Thị trường dầu mỏ toàn cầu đang chuẩn bị đối mặt với nguy cơ biến động mạnh trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị giữa Mỹ và Iran gia tăng. Nhiều chuyên gia cảnh báo giá dầu có thể tăng thêm tới 15 USD mỗi thùng nếu tình hình leo thang từ những tuyên bố cứng rắn sang hành động trực tiếp.
Giá dầu Brent và dầu thô WTI của Mỹ đã bắt đầu đi lên khi mức độ bất định gia tăng. Brent gần đây giao dịch trên 71 USD mỗi thùng, còn dầu WTI dao động quanh ngưỡng 66 USD, cao nhất kể từ mùa hè năm ngoái.
Giá dầu tăng liên tục trong những tuần gần đây khi giới đầu tư đánh giá khả năng xảy ra xung đột quân sự song song với các nỗ lực ngoại giao nhằm tìm kiếm một thỏa thuận mới liên quan đến chương trình hạt nhân của Iran.
Giới phân tích cho rằng diễn biến giá hiện tại thể hiện kỳ vọng thận trọng rằng căng thẳng sẽ không vượt ngoài tầm kiểm soát, nhưng họ cũng cảnh báo bất kỳ gián đoạn nào liên quan đến hoạt động vận chuyển hoặc sản xuất đều có thể tạo nên làn sóng tăng giá mạnh.
Bà Daniela Hathorn, chuyên gia phân tích cấp cao tại Capital Economics, nhận định thị trường đang tỏ ra bình thản bất thường so với bối cảnh địa chính trị.
Bà cho rằng phản ứng mờ nhạt này có thể xuất phát từ tâm lý hoài nghi về khả năng xung đột ngay lập tức hoặc niềm tin rằng nếu xảy ra va chạm, thời gian kéo dài sẽ không lâu.
Tuy vậy, bà cảnh báo rằng nếu tình hình chuyển sang hành động quân sự thực tế, giá dầu có thể tăng nhanh và mạnh, với biên độ tối đa từ 10 đến 15 USD một thùng trong kịch bản xấu nhất.
Vị trí chiến lược của Iran trên bản đồ năng lượng thế giới khiến tác động từ bất kỳ sự cố nào trở nên nghiêm trọng hơn.
Iran hiện khai thác khoảng 3,2 triệu thùng dầu mỗi ngày, tương đương gần bốn phần trăm nguồn cung toàn cầu và sở hữu một trong những trữ lượng dầu lớn nhất thế giới. Quan trọng hơn, quốc gia này nằm sát eo biển Hormuz, một trong những tuyến giao thương năng lượng trọng yếu nhất hành tinh.
Mỗi ngày có khoảng 20 triệu thùng dầu, tương đương gần một phần năm nhu cầu của toàn thế giới, đi qua tuyến đường biển hẹp nối Vùng Vịnh với thị trường quốc tế.
Bất kỳ mối đe dọa nào đối với hoạt động vận chuyển qua eo biển Hormuz đều có xu hướng tác động ngay lập tức lên giá dầu. Đầu tuần này, các cuộc diễn tập quân sự tạm thời và những hạn chế cục bộ đã khiến giá Brent tăng khoảng 5 USD mỗi thùng chỉ trong vài ngày.
Một số nhà phân tích nhận định rằng nếu tình trạng gián đoạn kéo dài, giá dầu hoàn toàn có thể vượt ngưỡng 100 USD một thùng, dù kịch bản này chưa phải điều được dự báo rộng rãi.
Ông Rob Thummel, quản lý danh mục cấp cao tại Tortoise Capital, đánh giá thị trường hiện mới chỉ phản ánh rủi ro gián đoạn ở mức hạn chế.
Ông cho rằng một tình huống trong đó eo biển Hormuz bị phong tỏa kéo dài sẽ là chất xúc tác mạnh nhất khiến giá dầu tăng vọt và hoàn toàn có thể đẩy giá vượt 100 USD, nhưng lịch sử cho thấy những sự cố như vậy thường không kéo dài.
