Luật Đầu tư 2025 chính thức có hiệu lực từ ngày 1/3/2026, được kỳ vọng sẽ tháo gỡ nhiều vướng mắc trong hoạt động đầu tư, kinh doanh thời gian qua.
Xoay quanh những điểm mới đáng chú ý của Luật Đầu tư 2025, phóng viên đã có cuộc trao đổi với TS. Bùi Quý Thuấn, Trưởng ban Nghiên cứu tổng hợp, Liên chi hội Tài chính khu công nghiệp Việt Nam (VIPFA).
+ Luật Đầu tư 2025 chính thức có hiệu lực từ ngày 1/3/2026, ông có thể cho biết những điểm mới đáng chú ý của Luật lần này là gì?
- Luật Đầu tư 2025 có nhiều điểm mới quan trọng, trong đó đáng chú ý là việc tiếp tục cắt giảm và thu hẹp danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện nhằm tạo môi trường kinh doanh thông thoáng hơn cho doanh nghiệp.
So với Luật Đầu tư 2020 trước đó, Luật mới đã cắt giảm, sửa đổi phạm vi của một số ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện như: Kinh doanh làm thủ tục về thuế; kinh doanh dịch vụ làm thủ tục hải quan; dịch vụ phụ trợ bảo hiểm; kinh doanh dịch vụ cho thuê lại lao động.
Hoặc các ngành: Kinh doanh dịch vụ giám định thương mại; kinh doanh tạm nhập, tái xuất hàng thực phẩm đông lạnh; kinh doanh tạm nhập, tái xuất hàng hóa thuộc danh mục hàng hóa đã qua sử dụng…
Điều 7 Luật Đầu tư 2025 cũng quy định Chính phủ công bố danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện cần thiết phải cấp phép, chứng nhận trước khi thực hiện hoạt động và danh mục ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện phải chuyển phương thức quản lý điều kiện kinh doanh từ cấp phép, chứng nhận sang công bố yêu cầu, điều kiện kinh doanh để quản lý theo phương thức hậu kiểm.
Tiếp đến, Luật Đầu tư 2025 cho phép nhà đầu tư nước ngoài không phải có dự án trước khi thành lập doanh nghiệp.
Bên cạnh đó, Luật cũng làm rõ hơn phạm vi các dự án thuộc diện phải chấp thuận chủ trương đầu tư. Cụ thể, Điều 24 đã liệt kê rõ 20 nhóm dự án cần thực hiện thủ tục này, nhằm bảo đảm tính minh bạch và thống nhất trong quá trình áp dụng.
Các dự án phải chấp thuận chủ trương đầu tư chủ yếu bao gồm: Dự án sử dụng quy mô lớn về đất đai hoặc tài nguyên; các lĩnh vực nhạy cảm như điện hạt nhân, casino, đặt cược, chế biến dầu khí.
Dự án liên quan đến di sản, khu đô thị đặc thù; cũng như các dự án hạ tầng và bất động sản quy mô lớn như xây dựng nhà ở, khu đô thị khi nhà đầu tư đã có quyền sử dụng đất, sân golf, khu công nghiệp, khu chế xuất, khu công nghệ số, cảng biển lớn, cảng hàng không và các công trình hạ tầng hàng không quan trọng.
Ngoài ra, các dự án có yêu cầu đặc biệt như đề nghị Nhà nước giao đất, cho thuê đất hoặc cho phép chuyển mục đích sử dụng đất (trừ một số trường hợp được loại trừ), các dự án cần áp dụng cơ chế, chính sách đặc thù khác với quy định hiện hành, hoặc những dự án thuộc thẩm quyền quyết định của Thủ tướng Chính phủ theo quy định pháp luật cũng phải thực hiện thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư.
+ Thưa ông, Luật Đầu tư 2025 đã mở rộng áp dụng thủ tục đầu tư đặc biệt đối với nhiều loại hình dự án. Quy định mới này mang lại những thuận lợi gì cho nhà đầu tư và kỳ vọng sẽ tác động ra sao đến việc thu hút các dự án quy mô lớn, công nghệ cao vào Việt Nam?
