Trong danh sách những công trình kiến trúc ngoạn mục nhất châu Á vừa được tạp chí Time Out của Anh công bố, Việt Nam có một đại diện là Nhà hát Lớn Hà Nội.
Tọa lạc tại số 1A Tràng Tiền, trên quảng trường Cách mạng Tháng Tám, Nhà hát Lớn nằm ở khu vực trung tâm, đắc địa bậc nhất Hà Nội. Công trình hơn 100 năm tuổi không chỉ là dấu ấn kiến trúc đặc sắc mà còn là biểu tượng văn hóa - lịch sử gắn liền với nhiều thời khắc quan trọng của Thủ đô.
Theo Time Out, ước tính có khoảng 3.000 công trình kiến trúc cổ điển tại Hà Nội. Nhưng một trong những điểm tham quan không thể bỏ qua là Nhà hát Lớn Hà Nội, được xây dựng từ năm 1911.
Công trình này vừa giữ vai trò không gian biểu diễn nghệ thuật hàn lâm, vừa hiện diện như một chứng nhân lịch sử suốt hơn một thế kỷ.
"Sảnh chính của nhà hát chào đón du khách với những chiếc đèn chùm lấp lánh và cầu thang trang nghiêm. Hãy lên tầng trên để đến phòng gương, được lát bằng đá nhập khẩu từ Ý, hoặc thưởng thức một buổi biểu diễn tại khán phòng 900 chỗ ngồi với những cột Corinthian cao vút và đèn chùm pha lê lộng lẫy. Các tour tham quan kéo dài 90 phút được tổ chức vào ban ngày, bao gồm cả một buổi biểu diễn trực tiếp ngắn trên sân khấu", Time Out viết.
Nhà hát Lớn Hà Nội là một công trình kiến do chính quyền thực dân Pháp xây dựng tại Việt Nam trong những năm đầu thế kỷ XX. Bản đồ thiết kế do hai kiến trúc sư là Broyer và Harvy được xét duyệt với kinh phí xây dựng là 2 triệu franc. Thiết kế Nhà hát lấy cảm hứng từ Opéra Garnier ở Paris nhưng được điều chỉnh về tỷ lệ và vật liệu để phù hợp với khí hậu nhiệt đới.
Chiều dài Nhà hát mặt ngoài là 87 m, rộng trung bình 30 m, diện tích 26.000 m2, điểm cao nhất là 24 m. Mặt trước của Nhà hát rất bề thế khang trang, có nhiều bậc trông ra quảng trường rộng (nay gọi là quảng trường Cách mạng Tháng Tám) - đầu mối tập trung của nhiều đường phố lớn.
Bên trong Nhà hát có sân khấu rộng và một phòng khán giả chính có diện tích 24x24 m, chứa được 870 chỗ ngồi, tầng giữa có nhiều phòng nhỏ giành cho khán giả có vé riêng. So với dân số Hà Nội năm 1945 khoảng 20 vạn dân, thì quy mô kiến trúc Nhà hát thời điểm ấy là rất lớn.
Công trình mang phong cách tân cổ điển Pháp kết hợp yếu tố chiết trung, nổi bật với hệ cột Ionic cân xứng, mái dốc lợp đá, các ô cửa vòm và phù điêu trang trí tinh tế, tạo nên diện mạo hài hòa giữa kiến trúc châu Âu và không gian đô thị Hà Nội.
Trong thời kỳ thuộc địa, nơi đây chủ yếu phục vụ opera, nhạc thính phòng và kịch nói của các đoàn nghệ thuật Pháp. Từ thập niên 1940, các đoàn nghệ thuật Việt Nam bắt đầu biểu diễn, đưa nhà hát đến gần hơn với công chúng trong nước.
Không chỉ là không gian nghệ thuật, Nhà hát Lớn còn gắn với nhiều sự kiện lịch sử quan trọng như cuộc mít tinh ngày 17/8/1945 và phiên họp đầu tiên của Quốc hội khóa I ngày 2/3/1946. Năm 2011, công trình được công nhận là Di tích lịch sử và kiến trúc cấp quốc gia.
Ngày nay, Nhà hát Lớn Hà Nội vẫn là địa điểm biểu diễn nghệ thuật quan trọng của Thủ đô, thường xuyên tổ chức các chương trình giao hưởng, opera, ballet và sự kiện văn hóa lớn, góp phần gìn giữ và lan tỏa giá trị văn hóa - lịch sử của Hà Nội.