Nguồn cung dầu toàn cầu vốn đã có dấu hiệu chặt chẽ ở một số khu vực khiến thị trường nhạy cảm hơn với những cú sốc địa chính trị. OPEC+ vẫn thận trọng trong việc điều chỉnh sản lượng, trong khi nhu cầu ở khu vực châu Á và các thị trường mới nổi tiếp tục tăng.
Cơ quan Năng lượng Quốc tế dự báo nhu cầu dầu toàn cầu năm nay sẽ tăng khoảng 1,1 triệu thùng mỗi ngày nhờ hoạt động vận tải, hàng không và nhu cầu hóa dầu tại các nền kinh tế đang phát triển.
Bên cạnh đó, công suất dự phòng tập trung tại một số ít quốc gia Trung Đông khiến tốc độ bổ sung nguồn cung khi có gián đoạn trở nên hạn chế.
Các chuyên gia tại Goldman Sachs từng nhận định rằng, chỉ riêng yếu tố rủi ro địa chính trị tại Vùng Vịnh đã có thể khiến giá dầu tăng thêm từ 5 đến 10 USD mỗi thùng, ngay cả khi chưa có tổn thất thực sự về nguồn cung, do giới đầu tư phải tính đến sự bất định liên quan đến tuyến vận chuyển và an ninh hạ tầng.
Thị trường năng lượng từng phản ứng rất mạnh trước các biến cố tương tự trong quá khứ. Vào giai đoạn xung đột gia tăng tại khu vực Trung Đông vào giữa năm 2025, giá dầu đã tăng khoảng bốn phần trăm trong những ngày trước khi xảy ra các cuộc tấn công và tăng hơn mười phần trăm ngay sau đó trước khi ổn định trở lại vài tuần sau.
Các vụ tấn công bằng máy bay không người lái vào cơ sở của Saudi Aramco năm 2019 từng khiến khoảng năm phần trăm nguồn cung toàn cầu bị gián đoạn tạm thời và dẫn đến một trong những đợt tăng giá trong ngày mạnh nhất từ trước đến nay, dù thị trường đã nhanh chóng hạ nhiệt khi sản xuất phục hồi.
Giới phân tích nhấn mạnh rằng ngay cả trong trường hợp căng thẳng leo thang, cú sốc về giá có thể chỉ mang tính tạm thời trừ khi việc gián đoạn nguồn cung hay vận chuyển kéo dài.
Iran cũng phụ thuộc nhiều vào doanh thu từ xuất khẩu dầu nên nếu xảy ra tình huống phong tỏa dài hạn tại các tuyến vận chuyển lớn, lợi ích kinh tế của nước này sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng.
Ngoài ra, các kho dự trữ dầu chiến lược của thế giới cùng công suất dự phòng của một số nhà sản xuất lớn có thể hỗ trợ bình ổn thị trường trong trường hợp xảy ra sự cố.
Giới giao dịch năng lượng tiếp tục thận trọng. Giá Brent đã tăng khoảng bảy phần trăm trong những ngày gần đây và có thể tăng thêm nếu rủi ro địa chính trị gia tăng hoặc tiến trình đàm phán gặp trở ngại.
Một số dự báo cho rằng việc giá dầu quay lại vùng 80 đến 90 USD mỗi thùng trong ngắn hạn cũng đủ làm tăng chi phí nhiên liệu toàn cầu và tạo thêm áp lực lạm phát đối với các nền kinh tế lớn.
Nhiều chuyên gia cho rằng thị trường dầu hiện đang ở trạng thái cân bằng mong manh giữa ngoại giao và nguy cơ gián đoạn.
Diễn biến địa chính trị thay đổi nhanh chóng cùng với rủi ro tập trung tại một trong những tuyến năng lượng quan trọng nhất thế giới khiến mức độ biến động dự kiến còn duy trì cao.
Họ nhận định xu hướng giá trong thời gian tới sẽ phụ thuộc nhiều vào việc tình hình sắp tới diễn ra theo hướng đối thoại hay leo thang.