- Theo Điều 28 Luật Đầu tư 2025, nhà đầu tư được quyền lựa chọn áp dụng thủ tục đầu tư đặc biệt đối với các dự án triển khai tại khu công nghiệp, khu chế xuất, khu công nghệ cao, khu công nghệ số tập trung, khu thương mại tự do, trung tâm tài chính quốc tế cũng như các khu chức năng trong khu kinh tế, trừ những dự án thuộc diện phải chấp thuận chủ trương đầu tư theo quy định của Chính phủ.
Với cơ chế này, dự án đăng ký theo thủ tục đầu tư đặc biệt sẽ không phải thực hiện nhiều thủ tục hành chính trước đây, như chấp thuận chủ trương đầu tư, thẩm định công nghệ, lập báo cáo đánh giá tác động môi trường, lập quy hoạch chi tiết, xin giấy phép xây dựng hay các thủ tục phê duyệt liên quan đến xây dựng và phòng cháy, chữa cháy.
Tuy nhiên, thay vì xin cấp phép trước, nhà đầu tư phải cam kết bằng văn bản về việc đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn, quy chuẩn theo quy định của pháp luật về xây dựng, bảo vệ môi trường và phòng cháy, chữa cháy.
Đồng thời, hồ sơ đề xuất dự án vẫn phải nêu rõ các nội dung đánh giá, dự báo tác động môi trường và giải pháp giảm thiểu ảnh hưởng tiêu cực (nếu có), cũng như việc sử dụng công nghệ thuộc diện hạn chế chuyển giao.
Bên cạnh đó, theo Điều 20 Luật Đầu tư 2020 (được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 90/2025/QH15), một số dự án quy mô lớn tiếp tục được hưởng ưu đãi và hỗ trợ đầu tư đặc biệt, gồm: trung tâm đổi mới sáng tạo, nghiên cứu và phát triển (R&D) có tổng vốn từ 3.000 tỷ đồng; các dự án công nghệ số trọng điểm, bán dẫn hoặc trung tâm dữ liệu AI với vốn đầu tư từ 6.000 tỷ đồng và các dự án thuộc ngành nghề đặc biệt ưu đãi có quy mô vốn từ 30.000 tỷ đồng trở lên.
+ Nhà đầu tư cần thực hiện thủ tục gì khi triển khai dự án đầu tư ra nước ngoài theo quy định mới, thưa ông?
- Luật Đầu tư 2025 đã bãi bỏ thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư ra nước ngoài, vốn trước đây thuộc thẩm quyền của Quốc hội và Thủ tướng Chính phủ theo Luật Đầu tư 2020. Đây được xem là bước cải cách nhằm đơn giản hóa thủ tục cho nhà đầu tư.
Theo Điều 42 Luật Đầu tư 2025, phạm vi các dự án phải thực hiện thủ tục cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư ra nước ngoài cũng được thu hẹp.
Cụ thể, chỉ áp dụng đối với dự án có quy mô vốn đầu tư ra nước ngoài từ mức do Chính phủ quy định hoặc dự án thuộc ngành, nghề đầu tư ra nước ngoài có điều kiện theo quy định của pháp luật.
Trong trường hợp cần thiết, Bộ Tài chính được phép phân cấp cho các đơn vị trực thuộc thực hiện việc cấp, điều chỉnh hoặc chấm dứt hiệu lực Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư ra nước ngoài.
Đối với các dự án có quy mô vốn lớn hoặc đề xuất cơ chế, chính sách hỗ trợ đặc biệt, Bộ Tài chính sẽ báo cáo Thủ tướng Chính phủ xem xét, chấp thuận trước khi thực hiện cấp phép.
Trong khi đó, các dự án còn lại, như dự án có quy mô nhỏ hơn mức quy định hoặc một số dự án đặc thù chỉ cần đăng ký giao dịch ngoại hối với Ngân hàng Nhà nước để thực hiện chuyển vốn ra nước ngoài, thay vì phải trải qua nhiều bước phê duyệt như trước.
Xin cảm ơn ông!
