(CLO) Thực tế cho thấy, quyền lợi người tiêu dùng Việt Nam đang bị xâm phạm nghiêm trọng trên ở nhiều lĩnh vực. Các cuộc khảo sát trong 5 năm qua cho thấy các cơ chế thực thị bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng đang có vấn đề, chưa phát huy hiệu quả. Tại Hội nghị Tổng kết công tác bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng giai đoạn 2011-2015, ông Trần Vinh Nhung - Phó Giám Đốc Sở Công Thương TP.HCM đã thẳng thắn: "Trong 5 năm thực hiện Luật bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, chúng ta tập trung vào tuyên truyền phố biến còn thực hiện thì rải rác, chưa đem lại hiệu quả như ý muốn".
[caption id="attachment_75428" align="aligncenter" width="600"] Hiện nay, quyền của người tiêu dùng đang bị xâm hại nghiêm trọng, nhưng phần lớn người tiêu dùng ngại tốn thời gian, tiền bạc, cũng như không tin tưởng cơ chế khiếu kiện. (Ảnh minh hoạ)[/caption]
Quyền lợi người tiêu dùng ở đâu ?
Mặc dù Luật bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng đã đưa vào thực thi từ 1/7/2011, các cơ quan thực thi đã có nhiều cố gắng, nhận thức được nâng lên, cơ quan chức năng tăng cường kiểm soát nhưng thực tế, quyền người tiêu dùng vẫn đang bị vi phạm. Người tiêu dùng vẫn phải đối mặt với các vấn đề như hàng giả, hàng nhái, hàng kém chất lượng. Đặc biệt an toàn thực phẩm vẫn là một trong những mối quan tâm hàng đầu của toàn xã hội, khi hàng loạt vụ việc liên quan đến thực phẩm bẩn thời gian qua khiến dư luận giật mình, phẫn nộ.
Một trong những vấn đề ở thời điểm này đang làm cộng đồng người tiêu dùng "dậy sóng" là câu chuyện "chai nước có ruồi" của Công ty Tân Hiệp Phát và cách đối xử với khách hàng của nhà sản xuất này. Điều đáng nói hơn là các cơ quan nhà nước dường như bất lực với vụ việc đó.
Vào chiều 4/1 vừa qua, xăng giảm giá lần thứ 6 liên tiếp kể từ tháng 10/2015, với tổng mức giảm khoảng 2.000 đồng/lít. Nếu tính cùng cả năm 2015, xăng dầu có tổng cộng 19 lần điều chỉnh giá với tổng mức giảm khoảng 5.000 đồng/lít xăng, tương ứng giảm 30%. Thế nhưng, giá cước vận tải hầu như không nhúc nhích. Báo chí đã liên tục đăng tin lên án, Bộ Giao thông, Bộ Tài chính đã vào cuộc, nhưng kết quả vẫn không có gì khả quan. Vậy quyền lợi người tiêu dùng ở đâu?
Tại Hội nghị Tổng kết công tác Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, ông Nguyễn Thanh Hải - Phó Giám đốc Sở Công thương Hà Nội thừa nhận: Mạng lưới tổ chức bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng còn quá mỏng, công tác quảng bá, giới thiệu thường xuyên hoạt động bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trên các phương tiện thông tin và đưa ra những cảnh báo cho người tiêu dùng còn thiếu, do đó tình trạng vi phạm quyền lợi người tiêu dùng vẫn còn, việc giải quyết khiếu nại một số tổ chức, cá nhân kinh doanh chưa đúng theo quy định pháp luật, còn né tránh, trì hoãn, kéo dài thời gian...gây thiệt hại cho người tiêu dùng cả về kinh tế, công sức và thời gian.
Lực bất tòng tâm
Thứ trưởng Bộ Công thương Trần Quốc Khánh cho rằng: So với các lĩnh vực khác, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng liên quan đến hầu hết các lĩnh vực của đời sống kinh tế - xã hội. Chính vì vậy, tính chất của hoạt động này là hết sức phức tạp, cần phải có sự đầu tư về nhân lực và tài chính mới có thể triển khai được các quy định của pháp luật và bảo vệ được quyền và lợi ích hợp pháp của người tiêu dùng cũng như đảm bảo môi trường kinh doanh lành mạnh.
[caption id="attachment_75429" align="aligncenter" width="600"] Ông Trịnh Anh Tuấn - Phó Cục trưởng Cục Quản lý cạnh tranh cho rằng, hệ thống cơ quan về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng hiện thiếu sự đồng bộ. Điều này khiến cho việc phối hợp và triển khai công tác bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng gặp nhiều khó khăn.[/caption]
Tuy nhiên, theo ông Trịnh Anh Tuấn - Phó Cục trưởng Cục Quản lý cạnh tranh, hiện nay bản thân Bộ Công Thương cũng chỉ có hơn 10 cán bộ chuyên trách về công tác này với nguồn ngân sách khá eo hẹp. Và với nguồn nhân lực, kinh phí hiện có, hầu như Cục Quản lý cạnh tranh chỉ có thể thực hiện một số lượng hạn chế những hoạt động có tính định hướng cho các địa phương mà chưa có nhiều những sự phối hợp, hỗ trợ hữu hiệu và trực tiếp.
"Trên thực tế, tại các Sở Công Thương tình trạng chung là chỉ có một cán bộ kiêm nhiệm mảng công tác về bảo vệ người tiêu dùng", ông Tuấn cho biết.
Bên cạnh việc chưa có nguồn nhân lực, thì nguồn kinh phí cũng đang trong tình trang "nghèo nàn" . Ngoại trừ Hà Nội hàng năm dành khoảng 1 tỷ đồng cho hoạt động bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, các địa phương khác hầu như chỉ thực hiện một vài hoạt động với kinh phí từ vài chục triệu đến vài trăm triệu mỗi năm, thậm chí có nhiều địa phương còn hoàn toàn không có kinh phí để triển khai công tác này. Ngay cả điểm sáng là Thủ đô Hà Nội, thì tính trung bình ra mỗi năm chi phí cho công tác bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng cũng chỉ khoảng 1000đồng/1 người dân.
Thiết nghĩ, trong thời kỳ Việt Nam hội nhập sâu rộng như hiện nay, đặc biệt là cộng đồng AEC đã được hình thành, thì công tác bảo vệ người tiêu dùng không còn gói gọn trong nước Việt Nam nữa mà còn phải bao rộng ra những quốc gia khác. Thêm nữa là hàng loạt các hình thức thương mại mới như bán hang đa cấp, thương mại điện tử, các loại hình dịch vụ phát triển, thì công tác bảo vệ người tiêu dùng càng cần được chú trọng. Ở nước ta, Luật bảo vệ người tiêu dùng đã ra đời được 5 năm nhưng có lẽ "thượng đế" vẫn chưa được quan tâm thích đáng?
Giang Phan
