Trình bày Tờ trình dự án Luật, Bộ trưởng Bộ Nội vụ Đỗ Thanh Bình nêu rõ, việc sửa đổi, bổ sung Luật Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng trong bối cảnh hiện nay là yêu cầu cấp thiết, mang ý nghĩa chính trị và thực tiễn sâu sắc.
Theo Bộ trưởng, việc sửa đổi Luật nhằm khơi thông, giải phóng tối đa các nguồn lực xã hội; tháo gỡ những "điểm nghẽn" từ các quy định không còn phù hợp; tạo hành lang pháp lý thông thoáng, minh bạch để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực Việt Nam thông qua tiếp cận các thị trường lao động trình độ cao ở nước ngoài. Đồng thời, nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam trên thị trường cung ứng lao động quốc tế. Đây cũng là một trong những động lực góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số mà Đảng và Nhà nước đã đề ra.
Về thủ tục hành chính, dự thảo Luật không phát sinh thủ tục hành chính mới; bãi bỏ 5/19 thủ tục; cắt giảm, đơn giản hóa 6/19 thủ tục, cắt giảm 34% chi phí tuân thủ của người dân, doanh nghiệp.
Dự thảo cũng lược bỏ nhiều quy định không còn cần thiết nhằm khơi thông nguồn lực xã hội, tăng tính chủ động, linh hoạt cho doanh nghiệp, nhất là trong tuyển chọn, đào tạo và chuẩn bị nguồn lao động, góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực Việt Nam trên thị trường lao động quốc tế trong bối cảnh các quốc gia cung ứng lao động khác đang triển khai nhiều chính sách hỗ trợ người lao động đi làm việc ở nước ngoài.
Cụ thể, dự thảo bãi bỏ thành phần hồ sơ là Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp đối với thủ tục đăng ký hợp đồng cung ứng lao động và đăng ký hợp đồng nhận lao động thực tập; đồng thời bãi bỏ điều kiện kinh doanh về ký quỹ đối với doanh nghiệp đưa người lao động đi đào tạo, nâng cao tay nghề ở nước ngoài.
Bên cạnh đó, dự thảo bổ sung quy định về điều kiện cấp Giấy phép nhằm ngăn chặn tình trạng doanh nghiệp hoặc người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp đã bị thu hồi Giấy phép do vi phạm pháp luật tiếp tục thành lập hoặc tham gia điều hành doanh nghiệp khác để xin cấp Giấy phép mới.
Trình bày Báo cáo thẩm tra sơ bộ dự án Luật, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh cho biết, Thường trực Ủy ban nhất trí với sự cần thiết sửa đổi Luật nhằm tiếp tục thể chế hóa chủ trương, đường lối của Đảng; khắc phục những hạn chế, bất cập của Luật hiện hành; hoàn thiện hành lang pháp lý đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.
Đối với chính sách của Nhà nước về người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng, Thường trực Ủy ban nhận thấy Chính phủ chưa đề xuất sửa đổi nội dung này. Tuy nhiên, để đáp ứng yêu cầu phát triển và sử dụng nguồn nhân lực, đồng thời kịp thời thể chế hóa các chủ trương, định hướng của Đảng, Thường trực Ủy ban đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo nghiên cứu bổ sung chính sách đưa chuyên gia, lao động chất lượng cao đi làm việc ở nước ngoài; định hướng giảm dần tỷ trọng lao động phổ thông, lao động chưa qua đào tạo đi làm việc ở nước ngoài, gắn với chiến lược phát triển nguồn nhân lực quốc gia và yêu cầu bảo đảm nguồn lao động cho thị trường lao động trong nước.
Về các hành vi bị nghiêm cấm trong lĩnh vực người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng, Thường trực Ủy ban nhận thấy các quy định tại khoản 1 Điều 7 chưa thống nhất với quy định về phạm vi hoạt động dịch vụ tại Điều 9. Do đó, đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo rà soát, bổ sung quy định cấm hành vi tư vấn sai sự thật, tư vấn gian dối hoặc cung cấp thông tin sai lệch nhằm lừa dối người lao động; đồng thời nghiên cứu quy định theo hướng khái quát hơn đối với các công việc bị cấm do trái với thuần phong mỹ tục và đạo đức xã hội.
Các thành viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội đánh giá hồ sơ dự án Luật được chuẩn bị đầy đủ, đúng quy định của pháp luật; đồng thời cơ bản tán thành với tên gọi, nội dung của dự thảo Luật và Báo cáo thẩm tra sơ bộ của Thường trực Ủy ban Văn hóa và Xã hội.
Kết luận nội dung thảo luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục rà soát dự thảo Luật, bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất với hệ thống pháp luật có liên quan.
Cơ quan chủ trì soạn thảo cần tiếp tục nghiên cứu, thể chế hóa đầy đủ các chủ trương, định hướng của Đảng về đưa người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng, xác định đây là một trong những giải pháp phát triển nguồn nhân lực và giải quyết việc làm.
Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị hoàn thiện các quy định về điều kiện cấp, điều chỉnh, cấp lại và thu hồi Giấy phép hoạt động dịch vụ đưa người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng. Những nội dung giao Chính phủ quy định chi tiết phải được xác định rõ phạm vi, không làm phát sinh điều kiện đầu tư kinh doanh mới.
Các quy định về phân cấp, phân quyền và thủ tục hành chính cũng cần được rà soát kỹ, xác định rõ cơ quan tiếp nhận, cơ quan thẩm định và trách nhiệm của từng chủ thể; đồng thời đánh giá đầy đủ các điều kiện bảo đảm thực hiện, cơ chế phối hợp, kiểm tra và giám sát sau phân cấp.
Việc đơn giản hóa thủ tục cho doanh nghiệp phải đi đôi với tăng cường hậu kiểm và bảo vệ người lao động. Các chính sách cần góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực trước khi đi làm việc ở nước ngoài, trong thời gian làm việc và sau khi người lao động trở về nước.
Phó Chủ tịch Quốc hội cũng đề nghị hoàn thiện cơ chế bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người lao động trong toàn bộ quá trình tuyển chọn, chuẩn bị nguồn, đào tạo, đi làm việc ở nước ngoài và trở về nước.
Cơ quan chủ trì soạn thảo cần rà soát các hành vi bị nghiêm cấm; làm rõ trách nhiệm của doanh nghiệp và chính quyền cấp xã; quy định cụ thể nghĩa vụ báo cáo, hỗ trợ pháp lý và xử lý các vụ việc, tình huống khẩn cấp ảnh hưởng đến người lao động. Đồng thời, nghiên cứu tăng chế tài xử lý các hành vi lừa đảo, nhất là lừa đảo trên không gian mạng...
