Sáng 27/7, tại chương trình Phiên họp thứ 4, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự án Nghị quyết của Quốc hội thay thế Nghị quyết số 96/2019/QH14 về công tác phòng, chống tội phạm và vi phạm pháp luật, công tác của Viện kiểm sát nhân dân, của Tòa án nhân dân và công tác thi hành án.
Trình bày Tờ trình tóm tắt, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Nguyễn Thị Thủy, cho biết việc xây dựng dự án Nghị quyết nhằm thể chế hóa đầy đủ, đúng đắn chủ trương, đường lối của Đảng, đặc biệt là Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng.
Đồng thời, việc xây dựng Nghị quyết phải góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm, vi phạm pháp luật, công tác điều tra, truy tố, xét xử, thi hành án; kéo giảm bền vững các loại tội phạm; giữ vững an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội, tạo môi trường ổn định để thúc đẩy kinh tế - xã hội, phục vụ mục tiêu tăng trưởng hai con số.
Việc xây dựng Nghị quyết phải tạo cơ sở để Quốc hội đánh giá chính xác, khách quan kết quả công tác phòng, chống tội phạm và vi phạm pháp luật, công tác điều tra, truy tố, xét xử, thi hành án; đóng vai trò như “KPIs” để Quốc hội giám sát và đánh giá chất lượng của các cơ quan.
Cùng với đó, những chỉ tiêu, nhiệm vụ trong Nghị quyết phải phản ánh thực chất chất lượng, hiệu quả hoạt động của các cơ quan, gắn với đổi mới tư duy trong xây dựng pháp luật; sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy; tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số; đồng bộ với các luật trong lĩnh vực tư pháp mới được Quốc hội sửa đổi, bổ sung, ban hành mới.
Đáng chú ý, kiên quyết không hạ các “chỉ tiêu về chất lượng”. Các cơ quan tư pháp phải nỗ lực cùng cả nước thực hiện thắng lợi mục tiêu tăng trưởng hai con số, phát triển đất nước trong giai đoạn mới. Đối với một số chỉ tiêu, nhiệm vụ thực hiện vượt cao bền vững trong 6 năm vừa qua thì nghiên cứu, điều chỉnh tăng hơn để tạo động lực cho các cơ quan phấn đấu.
Nêu quan điểm thẩm tra sơ bộ Dự án Nghị quyết, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Mai Thị Phương Hoa cho biết Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp, Thường trực các cơ quan của Quốc hội tán thành sự cần thiết ban hành Nghị quyết mới thay thế Nghị quyết số 96/2019/QH14; cơ bản tán thành với quan điểm chỉ đạo và phạm vi điều chỉnh của dự thảo Nghị quyết.
Cơ quan thẩm tra nhận thấy nội dung dự thảo Nghị quyết phù hợp với chủ trương, đường lối của Đảng, bảo đảm tính hợp hiến, cơ bản bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật và tương thích với các điều ước quốc tế có liên quan.
Bên cạnh đó, cơ quan thẩm tra đề nghị Ban soạn thảo tiếp tục rà soát để bảo đảm thống nhất với các luật có liên quan và các dự án bộ luật, luật đang được sửa đổi như Bộ luật Hình sự, Bộ luật Tố tụng hình sự, Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự, Luật Xử lý vi phạm hành chính... Đồng thời, tiếp tục rà soát để bảo đảm tương thích với các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên.
Đối với nội dung của dự thảo Nghị quyết, Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp, Thường trực các cơ quan của Quốc hội tán thành với nhiều nội dung của dự thảo Nghị quyết.
Liên quan đến chỉ tiêu Viện kiểm sát giải quyết đơn đề nghị giám đốc thẩm, tái thẩm (điểm h khoản 1 Điều 3 dự thảo Nghị quyết), dự thảo Nghị quyết thể hiện 2 phương án. Nhiều ý kiến tán thành Phương án 2 vì cho rằng Phương án này kế thừa quy định tại Nghị quyết số 96/2019/QH14 quy định cụ thể tỷ lệ giải quyết đơn đề nghị giám đốc thẩm, tái thẩm đạt từ 60% trở lên. Từ đó thúc đẩy các cơ quan tố tụng trong việc nỗ lực giải quyết đơn của công dân, đồng thời tạo cơ sở cho việc theo dõi, đánh giá và giám sát của Quốc hội.
Đối với chỉ tiêu giải quyết, xét xử vụ án hình sự, vụ việc dân sự, vụ án hành chính (điểm a khoản 1 Điều 4 của dự thảo Nghị quyết), dự thảo Nghị quyết thể hiện 2 phương án. Nhiều ý kiến tán thành Phương án 2 do phương án này cơ bản kế thừa quy định của Nghị quyết số 96/2019/QH14 về chỉ tiêu định lượng trong giải quyết, xét xử vụ án, vụ việc hình sự và dân sự; chỉ điều chỉnh chỉ tiêu giải quyết vụ án hành chính từ 60% lên 65%, phù hợp với kết quả tổng kết thực tiễn 6 năm thi hành Nghị quyết số 96/2019/QH14.
Việc giao chỉ tiêu cụ thể tạo động lực cho Tòa án các cấp khẩn trương giải quyết các vụ án, tạo cơ sở, căn cứ pháp lý chặt chẽ, đồng bộ cho việc theo dõi, đánh giá và giám sát của Quốc hội.
Về chỉ tiêu Tòa án nhân dân giải quyết đơn đề nghị giám đốc thẩm, tái thẩm (điểm c khoản 1 Điều 4 của dự thảo Nghị quyết), dự thảo Nghị quyết thể hiện 2 phương án. Nhiều ý kiến tán thành Phương án 2 vì kế thừa chỉ tiêu quy định của Nghị quyết số 96/2019/QH13 là: “tỷ lệ giải quyết đơn đề nghị giám đốc thẩm, tái thẩm đạt từ 60% trở lên” nhằm tạo “áp lực tích cực” để các cơ quan tiến hành tố tụng nỗ lực giải quyết đơn, kịp thời bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của công dân.
