So với đề án mà Bộ Công Thương trình tháng 3 năm 2021, một số điểm mới nổi bật của Quy hoạch điện VIII đạt được sau khi rà soát như sau:
Thứ nhất, mặc dù nhiều nội dung rà soát đã có những thay đổi, nhưng Quy hoạch điện VIII vẫn đảm bảo tuân thủ nghiêm túc các định hướng lớn nêu tại Nghị quyết số 55/NQ-TW. Chương trình phát triển nguồn điện đảm bảo tính tối ưu, tăng cường khả năng tự chủ của từng miền, tạo sự cân bằng cung - cầu nội miền. Quy hoạch đã rà soát, đánh giá và điều chỉnh các nguồn điện đã được bổ sung Quy hoạch điện VII điều chỉnh một cách hợp lý, giảm thiểu tối đa sản lượng truyền tải giữa các miền. Kết quả rà soát đã giúp giảm khoảng 7.700 MW công suất đặt nguồn điện vào năm 2030 và khoảng 15.000 MW vào năm 2045.
Thứ hai, Quy hoạch điện VIII đảm bảo cao nhất khả năng tự cân đối nội vùng và nội miền, tránh truyền tải xa. Chỉ sử dụng lưới điện truyền tải 500 kV hiện tại để liên kết các miền và không phát triển lưới điện 500 kV liên kết mới giữa các miền giai đoạn tới năm 2030 nhằm giảm tổn thất điện năng trong truyền tải điện và tăng cường độ tin cậy cung cấp điện.
Cụ thể, việc rà soát đã giúp giảm 24.000 MVA dung lượng trạm biến áp 500 kV xây mới, khoảng 4.000 MVA dung lượng trạm biến áp 220 kV xây mới; giảm khoảng gần 3.000 km đường dây 500 kV và khoảng 1.300km đường dây tới năm 2030. Với tổng vốn đầu tư phát triển điện lực giai đoạn 2021-2030 giảm khoảng 12 tỷ USD.
Thứ ba, các nguồn điện năng lượng tái tạo tiếp tục được ưu tiên phát triển, phù hợp với chương trình phát triển hệ thống điện tổng thể giai đoạn tới năm 2030. Năng lượng tái tạo (không tính thủy điện) sẽ tăng từ mức khoảng 17.000MW hiện nay lên tới 31.600MW vào năm 2030, chiếm tỷ lệ khoảng 24,3% tổng công suất đặt toàn hệ thống. Như vậy, năng lượng tái tạo được tiếp tục phát triển với tỉ lệ thâm nhập hệ thống điện hợp lý, phù hợp với cơ cấu nguồn điện trong giai đoạn tới năm 2030 của hệ thống điện Việt Nam, không làm tăng quá cao chi phí hệ thống và giá thành bán lẻ điện.
Bên cạnh đó, quy hoạch mới đã hạn chế tối đa phát triển thêm nhà máy nhiệt điện than mới. Các dự án nhiệt điện than tiếp tục triển khai là những dự án đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quy hoạch điện VII điều chỉnh, được Bộ Công Thương đánh giá tính khả thi cao sẽ được kế thừa trong Quy hoạch điện VIII. Tổng công suất đặt các nguồn điện than trong phương án phụ tải cơ sở năm 2030 là 40.700GW, thấp hơn so với Quy hoạch điện VII điều chỉnh khoảng 15.000MW.
Nhiều nhà máy điện than trên toàn quốc đã không được xem xét để phát triển trong thời gian tới tại các khu vực như: Hải Phòng, Quảng Ninh, Long An, Bạc Liêu, Tân Phước... và được thay thế bằng các nguồn điện khí LNG thân thiện hơn với môi trường. Chính vì vậy, tỷ trọng các nhà máy nhiệt điện than chỉ chiếm khoảng 31% năm 2030 trong kịch bản phụ tải cơ sở và khoảng 28% với kịch bản phụ tải cao.
Như vậy có thể thấy, Quy hoạch điện VIII đã đảm bảo tuân thủ các mục tiêu đề ra tại Nghị quyết số 55/NQ-TW ngày 11/2/2020 của Bộ Chính trị về định hướng Chiến lược phát triển năng lượng quốc gia giai đoạn 2021-2030 tầm nhìn tới năm 2045.
Thứ tư, Quy hoạch điện VIII đã đưa ra một số nguyên tắc và tiêu chí cho việc giám sát chặt chẽ quá trình triển khai, tổ chức thực hiện quy hoạch, điều phối sự phối hợp xuyên suốt giữa các cơ quan quản lý ngành với địa phương; đề xuất các cơ chế điều hành quy hoạch nhằm hạn chế những tồn tại trong quá trình thực hiện quy hoạch giai đoạn vừa qua, tăng cường công tác trung kiểm nhằm thúc đẩy việc triển khai đúng tiến độ các dự án và kịp thời giải quyết các vướng mắc, báo cáo đề xuất các cấp có thẩm quyền xử lý những vấn đề vượt thẩm quyền của cơ quan quản lý ngành.
PV
