Nếu Thái Lan làm kênh Kra, Cần Giờ sẽ là “vị trí vàng”
Trong suốt nhiều thập niên, Việt Nam phát triển theo mô hình quen thuộc, đó là: Đô thị – công nghiệp – thương mại bám dọc các trục quốc lộ, lan tỏa từ các vùng lõi nội địa và mở rộng theo chiều ngang trên quỹ đất thuận lợi.
Mô hình này từng tạo động lực quan trọng cho tăng trưởng trong gần bốn thập kỷ Đổi mới, nhưng hiện đã tiệm cận giới hạn. Các đô thị lớn như Hà Nội và TP.HCM phải đối mặt với hàng loạt áp lực hạ tầng, như: Ùn tắc, ngập úng, thiếu không gian xanh, ô nhiễm môi trường và thu hẹp khả năng mở rộng không gian đô thị.
Bên cạnh đó, quỹ đất thuận lợi đang cạn dần, chi phí hạ tầng ngày càng tăng, dân số tạo sức ép lớn hơn và tác động của biến đổi khí hậu trở nên nghiêm trọng hơn.
Những yếu tố này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải chuyển đổi sang mô hình phát triển đô thị mới, trong đó xu hướng đô thị biển, tiêu chuẩn phát triển bền vững và yêu cầu tuân thủ ESG trở thành những yếu tố không thể tách rời.
Tại Tọa đàm “Tiến biển bằng siêu đô thị ESG++: Chiến lược đầu tư bền vững” diễn ra ngày 28/11, TS Nguyễn Sĩ Dũng, nguyên Phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội cho rằng: Thế giới có nhiều đô thị lớn hình thành từ việc hướng biển.
Đơn cử như Singapore, thông qua việc lấn biển và tái cấu trúc không gian ven nước, quốc đảo này đã hình thành Marina Bay và Waterfront, hai khu vực đóng góp hơn 15% GDP, đồng thời phát huy vai trò của cảng biển để trở thành “huyết mạch logistics” của châu Á.
Hoặc Nhật Bản với Vịnh Tokyo, siêu đô thị biển lớn nhất thế giới, quy mô 37 triệu dân đã biến khu vực này thành “động cơ kinh tế”, đóng góp hơn 30% GDP quốc gia.
Tại Việt Nam, vành đai biển phía Nam đang hội tụ những điều kiện lý tưởng để hình thành một siêu đô thị biển theo chuẩn quốc tế. Đây là vùng có vị trí địa kinh tế quan trọng bậc nhất Đông Nam Á lục địa, nằm gần trục hàng hải quốc tế và kết nối trực tiếp với thị trường gần 700 triệu dân ASEAN.
Lợi thế này được nhân lên nhờ sự hiện diện của cảng Cái Mép - Thị Vải, một trong 10 cảng có hiệu suất cao nhất thế giới theo Ngân hàng Thế giới và là cảng duy nhất ở Việt Nam có thể đón tàu mẹ đi thẳng Mỹ - châu Âu.
TS Nguyễn Sĩ Dũng nhận định: TP HCM bây giờ đã là một siêu đô thị sau khi hợp nhất với Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu cũ. Thành phố này nếu lấn biển thành công sẽ trở thành một thành phố có sức hút mãnh liệt không chỉ đối với đất nước mà còn cả với khu vực.
“Trong tương lai, nếu kênh đào Kra thành hình tại Thái Lan, thì Cần Giờ chính là một trong những vị trí thuận lợi nhất thế giới, có thể cạnh tranh với các quốc gia như Singapore và có thể nói là vị trí thuận lợi nhất của Đông Nam Á”, ông Dũng nói.
Đồng tình với quan điểm trên, TS Lê Xuân Sang nhận định, tại Việt Nam, Cần Giờ là một trong những địa phương “đắc địa”, vừa gần trung tâm TP HCM, vừa sở hữu vị trí ven biển chất lượng cao, đáp ứng tốt nhu cầu sống và các tiện ích bổ trợ. Ông cho rằng, đây sẽ là khu vực có nhu cầu đầu tư lớn, nơi các nhà đầu tư sẽ nhìn thấy tiềm năng thực sự và thu hút dòng vốn thực.
