UBND Thành phố Hà Nội vừa ban hành Quyết định số 6103/QĐ-UBND phê duyệt Đề án thí điểm xây dựng văn hóa tuân thủ pháp luật tại 2 xã Phúc Thịnh và Thư Lâm.
Đề án được xác định là bước cụ thể hóa các giá trị, đặc trưng của chủ nghĩa xã hội trong điều kiện phát triển mới của Thủ đô, tạo cơ sở kiểm nghiệm và hoàn thiện mô hình quản trị cấp cơ sở hiện đại, dân chủ, kỷ cương, nhân văn và phát triển, phù hợp với yêu cầu xây dựng Thủ đô "Văn hiến - Văn minh - Hiện đại - Hạnh phúc".
Mục tiêu chung của Thành phố là xây dựng xã, phường xã hội chủ nghĩa kiểu mẫu về văn hóa tuân thủ pháp luật, hình thành cộng đồng dân cư tự quản, thượng tôn pháp luật và bộ máy chính quyền cơ sở thông minh, minh bạch, kiến tạo, phục vụ người dân cùng doanh nghiệp.
Lộ trình triển khai 10 năm và mục tiêu địa bàn '3 không'
Đề án được triển khai theo hai giai đoạn chiến lược kéo dài từ năm 2026 đến năm 2035: Giai đoạn 2026 - 2030: Thành phố tổ chức thí điểm đồng bộ tại hai xã Phúc Thịnh và Thư Lâm, đồng thời phát động triển khai tới 124 xã, phường trên địa bàn. Năm 2030, Hà Nội sẽ tổ chức sơ kết và hoàn thiện bộ tiêu chí đánh giá.
Giai đoạn 2031 - 2035: Tiếp tục hoàn thiện mô hình, mở rộng tại các địa bàn đủ điều kiện, tiến hành tổng kết, đánh giá toàn diện kết quả, tác động và tính khả thi để báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét nhân rộng.
Trong giai đoạn 2026 - 2028, Đề án đề ra hàng loạt chỉ tiêu định lượng cụ thể. Thành phố phấn đấu 100% tổ chức đảng, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội cấp xã hoàn thành tốt nhiệm vụ; 100% đảng viên, cán bộ, công chức, viên chức, đoàn viên, hội viên hoàn thành tốt nhiệm vụ trở lên. Toàn bộ cán bộ, công chức tại hai xã thí điểm được bồi dưỡng hằng năm về kỹ năng tiếp dân, giải quyết thủ tục hành chính, đạo đức công vụ và trách nhiệm giải trình.
Trong giải quyết thủ tục hành chính, 100% thủ tục phải được công khai đầy đủ về quy trình, thời hạn, phí, lệ phí, người chịu trách nhiệm và kênh tiếp nhận phản ánh; tối thiểu 98% hồ sơ được giải quyết đúng hạn. Thành phố đặt mục tiêu 100% người dân, doanh nghiệp được tiếp cận nội dung pháp luật liên quan trực tiếp đến đời sống, trong đó 90% tiếp cận thông tin qua các nền tảng số. Toàn bộ hộ gia đình, doanh nghiệp, hợp tác xã và cá nhân kinh doanh thực hiện cam kết tuân thủ pháp luật.
Cùng với đó, tỷ lệ hòa giải thành ở cơ sở phấn đấu đạt từ 90% trở lên; mức độ hài lòng của người dân và doanh nghiệp đạt từ 95% trở lên. Đề án cũng đặt mục tiêu hằng năm giảm ít nhất 5% số vụ phạm tội về trật tự xã hội, tai nạn giao thông và các vụ cháy cấp III trở lên.
Giai đoạn 2029 - 2030, hai xã Phúc Thịnh và Thư Lâm sẽ vận hành bảng điều khiển số theo dõi các nhóm chỉ tiêu về nhận thức và tuân thủ pháp luật trong các lĩnh vực đất đai, trật tự xây dựng, môi trường, an toàn giao thông, an ninh trật tự, hòa giải cơ sở và mức độ hài lòng của người dân.
Thành phố đặt mục tiêu đưa hai xã thí điểm trở thành địa bàn "3 không": Không ma túy; Không có cư dân cư trú trên địa bàn vi phạm pháp luật hình sự nghiêm trọng; Không có tranh chấp, khiếu kiện tập thể hoặc kéo dài.
