáo buộc doanh nghiệp này mua dầu thô từ Iran bất chấp các hạn chế lâu nay của Washington đối với ngành năng lượng Iran.
Hengli Petrochemical là một trong những nhà máy lọc dầu độc lập lớn nhất Trung Quốc. Phản hồi trước cáo buộc, doanh nghiệp khẳng định chưa từng tham gia bất kỳ giao dịch nào với Iran.
Theo Hengli, các nhà cung cấp của công ty đã cam kết rõ ràng rằng nguồn gốc dầu thô được cung ứng không nằm trong phạm vi chịu trừng phạt của Mỹ. Thông tin này được Hengli Petrochemical dẫn lại trong tuyên bố gửi Reuters.
Doanh nghiệp Trung Quốc cũng nhấn mạnh rằng họ đang duy trì lượng tồn kho đủ cho khoảng 3 tháng vận hành, đồng thời mạng lưới cung ứng hiện tại chưa chịu tác động từ các lệnh trừng phạt mới.
Hengli Petrochemical cho rằng, các biện pháp mà Mỹ đưa ra không có cơ sở thực tế cũng như pháp lý, và công ty sẽ theo đuổi các bước cần thiết nhằm yêu cầu dỡ bỏ trừng phạt.
Trước đó, Bộ Tài chính Mỹ đã đưa Hengli Petrochemical vào danh sách các đơn vị bị trừng phạt, đồng thời xác định đây là một trong những khách hàng mua dầu thô Iran lớn nhất trên thị trường quốc tế.
Động thái này đồng nghĩa với việc Hengli bị cắt quyền tiếp cận hệ thống tài chính Mỹ và các doanh nghiệp Mỹ bị cấm giao dịch với nhà máy lọc dầu Trung Quốc này. Đây được xem là bước đi cứng rắn tiếp theo của Washington trong nỗ lực siết chặt nguồn thu từ xuất khẩu dầu mỏ của Iran.
Theo phân tích của Reuters, các nhà máy lọc dầu Trung Quốc, đặc biệt là khối lọc dầu độc lập, có khả năng chống chịu tốt hơn trước tác động trực tiếp của trừng phạt Mỹ so với các doanh nghiệp nhà nước.
Nguyên nhân là các công ty này ít phụ thuộc vào hệ thống ngân hàng và tài chính của Mỹ, qua đó giảm rủi ro bị gián đoạn hoạt động cốt lõi trong ngắn hạn. Tuy nhiên, việc bị nêu tên công khai vẫn gây sức ép lớn lên giá cổ phiếu, uy tín doanh nghiệp và khả năng tiếp cận các đối tác quốc tế trong dài hạn.
Số liệu từ Kpler được Reuters trích dẫn cho thấy, trong năm ngoái, Trung Quốc đã tiếp nhận khoảng 80% tổng lượng dầu thô xuất khẩu của Iran. Phần lớn khối lượng này được tiêu thụ bởi các nhà máy lọc dầu độc lập, thường được gọi là nhóm teapot trong ngành năng lượng.
Xu hướng mua mạnh dầu Iran không những không suy giảm mà còn tiếp diễn trong năm nay, đặc biệt sau khi các nhà máy lọc dầu độc lập nhận được hạn ngạch nhập khẩu dầu thô mới từ Bắc Kinh vào đầu năm.
Trên thực tế, các nhà máy lọc dầu Trung Quốc sẵn sàng trả mức giá cao hơn cho dầu Iran trong bối cảnh nguồn cung toàn cầu chịu nhiều rủi ro địa chính trị. Có thời điểm trong tháng này, giá dầu Iran thậm chí vượt giá dầu Brent, một diễn biến hiếm gặp trên thị trường quốc tế.
Nguyên nhân đến từ việc các tàu chở dầu Iran gần như là nhóm tàu duy nhất vẫn được phép đi qua eo biển Hormuz, trong khi Mỹ duy trì các biện pháp kiểm soát và phong tỏa đối với nhiều tuyến vận chuyển khác.
Diễn biến trên cho thấy sự đan xen phức tạp giữa chính trị, năng lượng và thị trường tài chính toàn cầu. Đối với Trung Quốc, dầu Iran từ lâu đã đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo nguồn cung với chi phí cạnh tranh cho các nhà máy lọc dầu độc lập.
Trong khi đó, Mỹ tiếp tục coi việc cắt giảm nguồn thu từ dầu mỏ là công cụ then chốt nhằm gây sức ép kinh tế và chính trị lên Tehran.
Về phía doanh nghiệp, dù Hengli Petrochemical khẳng định chưa chịu tác động trực tiếp đến hoạt động sản xuất, phản ứng mạnh của thị trường chứng khoán cho thấy giới đầu tư vẫn lo ngại rủi ro dài hạn.
Các lệnh trừng phạt không chỉ ảnh hưởng đến dòng tiền và quan hệ thương mại, mà còn có thể làm gia tăng chi phí bảo hiểm, vận chuyển và thanh toán đối với dầu thô nhập khẩu, ngay cả khi doanh nghiệp không trực tiếp giao dịch với Iran.
Trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông chưa có dấu hiệu hạ nhiệt và chính sách trừng phạt của Mỹ ngày càng quyết liệt, ngành lọc dầu Trung Quốc được dự báo sẽ tiếp tục đối mặt với nhiều thách thức.
Câu hỏi đặt ra không chỉ là khả năng thích ứng của từng doanh nghiệp, mà còn là cách Bắc Kinh cân bằng giữa nhu cầu an ninh năng lượng và sức ép ngày càng lớn từ các biện pháp kiểm soát của phương Tây.
