Cà phê từ lâu đã trở thành cây trồng chủ lực, mang lại nguồn thu nhập ổn định cho người dân khu vực phía Tây Gia Lai. Thế nhưng, đằng sau những mùa chín, những con số tiền tỷ là biết bao vất vả, đặc biệt là vào thời điểm Tết Nguyên đán - khi trời Tây Nguyên bước vào mùa khô.
Hàng năm, vụ tưới cà phê luôn trùng với những ngày đầu năm mới. Đây cũng là giai đoạn sinh trưởng quan trọng nhất của cây, khi nhu cầu nước trở nên cấp thiết, quyết định trực tiếp đến khả năng ra hoa, đậu quả và năng suất cả niên vụ. Chỉ cần chậm nước vài ngày, cả vườn cà phê có thể lỡ hẹn với mùa bội thu.
Bởi vậy, trong khi nhiều gia đình tất bật trang hoàng nhà cửa đón Tết hay những chuyến du xuân dài ngày thì hàng trăm hộ dân ở phía Tây Gia Lai vẫn túc trực ngày đêm ở vườn rẫy, lo chống hạn cho hàng trăm ha cà phê.
Trước tình trạng mực nước tại nhiều ao hồ, hồ chứa sụt giảm, bà con phải tận dụng mọi nguồn có thể như dẫn nước từ giếng khoan, bơm nước từ khe suối, để kịp thời tưới cho cây. Không ít hộ tranh thủ tưới xuyên Tết, bởi chỉ cần chậm nước vài ngày cũng có thể ảnh hưởng đến sự phát triển của vườn cà phê.
Giữa không gian yên ắng của núi đồi, tiếng máy bơm vang lên không ngừng nghỉ suốt ngày đêm. Hệ thống béc tưới, vòi phun hoạt động liên tục, đưa dòng nước mát lành từ ao hồ lên từng gốc cà phê, để giúp cây duy trì độ ẩm, sinh trưởng trước cái nắng gay gắt.
Trước và trong Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, ông Vương Đình Danh (trú tại xã Ia Hrung, tỉnh Gia Lai) cùng con trai túc trực ngoài rẫy để canh nước tưới hơn 4ha cà phê. Do diện tích vườn lớn nhưng nguồn nước chỉ phụ thuộc vào một ao nhỏ nên việc tưới phải thực hiện luân phiên, vừa tưới và chờ nước hồi lại.
Vụ mùa năm 2025, gia đình ông Danh thu được gần 15 tấn cà phê nhân, mang lại nguồn thu gần 1,5 tỷ đồng. Nhờ giá cà phê tăng cao, gia đình ông càng chú trọng đầu tư chăm sóc để đảm bảo năng suất cho vụ mùa tiếp theo.
Chia sẻ với PV, ông Danh cho biết: “Để tưới hơn 4ha cà phê này, tôi với con trai phải túc trực ngoài vườn hơn 5 ngày. Mỗi đợt tưới tiêu tốn từ 3–4 triệu đồng tiền điện, dầu và công vận hành máy bơm. Trung bình mỗi năm, cà phê ở khu vực này sẽ tưới khoảng 3 đợt, nếu hạn hán có năm tưới đến lần thứ 6. Đây là đợt tưới đầu tiên nên rất quan trọng. Bên cạnh đó, lo ngại sau Tết sẽ thiếu nước nghiêm trọng nên gia đình tranh thủ tưới sớm, bổ sung nhiều nước để cây cà phê có đủ sức phát triển trong mùa khô”.
Tương tự, ông Võ Văn Thiện (trú tại xã Biển Hồ, tỉnh Gia Lai) có khoảng 500 cây cà phê. Lo ngại tình trạng thiếu nước kéo dài, ông đã đầu tư khoảng 30 triệu đồng khoan giếng phục vụ cho vườn cà phê của mình.
Tranh thủ những ngày nghỉ Tết, ông luôn túc trực ở vườn, lo tưới nước cho cây trồng. “Những năm gần đây cà phê liên tục được giá nên bà con hạn chế chặt bỏ để chuyển sang cây trồng khác mà ngược lại đầu tư chăm sóc bài bản hơn. Vườn tuy ít nhưng mỗi năm cũng thu về hơn 100 triệu đồng/năm. Đây là nguồn thu quan trọng, giúp gia đình sắm sửa khi cái Tết cận kề”, ông Thiện cho hay.
Theo kinh nghiệm của người dân, lần tưới đầu tiên trong mùa khô có ý nghĩa quan trọng, giúp cây cà phê tích trữ độ ẩm, duy trì sinh trưởng ổn định trong suốt mùa hạn. Vì vậy, dịp Tết này nhiều hộ vẫn tranh thủ tưới đậm để bảo vệ vườn cây. Trên từng vườn rẫy, hệ thống vòi phun hoạt động liên tục, làn nước trắng xóa phủ đều từng gốc cà phê.
Theo đại diện UBND xã Ia Hrung, để đảm bảo nguồn nước tưới trong mùa khô, địa phương đã điều tiết, sử dụng hợp lý nguồn nước tưới cho cây trồng, đặc biệt là cà phê. Cán bộ thường xuyên tuyên truyền người dân tích trữ nước, tưới luân phiên, tránh tình trạng cạn kiệt nguồn nước cục bộ.
![z7538238844553_82e38ca3f46418cc7eb9a8feba91d8c0.jpg](https://cdn.congluan.vn/images/fc724eb9fd5e4a31de17ac8775f0748b6303fbbbcc25f7096b59b7e2f2f080cb886fc67558bbdce725c636b76395ddf82481ce73284068c607cf187b52637841e84e0a5f5972188b38442dcd513edfbb/z7538238844553_82e38ca3f46418cc7eb9a8feba91d8c0.jpg.avif "Những diện tích cà phê sau khi "no nước" đã ra hoa trắng xóa")
“Địa phương khuyến cáo bà con sử dụng nước tiết kiệm, ưu tiên các diện tích cà phê đang trong giai đoạn sinh trưởng quan trọng. Xã cũng theo dõi sát mực nước tại các ao hồ, kịp thời thông tin để người dân có kế hoạch tưới hợp lý, hạn chế thiệt hại do hạn hán”, đại diện UBND xã Ia Hrung cho hay.
Tương tự Ia Hrung, Tết này người dân ở xã Ia Ly (tỉnh Gia Lai) cũng đón Tết ở ngoài vườn rẫy, lo tưới nước chống hạn cho cây cà phê. Theo đó, đến nay hơn 90% diện tích cà phê trên địa bàn xã Ia Ly và các khu vực lân cận đã hoàn thành tưới đợt 1 theo đúng chu kỳ chăm sóc. Việc triển khai tưới được bà con thực hiện khá đồng loạt, bảo đảm tiến độ để cây bước vào giai đoạn ra hoa thuận lợi.
Theo ông Lê Văn Thanh, Giám đốc HTX Sản xuất - Thương mại - Dịch vụ - Du lịch nông nghiệp Ia Mơ Nông (xã Ia Ly), sau khi thu hoạch, các vườn cà phê đều được áp dụng biện pháp “ép khô” trong một thời gian nhất định nhằm kích thích quá trình đậu hoa. Khi cây bắt đầu xuất hiện nụ và chuẩn bị bung hoa, người dân sẽ tiến hành tưới nước trở lại. Nguồn nước tưới lúc này đóng vai trò quyết định, giúp cà phê nở hoa đồng loạt, tăng khả năng thụ phấn, đậu quả và tạo nền tảng cho năng suất ổn định.
