Đề xuất hỗ trợ lãi suất 2% cho doanh nghiệp thực hiện dự án xanh
Trong bối cảnh toàn cầu đang đối mặt với những tác động của biến đổi khí hậu ngày càng khắc nghiệt và tình trạng cạn kiệt tài nguyên, việc chuyển đổi sang mô hình kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và áp dụng các tiêu chuẩn ESG (Môi trường - Xã hội - Quản trị) đã trở thành yêu cầu cấp thiết đối với Việt Nam nhằm hướng tới mục tiêu phát triển nhanh, bao trùm và thịnh vượng.
Tại Hội thảo “Nâng cao hiệu quả dòng vốn tín dụng xanh, động lực cho tăng trưởng kinh tế” do Báo Lao động tổ chức vào chiều 23/6, bà Hà Thu Giang, Vụ trưởng Vụ Tín dụng các ngành kinh tế, NHNN cho biết: Hệ thống ngân hàng giữ vai trò quan trọng trong việc khơi thông dòng vốn, tạo điều kiện cho doanh nghiệp và người dân triển khai các dự án xanh, thân thiện với môi trường, hỗ trợ tăng trưởng xanh và phát triển bền vững, góp phần hiện thực hóa mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050.
Thực tế, trong thời gian gần đây, ngành ngân hàng đã có bước chuyển mạnh mẽ trong tư duy điều hành. Bên cạnh việc cung ứng vốn cho các động lực tăng trưởng truyền thống, ngành ngân hàng đã chủ động định hướng và xây dựng các mục tiêu rõ ràng nhằm hỗ trợ các động lực tăng trưởng mới là kinh tế xanh và phát triển bền vững thông qua hệ thống cơ chế, chính sách đồng bộ cùng nhiều giải pháp thực thi quyết liệt.
Nhờ đó, hoạt động cấp tín dụng xanh ghi nhận nhiều kết quả tích cực cả về số lượng tổ chức tín dụng tham gia và quy mô dư nợ. Đến nay, đã có 82 tổ chức tín dụng thực hiện cấp tín dụng xanh với tổng dư nợ đạt trên 828 nghìn tỷ đồng, tăng gấp 4,6 lần so với thời điểm bắt đầu triển khai năm 2017, tốc độ tăng trưởng bình quân trên 20% mỗi năm trong giai đoạn 2017 – 2025.
Dư nợ tín dụng xanh tập trung chủ yếu vào lĩnh vực nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản và bảo tồn đa dạng sinh học, chiếm trên 32%; năng lượng xanh chiếm trên 30%. Dư nợ được đánh giá rủi ro môi trường và xã hội đạt trên 5,7 triệu tỷ đồng, chiếm hơn 30% tổng dư nợ toàn nền kinh tế.
Bên cạnh những kết quả tích cực đã đạt được, bà Hà Thu Giang cho biết, quá trình triển khai tín dụng xanh và tài chính bền vững của hệ thống ngân hàng vẫn đang đối mặt với nhiều khó khăn và thách thức.
Khuôn khổ pháp lý về hệ thống tiêu chí nhận diện, xác định các dự án tuần hoàn và việc áp dụng các tiêu chuẩn ESG hiện chưa hoàn thiện, gây khó khăn cho cả tổ chức tín dụng và khách hàng trong quá trình thẩm định, triển khai và tiếp cận nguồn vốn tín dụng xanh.
Bên cạnh đó, việc triển khai các cơ chế hỗ trợ của Nhà nước cần bảo đảm tính minh bạch, công khai đối tượng thụ hưởng và đổi mới phương thức hỗ trợ phù hợp với nhu cầu thực tế của từng địa phương.
Nhu cầu vốn cho phát triển kinh tế - xã hội và chuyển đổi xanh là rất lớn, trong khi khả năng cân đối nguồn lực của hệ thống ngân hàng còn nhiều thách thức.
Chênh lệch giữa tín dụng và huy động vốn tiếp tục tạo áp lực lên khả năng cung ứng vốn của hệ thống ngân hàng.
Nguồn vốn quốc tế có chi phí cao, tiềm ẩn rủi ro tỷ giá và quy trình tiếp cận còn phức tạp, trong khi thị trường trái phiếu xanh và thị trường carbon trong nước chưa phát triển đồng bộ và hiệu quả.
Năng lực và kinh nghiệm thực thi các chuẩn mực quốc tế về tài chính xanh, kinh tế tuần hoàn và quản trị ESG tại phần lớn các tổ chức tín dụng vẫn chưa theo kịp tốc độ thay đổi và cập nhật của các thông lệ toàn cầu.