Đồng thời, các địa bàn này phấn đấu giảm ít nhất 10% các vi phạm phổ biến trong lĩnh vực đất đai, xây dựng, vệ sinh môi trường, giao thông, kinh doanh và an ninh trật tự so với năm đầu triển khai.
5 trụ cột và cơ chế '6 rõ' trong quản trị chính quyền
Để thực hiện các mục tiêu trên, Đề án xác định 5 trụ cột xây dựng văn hóa tuân thủ pháp luật: Chính quyền tuân thủ; Người dân hiểu luật và làm đúng luật; Cộng đồng tự quản theo pháp luật; Doanh nghiệp, hộ kinh doanh liêm chính và tuân thủ; Xây dựng không gian số pháp lý an toàn.
Trọng tâm của Đề án là xây dựng chính quyền cơ sở nêu gương tuân thủ pháp luật với phương châm cán bộ, công chức gương mẫu, đi đầu. Các xã thí điểm áp dụng cơ chế quản lý "6 rõ": rõ người, rõ việc, rõ thẩm quyền, rõ trách nhiệm, rõ thời gian, rõ kết quả.
Chính quyền hai xã phải công khai hằng tháng các chỉ số về tiếp nhận, giải quyết hồ sơ, tỷ lệ hồ sơ quá hạn, phản ánh của người dân và việc xử lý trách nhiệm cán bộ (nếu có). Đồng thời, Thành phố tăng cường kiểm tra công vụ đột xuất tại những lĩnh vực dễ phát sinh phiền hà như đất đai, xây dựng, hộ tịch, chứng thực, chính sách xã hội, đăng ký kinh doanh, trật tự đô thị, môi trường và an toàn thực phẩm.
Công tác phổ biến, giáo dục pháp luật được đổi mới theo hướng lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm, chuyển từ tuyên truyền dàn trải sang giải quyết các tình huống pháp lý thực tế hằng ngày trong các lĩnh vực thiết yếu như cư trú, căn cước, hộ tịch, đất đai, xây dựng, môi trường, giao thông, kinh doanh, thuế, an toàn thực phẩm, phòng cháy chữa cháy, an ninh mạng, phòng chống lừa đảo, bình đẳng giới, hôn nhân và gia đình, quyền trẻ em, khiếu nại, tố cáo và thực hiện dân chủ ở cơ sở.
Trong công tác quản lý, chính quyền hai xã triển khai mô hình 3 bước "Hướng dẫn trước - kiểm tra sau - xử lý nghiêm minh":
Hướng dẫn trước: Công khai quy định, hướng dẫn dễ hiểu và cảnh báo nguy cơ vi phạm.
Kiểm tra sau: Tổ chức kiểm tra, nhắc nhở, yêu cầu khắc phục trong thời hạn phù hợp đối với vi phạm chưa nghiêm trọng và pháp luật cho phép.
Xử lý nghiêm minh: Xử lý công bằng, không có ngoại lệ đối với các hành vi cố ý vi phạm, tái phạm, gây hậu quả hoặc trục lợi.
Về ứng dụng công nghệ, Đề án đề ra việc thiết lập "Tủ sách pháp luật số" và "Trợ lý pháp luật số" tại hai xã. Các chuyên mục pháp luật được tích hợp trên website, Zalo OA và mã QR tại trụ sở UBND, nhà văn hóa, trường học, chợ và điểm sinh hoạt cộng đồng. Đối với việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để trả lời các câu hỏi pháp luật phổ thông, Đề án quy định thông tin do AI cung cấp chỉ mang tính tham khảo; các câu trả lời liên quan trực tiếp đến quyền và nghĩa vụ cụ thể phải do cán bộ có thẩm quyền kiểm tra, đồng thời bảo đảm an toàn dữ liệu cá nhân.
Bên cạnh đó, Đề án khuyến khích đưa pháp luật vào trường học và cộng đồng thông qua mô hình "Góc pháp luật học đường", ngày hội pháp luật, câu lạc bộ tìm hiểu pháp luật và vận động các hộ gia đình cam kết "Gia đình tuân thủ pháp luật và sống văn minh" với 5 nội dung: không vi phạm giao thông, không xả rác bừa bãi, không xây dựng trái phép, không bạo lực gia đình, và không tham gia hoặc tiếp tay cho hành vi lừa đảo.
