Mỗi dịp khai giảng, cùng với học phí, đồng phục và các khoản đầu năm, tiền mua sách giáo khoa luôn là khoản chi không nhỏ đối với nhiều gia đình.
Năm học 2026-2027, học sinh trên cả nước sẽ lần đầu tiên sử dụng thống nhất bộ sách giáo khoa Kết nối tri thức với cuộc sống. Theo Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam, sau khi giảm bình quân 13,3% so với năm trước, giá trọn bộ sách dao động khoảng 200.000-300.000 đồng, chưa bao gồm sách tiếng Anh và một số tài liệu học tập khác.
Khoản tiền này có thể không lớn với nhiều gia đình ở đô thị, nhưng với những hộ nghèo, cận nghèo hoặc gia đình có từ hai, ba con đang đi học, đây vẫn là khoản chi đáng kể mỗi đầu năm học.
Chính vì vậy, dù lộ trình miễn phí sách giáo khoa trên phạm vi toàn quốc phải đến năm học 2029-2030 mới được triển khai theo Nghị quyết 71-NQ/TW của Bộ Chính trị và Nghị định 271 của Chính phủ, nhiều địa phương đã quyết định "đi trước" ba năm.
Từ Quảng Ninh, TP Huế, TP.HCM đến Cà Mau, Đà Nẵng, Đồng Nai…, hàng chục đến hàng trăm tỷ đồng đã được bố trí để học sinh được mượn sách miễn phí ngay từ năm học 2026-2027, góp phần giảm gánh nặng cho phụ huynh và hiện thực hóa chủ trương lớn của Đảng, Chính phủ.
Quảng Ninh mở đường với gói 70 tỷ đồng
Quảng Ninh là địa phương đầu tiên trên cả nước ban hành nghị quyết về miễn phí sách giáo khoa.
Ngay từ năm học 2026-2027, tỉnh sẽ chi khoảng 70 tỷ đồng để mua sách giáo khoa cho toàn bộ học sinh từ lớp 1 đến lớp 12 và học viên giáo dục thường xuyên mượn miễn phí.
Điểm đáng chú ý là toàn bộ sách sẽ được chuyển về các trường trước ngày 15-16/8, bảo đảm giáo viên và học sinh có đầy đủ sách trước khi bước vào năm học mới.
Đây được xem là bước đi tiên phong, cụ thể hóa chủ trương miễn phí sách giáo khoa sớm hơn ba năm so với lộ trình của Trung ương.
TP HCM chi hơn nửa nghìn tỷ đồng
Nếu Quảng Ninh gây chú ý bởi là tỉnh đầu tiên ban hành nghị quyết thì TP HCM lại là địa phương có quy mô đầu tư lớn nhất.
Theo Sở Giáo dục và Đào tạo TP HCM, thành phố dự kiến dành khoảng 567 tỷ đồng để triển khai chương trình mượn sách giáo khoa miễn phí.
Ban đầu, chính sách dự kiến áp dụng cho học sinh lớp 1, lớp 6 và lớp 10 từ năm học 2026-2027, sau đó mở rộng toàn bộ các khối lớp vào năm 2029.
Riêng học sinh có hoàn cảnh khó khăn và học sinh dân tộc thiểu số sẽ được cấp sách miễn phí hằng năm, thay vì mượn - trả.
Việc triển khai theo lộ trình được đánh giá phù hợp với quy mô gần hai triệu học sinh của thành phố.
Huế, Cà Mau cùng nhập cuộc
Không đứng ngoài xu thế, TP Huế cũng dự kiến dành khoảng 52,8 tỷ đồng từ ngân sách để cấp sách giáo khoa theo hình thức mượn - trả.
Trong khi đó, Cà Mau đang hoàn tất các thủ tục để triển khai chính sách ngay trước năm học mới.
Do nguồn kinh phí khá lớn, tỉnh dự kiến thực hiện theo lộ trình, trước mắt áp dụng với hơn 158.000 học sinh tiểu học, tổng kinh phí khoảng 27 tỷ đồng, sau đó mở rộng sang các cấp học còn lại.
