Giới chức Hoa Kỳ đang xem xét một lựa chọn đầy nhạy cảm về mặt chính trị, đó là sử dụng dầu thô từ Venezuela để bổ sung lại nguồn dự trữ chiến lược đã bị rút xuống mức thấp kỷ lục trong thời gian vừa qua.
Dù các quan chức công khai khẳng định rằng không có thỏa thuận nào như vậy đang được triển khai, những cuộc trao đổi âm thầm lại phản ánh thực tế rằng an ninh năng lượng, chính sách trừng phạt và những cân nhắc trong nước đang đan xen quanh kho dự trữ dầu chiến lược vốn bị khai thác mạnh nhằm kìm hãm giá nhiên liệu.
Một giao dịch tưởng như chỉ mang tính kỹ thuật thực chất lại đang trở thành phép thử xem Washington sẵn sàng đi xa đến đâu trong bối cảnh nguồn cung toàn cầu khan hiếm.
Trọng tâm của cuộc tranh luận là câu hỏi liệu chính phủ có nên cho phép các doanh nghiệp nhập khẩu dầu thô nặng từ Venezuela, sau đó hoán đổi chúng lấy dầu thô loại trung bình của Mỹ để phù hợp hơn với điều kiện trữ dầu trong các hang muối của hệ thống dự trữ chiến lược.
Ý tưởng này nếu được thực hiện sẽ làm sâu sắc thêm mức độ tương tác giữa Washington và một quốc gia đang là đối tượng của trừng phạt vào thời điểm nội tình Venezuela đang biến động, trong khi Quốc hội, Bộ Năng lượng và Nhà Trắng lại đưa ra những tín hiệu khác nhau về cách thức bổ sung nguồn dự trữ.
Ý tưởng hoán đổi âm thầm và những lời phủ nhận chính thức
Nhiều nhà giao dịch năng lượng và giới hoạch định chính sách đang đặc biệt chú ý đến cơ chế mà các công ty nhập dầu thô nặng của Venezuela, sau đó bàn giao cho chính phủ Mỹ lượng tương ứng dầu thô trung bình vốn phù hợp hơn với yêu cầu kỹ thuật của hệ thống dự trữ.
Theo các nguồn thạo tin, mô hình này cho phép doanh nghiệp tự lo khâu vận chuyển, còn chính phủ Mỹ sẽ nhận được đúng chủng loại dầu mà họ muốn lưu trữ lâu dài.
Lý do là phần lớn dầu của Venezuela có độ nặng và hàm lượng lưu huỳnh cao hơn so với nhóm dầu trung bình vốn được thiết kế để tương thích với các hang muối dự trữ.
Dù vậy, Bộ Năng lượng Hoa Kỳ vẫn liên tục nhấn mạnh rằng cơ quan này không xem xét sử dụng dầu Venezuela trong bất kỳ chương trình trao đổi nào nhằm bổ sung kho dự trữ chiến lược.
Các quan chức thừa nhận rằng họ gặp khó khăn trong việc tìm nguồn dầu phù hợp sau những đợt bán khẩn cấp trước đó, nhưng vẫn khẳng định không có kế hoạch chính thức nào.
Việc các thông tin không chính thức lan truyền trong khi phía chính phủ tiếp tục phủ nhận khiến kịch bản hoán đổi dầu trở nên nhạy cảm cả về chính trị lẫn ngoại giao.
Cách thức một thỏa thuận hoán đổi có thể vận hành
Về mặt thực tế, cơ chế hoán đổi sẽ dựa trên sự khác biệt giữa nhu cầu của các nhà máy lọc dầu và nhu cầu lưu trữ của chính phủ. Phần lớn nhà máy tại vùng Vịnh của Mỹ được thiết kế để xử lý dầu nặng của Venezuela và nhiều nguồn tương tự nhằm tối ưu hóa việc sản xuất xăng dầu.
Trong khi đó, hệ thống dự trữ chiến lược lại ưu tiên lưu trữ dầu thô loại trung bình có đặc tính ổn định hơn trong môi trường hang muối.