“Như chúng ta biết, ý tưởng về dự án Kênh đào Kra, thường được ví như tham vọng kênh đào Panama của châu Á đã xuất hiện hơn 300 năm trước nhưng đến nay vẫn chưa được thực hiện. Tuy nhiên, nếu dự án được triển khai, Cần Giờ sẽ trở thành vị trí chiến lược cực kỳ quan trọng”, ông Sang nhấn mạnh.
ESG++ là hướng đi bền vững
Dù vậy, TS. Nguyễn Sĩ Dũng cho rằng để siêu đô thị lấn biển tại Cần Giờ phát triển bền vững, Việt Nam không thể đi theo mô hình của các đô thị truyền thống, nơi tăng trưởng nhanh thường kéo theo hệ lụy như ô nhiễm, ngập lụt, mất bản sắc và chi phí xã hội gia tăng. Thay vào đó, Cần Giờ cần một khung phát triển hoàn toàn mới, đó là mô hình ESG++.
Theo ông, ESG++ không chỉ dừng lại ở bộ tiêu chí môi trường – xã hội – quản trị theo chuẩn quốc tế, mà là phiên bản được mở rộng nhằm đáp ứng các yêu cầu của thế kỷ XXI, giúp đô thị phát triển nhưng vẫn gìn giữ hệ sinh thái độc đáo của Cần Giờ.
Giải thích rõ hơn, TS. Dũng cho biết ESG++ bổ sung trụ cột “Đổi mới sáng tạo”, nhấn mạnh vai trò của nghiên cứu – phát triển (R&D) trong các lĩnh vực công nghệ biển, năng lượng mới, vật liệu mới; cùng hệ sinh thái cảng biển thông minh, logistics 4.0, giao thông tự hành và các “sandbox” thể chế để thử nghiệm mô hình tài chính – fintech biển.
“Khi được triển khai đồng bộ, ESG++ sẽ không chỉ là bộ tiêu chuẩn phát triển mà còn trở thành “chứng chỉ niềm tin” đối với các nhà đầu tư toàn cầu. Đây là cách để Việt Nam khẳng định cam kết xây dựng một siêu đô thị biển hiện đại, bền vững, có khả năng cạnh tranh lâu dài trên bản đồ quốc tế”, ông Dũng nói.
Trong khi đó, PGS.TS.KTS Hoàng Mạnh Nguyên, Chủ tịch Viện Khoa học Công nghệ Đô thị Xanh đánh giá: Cần Giờ có thể là "hình mẫu của tương lai", nơi ESG++ không chỉ là mục tiêu phát triển, mà là cách đô thị vận hành, tạo giá trị và kiến tạo sức chống chịu trong một thế giới đầy biến động.
Hiện nay, tại Cần Giờ, một số “ông lớn” đã bắt đầu triển khai một số dự án gắn với ESG++, ví dụ như Vinhomes Green Paradise, một đại đô thị biển đang được định vị là cực tăng trưởng mới của TP HCM.
Theo góc nhìn của các chuyên gia, các dự án ESG++ là minh chứng cho cách Việt Nam có thể phát triển các đô thị biển thế hệ mới: Quy hoạch bài bản ngay từ đầu, ứng dụng công nghệ - năng lượng tái tạo, bảo tồn hệ sinh thái rừng ngập mặn, vận hành theo chuẩn ESG++ và tạo lập một “cực hút dòng tiền” hướng đến dòng vốn xanh, vốn dài hạn và các nhà đầu tư có tầm nhìn.
Khi được triển khai đúng định hướng, những mô hình ESG++ sẽ giúp Việt Nam rút ngắn khoảng cách với các quốc gia sở hữu siêu đô thị biển hàng đầu, đồng thời chứng minh rằng khu vực kinh tế tư nhân hoàn toàn có thể đóng vai trò kiến tạo trong hành trình mở rộng không gian tăng trưởng quốc gia.