Theo Sở Giáo dục và Đào tạo Cà Mau, đây là bước đi nhằm giảm áp lực chi phí đầu năm học cho phụ huynh, đồng thời tạo điều kiện để học sinh tiếp cận sách giáo khoa đầy đủ.
Từ cấp tỉnh đến cấp xã cùng chung tay
Không chỉ các tỉnh, nhiều địa phương cấp xã, phường cũng chủ động triển khai mô hình thư viện sách giáo khoa dùng chung.
Tại xã Hòa Vang (TP Đà Nẵng), khoảng 7.000 học sinh sẽ được mượn miễn phí sách giáo khoa từ năm học 2026-2027 với kinh phí khoảng 2 tỷ đồng huy động từ nguồn xã hội hóa.
Trước đó, địa phương đã thí điểm mô hình "Tủ sách dùng chung", giúp hơn 1.200 học sinh được mượn sách miễn phí trong năm học 2025-2026.
Tại phường Đồng Xoài (Đồng Nai), mô hình "Thư viện sách giáo khoa dùng chung" đã vận động được 5.466 bộ sách, chuyển về bốn trường học trên địa bàn.
Học sinh được mượn trọn bộ sách trước năm học và hoàn trả sau khi kết thúc năm học để tiếp tục phục vụ các khóa sau.
Theo lãnh đạo địa phương, mô hình không chỉ giảm gánh nặng tài chính cho gia đình mà còn góp phần xây dựng xã hội học tập, lan tỏa tinh thần tiết kiệm và sử dụng hiệu quả nguồn lực.
Khác với hình thức cấp phát trước đây, chính sách mới được thiết kế theo cơ chế mượn - trả, trong đó Nhà nước đầu tư mua sách, trang bị cho thư viện trường học và tổ chức cho học sinh mượn theo từng năm học.
Sau khi kết thúc năm học, sách được thu hồi, kiểm kê, bảo quản để tiếp tục sử dụng cho các khóa sau.
Theo Nghị định 271, học sinh sẽ được nhận sách chậm nhất 15 ngày trước ngày khai giảng hoặc đầu học kỳ.
Mô hình này vừa giúp giảm đáng kể chi phí ngân sách trong dài hạn, vừa hình thành ý thức giữ gìn sách, hạn chế tình trạng bỏ phí sau mỗi năm học.
Đồng bộ với bộ sách giáo khoa thống nhất
Năm học 2026-2027 cũng là năm đầu tiên học sinh cả nước sử dụng thống nhất bộ sách giáo khoa "Kết nối tri thức với cuộc sống" của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam.
Giá mỗi bộ sách dao động khoảng 200.000-300.000 đồng, chưa bao gồm sách tiếng Anh.
Đáng chú ý, Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam cho biết giá sách giáo khoa năm học 2026-2027 đã được điều chỉnh giảm bình quân 13,3% so với năm trước nhờ tối ưu chi phí sản xuất và phát hành.
Bên cạnh đó, toàn bộ sách giáo khoa đã in từ các năm trước, ngoại trừ 11 đầu sách được Bộ Giáo dục và Đào tạo phê duyệt chỉnh sửa trong năm 2026, vẫn tiếp tục được sử dụng bình thường.
Điều này tạo điều kiện thuận lợi để các địa phương triển khai mô hình thư viện dùng chung, tận dụng tối đa nguồn sách hiện có.
Việc hàng loạt địa phương chủ động miễn phí sách giáo khoa sớm hơn 3 năm không chỉ mang ý nghĩa hỗ trợ hàng triệu gia đình giảm chi phí đầu năm học. Quan trọng hơn, đây là tín hiệu cho thấy chủ trương lớn của Đảng và Chính phủ đang được hiện thực hóa bằng những hành động cụ thể, góp phần bảo đảm cơ hội học tập bình đẳng, xây dựng văn hóa tái sử dụng sách và hướng tới một nền giáo dục phát triển bền vững.