Theo cách thức được mô tả, các công ty sẽ đưa dầu nặng của Venezuela vào thị trường Mỹ, bán cho các nhà máy lọc dầu vốn đánh giá cao loại dầu này. Sau đó, họ sẽ giao cho chính phủ Mỹ lượng dầu trung bình tương ứng để bơm vào kho dự trữ chiến lược.
Một số báo cáo cho biết Washington thậm chí muốn nhận được thêm một phần dầu bổ sung như một dạng bù trừ cho việc tạo điều kiện tiếp cận thị trường. Mô hình này có thể biến kho dự trữ chiến lược thành một bên hưởng lợi từ chênh lệch thương mại giữa các chủng loại dầu.
Tranh luận tại Quốc hội và khó khăn từ phía kỹ thuật
Trong khi chính quyền đang cân nhắc mọi lựa chọn, phe Cộng hòa tại Hạ viện đã đưa vào một dự luật mới đề xuất sử dụng dầu Venezuela để bổ sung kho dự trữ chiến lược.
Kế hoạch này được trình bày như một phần của chương trình năng lượng, nhấn mạnh mục tiêu phục hồi lượng dầu dự trữ sau khi Mỹ đã rút khoảng bốn mươi phần trăm trong giai đoạn giá dầu biến động mạnh.
Tuy nhiên, đề xuất đó sớm đối mặt với trở ngại lớn. Nhiều kỹ sư và chuyên gia cảnh báo rằng dầu Venezuela có hàm lượng lưu huỳnh cao và có thể gây hại cho cấu trúc các hang muối lâu năm vốn đang xuống cấp.
Một số báo cáo tại hiện trường mô tả đội ngũ kỹ thuật tại cơ sở dự trữ ở Freeport, Texas đã bày tỏ quan ngại sâu sắc về mức độ tương thích của loại dầu này. Điều này lý giải vì sao chính quyền liên bang ưu tiên phương án hoán đổi để nhận dầu trung bình thay vì đưa trực tiếp dầu nặng vào lưu trữ.
Biến động tại Venezuela và sự thay đổi trong dòng chảy dầu toàn cầu
Những tính toán của Washington diễn ra trong bối cảnh ngành dầu khí Venezuela gặp nhiều biến động mạnh sau khi nhà lãnh đạo Nicolás Maduro bị bắt, tạo ra sự thay đổi trong cán cân quyền lực nội bộ và đặt dấu hỏi về chủ thể kiểm soát hoạt động xuất khẩu.
Một số phân tích ngành cho rằng sự gia tăng xuất khẩu của Venezuela sau thời điểm đó đang làm thay đổi cách nước này tương tác với các đối tác lớn, trong đó có Trung Quốc.
Biến động này mang lại cho Hoa Kỳ cả cơ hội và rủi ro. Sản lượng tăng giúp Washington có nhiều không gian hơn nếu muốn vận hành cơ chế hoán đổi mà không làm gián đoạn thị trường.
Nhưng đồng thời, việc gia tăng liên kết năng lượng với Caracas cũng có thể tạo ra những thách thức mới trong quan hệ với các đối tác chiến lược khác.
Cân bằng giữa an ninh năng lượng, chính trị và tương lai kho dự trữ chiến lược
Ẩn sau những tranh luận kỹ thuật về chủng loại dầu thực chất là câu hỏi lớn hơn về việc Hoa Kỳ muốn quản lý kho dự trữ trong bối cảnh địa chính trị nhiều biến động.
Việc rút dầu với quy mô lớn để hạn chế biến động giá trong thời gian qua khiến kho dự trữ tụt xuống mức thấp hiếm thấy, buộc chính phủ phải tìm cách bổ sung trong điều kiện thị trường khan hiếm.
Một số phân tích cho rằng ý tưởng hoán đổi dầu phản ánh thực tế rằng Mỹ đang phụ thuộc vào các nhà sản xuất bị trừng phạt nhiều hơn so với những gì họ thừa nhận trước đây.
Dù Bộ Năng lượng liên tục khẳng định không xem xét sử dụng dầu Venezuela, nhiều nguồn tin cho biết các phương án hoán đổi vẫn đang được đánh giá thận trọng trong nội bộ.