Hệ thống các tổ chức tín dụng cũng đang đối mặt với rào cản lớn trong việc tiếp cận và khai thác dữ liệu về quy hoạch phát triển các dự án xanh theo từng ngành, lĩnh vực cũng như thông tin về tình hình tuân thủ các quy định môi trường của doanh nghiệp.
“Điều này khiến quá trình thẩm định và giám sát sau cho vay đối với các dự án xanh gặp nhiều khó khăn, làm giảm độ chính xác và tính kịp thời trong công tác quản trị rủi ro tín dụng”, bà Giang cho biết.
Thời gian tới, NHNN sẽ tiếp tục ưu tiên dòng vốn cho các dự án xanh, hoàn thiện cơ chế hỗ trợ lãi suất đối với doanh nghiệp thực hiện chuyển đổi xanh, mở rộng hợp tác quốc tế về tài chính xanh, nâng cao năng lực quản trị ESG trong hệ thống ngân hàng và tăng cường tuyên truyền nhằm thúc đẩy tăng trưởng xanh, phát triển bền vững.
Một trong những nội dung nổi bật bà Hà Thu Giang đề cập tới, đó là việc NHNN tiếp tục hoàn thiện, trình Chính phủ ban hành Nghị định quy định chính sách hỗ trợ lãi suất 2%/năm từ ngân sách nhà nước cho doanh nghiệp thuộc khu vực kinh tế tư nhân, hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh vay vốn tại ngân hàng thương mại để thực hiện các dự án xanh, tuần hoàn và áp dụng khung tiêu chuẩn ESG sau khi Bộ Nông nghiệp và Môi trường trình Thủ tướng Chính phủ hướng dẫn về dự án xanh, tuần hoàn và khung tiêu chuẩn ESG.
Đồng thời ban hành Thông tư hướng dẫn triển khai đối với các ngân hàng thương mại sau khi Nghị định được Chính phủ ban hành.
Cần thống nhất phương thức hỗ trợ lãi suất
Để khơi thông hiệu quả nguồn vốn tín dụng cho các dự án xanh trong giai đoạn tới, bà Hà Thu Giang cho rằng, các bộ, ngành và địa phương, cần thống nhất với Ngân hàng Nhà nước trong việc đổi mới phương thức hỗ trợ lãi suất, giao UBND cấp tỉnh trực tiếp thực hiện hỗ trợ lãi suất cho khách hàng triển khai các dự án xanh, tuần hoàn và áp dụng tiêu chuẩn ESG trên địa bàn nhằm tăng cường phân cấp, phân quyền và khắc phục những hạn chế của phương thức hỗ trợ thông qua hệ thống ngân hàng thương mại trước đây.
Đối với Bộ Nông nghiệp và Môi trường, bà Giang cho rằng, cần sớm hoàn thiện và trình Thủ tướng Chính phủ ban hành quy định về dự án xanh, tuần hoàn và khung tiêu chuẩn ESG; xây dựng cơ sở dữ liệu công khai về thông tin môi trường của doanh nghiệp để các tổ chức tín dụng có căn cứ thẩm định, giám sát; đồng thời chủ trì các hoạt động nâng cao năng lực cho doanh nghiệp trong việc chuẩn hóa hồ sơ môi trường và báo cáo ESG.
Đối với Bộ Tài chính, cần sớm hoàn thiện và trình Chính phủ cơ chế thử nghiệm (sandbox) cho các mô hình kinh tế tuần hoàn, đồng thời thúc đẩy phát triển thị trường trái phiếu xanh và thị trường carbon nhằm tạo thêm các kênh huy động vốn dài hạn cho các dự án xanh và bền vững.
Đối với doanh nghiệp và cá nhân vay vốn, cần chủ động chuyển đổi mô hình phát triển theo hướng giảm phát thải, sử dụng hiệu quả tài nguyên, áp dụng kinh tế tuần hoàn và các tiêu chuẩn ESG; nâng cao năng lực quản trị và minh bạch thông tin về môi trường, xã hội để tăng khả năng tiếp cận vốn.
Ngành ngân hàng sẽ tiếp tục đồng hành cùng doanh nghiệp và người dân trong quá trình chuyển đổi xanh, phát triển bền vững.
“Tuy nhiên, để khơi thông hiệu quả các nguồn lực cho tăng trưởng xanh, cần sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan quản lý, hệ thống ngân hàng và cộng đồng doanh nghiệp nhằm hoàn thiện thể chế, cơ chế chính sách và hạ tầng dữ liệu, tạo nền tảng cho việc hiện thực hóa các mục tiêu tăng trưởng xanh và phát triển bền vững của đất nước”, bà Giang nói.
