Chính phủ Nga vừa điều chỉnh mạnh triển vọng kinh tế trung hạn, trong đó đáng chú ý là việc hạ dự báo tăng trưởng GDP năm 2026 xuống còn 0,4%, thấp hơn nhiều so với mức 1,3% đưa ra trước đó.
Thông tin được Phó Thủ tướng Alexander Novak chia sẻ với nhật báo kinh tế Vedomosti và được Reuters dẫn lại, cho thấy những tác động tiêu cực ngày càng rõ nét từ các lệnh trừng phạt phương Tây cũng như chi phí lớn liên quan đến xung đột kéo dài.
Không chỉ năm 2026, triển vọng cho năm 2027 cũng bị điều chỉnh giảm mạnh. Tốc độ tăng trưởng dự kiến chỉ còn 1,4%, trong khi dự báo trước đây là 2,8%. Theo các kịch bản mới, nền kinh tế Nga chỉ có thể đạt mức tăng trưởng khoảng 2,4% vào năm 2029, thấp hơn đáng kể so với giai đoạn phục hồi tương đối mạnh trong các năm 2023 và 2024.
Ông Alexander Novak nhận định đà tăng trưởng chậm lại phản ánh tính chu kỳ của nền kinh tế. Sau giai đoạn tăng trưởng cao thường sẽ xuất hiện sự điều chỉnh, đi kèm với quá trình tái cấu trúc. Ông nhấn mạnh rằng Nga vẫn đang vận hành trong bối cảnh chịu sức ép chưa từng có từ các biện pháp trừng phạt, khiến dư địa tăng trưởng bị thu hẹp rõ rệt.
Trong hai năm qua, kinh tế Nga phần nào được nâng đỡ nhờ sản xuất quốc phòng và chi tiêu ngân sách lớn phục vụ chiến sự tại Ukraine. Các khoản chi này đã giúp giảm bớt tác động trực tiếp của trừng phạt, đặc biệt trong lĩnh vực công nghiệp và việc làm. Tuy nhiên, những dấu hiệu căng thẳng đang ngày càng bộc lộ khi hiệu ứng kích thích từ chi tiêu thời chiến suy yếu.
Số liệu mới nhất cho thấy kinh tế Nga đã giảm 0,3% trong quý I năm nay, đánh dấu quý suy giảm đầu tiên kể từ đầu năm 2023. Diễn biến này diễn ra trong bối cảnh thuế tăng, điều kiện tài chính thắt chặt hơn và xuất khẩu dầu mỏ phải chấp nhận mức giá chiết khấu sâu. Các nhà kinh tế cũng lưu ý rằng lãi suất cao cùng với sự hạn chế trong thương mại đối ngoại đang trở thành lực cản đáng kể đối với tăng trưởng.
Về chính sách tài khóa, Phó Thủ tướng Alexander Novak cho biết chính phủ Nga vẫn giữ nguyên giả định giá dầu ở mức 59 USD mỗi thùng cho năm 2026. Đây là mức giá tham chiếu quan trọng dùng để tính toán nguồn thu ngân sách và xác định phần doanh thu dầu mỏ được phân bổ cho ngân sách nhà nước hay chuyển vào Quỹ Tài sản Quốc gia, vốn đóng vai trò là bộ đệm tài chính chủ chốt của Nga.
Quyết định duy trì giả định giá dầu ở mức thận trọng được đưa ra trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu biến động mạnh do căng thẳng leo thang tại khu vực Tây Á. Những rủi ro địa chính trị tại đây đã nhiều lần đẩy giá dầu tăng cao trong ngắn hạn. Tuy vậy, ông Novak khẳng định Nga cần tiếp tục theo đuổi chính sách tài khóa thực dụng và bảo thủ, bởi các lợi ích từ giá năng lượng cao không mang tính bền vững.
Theo ông, khủng hoảng hiện nay có thể tạo điều kiện cho doanh thu xuất khẩu dầu khí và một số mặt hàng khác gia tăng trong ngắn hạn, song hiệu ứng này khó duy trì lâu dài. Do đó, việc giữ kỷ luật ngân sách vẫn được coi là ưu tiên nhằm bảo đảm ổn định vĩ mô trong trung và dài hạn.
Việc hạ mạnh dự báo tăng trưởng diễn ra trong bối cảnh áp lực chính trị đối với bộ máy điều hành kinh tế Nga gia tăng. Tổng thống Vladimir Putin trước đó đã yêu cầu các cơ quan chức năng khôi phục quỹ đạo tăng trưởng cao hơn, đồng thời bày tỏ quan ngại về dấu hiệu chững lại của nền kinh tế thời chiến.
Trong tháng trước, ông Putin đã công khai yêu cầu các quan chức cấp cao tìm kiếm những động lực tăng trưởng mới khi mô hình tăng trưởng dựa vào chi tiêu quốc phòng bắt đầu bộc lộ giới hạn.
Chính phủ Nga, theo ông Novak, đang hướng tới mục tiêu đưa nền kinh tế trở lại quỹ đạo tăng trưởng dài hạn bền vững, tiệm cận mức trung bình toàn cầu và đồng thời đáp ứng các mục tiêu phát triển quốc gia trong bối cảnh môi trường quốc tế còn nhiều bất ổn.
