Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam Phạm Đức Ấn trình bày Tờ trình, nêu rõ: Dự án luật đã xử lý các vấn đề chịu tác động do sắp xếp tổ chức bộ máy, xử lý thiếu hụt trong pháp luật về phòng, chống rửa tiền theo khuyến nghị của các tổ chức quốc tế và khắc phục các khó khăn, vướng mắc trong cơ chế tài chính của Ngân hàng Nhà nước.
Đối với các nội dung sửa đổi, bổ sung Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước cho biết sửa đổi tập trung chính vào bổ sung quy định về trạng thái đầu tư quốc tế của Việt Nam. Giao Chính phủ quy định đối tượng, phạm vi, loại thông tin, thời hạn và hình thức cung cấp thông tin phục vụ việc lập trạng thái đầu tư quốc tế của Việt Nam được triển khai tương tự như việc lập cán cân thanh toán.
Sửa đổi quy định hạn chế sử dụng ngoại hối trên lãnh thổ Việt Nam trừ trường hợp được phép theo quy định của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước trên cơ sở luật hóa nội dung Điều 22 Pháp lệnh Ngoại hối để đảm bảo nguyên tắc quyền con người, quyền công dân chỉ có thể hạn chế theo luật định.
Ngoài ra, sửa đổi các quy định về cơ chế tài chính của Ngân hàng Nhà nước cơ bản đã được quy định tại Nghị quyết số 160/2024/QH15 của Quốc hội về phân bổ ngân sách trung ương năm 2025; đồng thời chuyển thẩm quyền quy định chế độ tài chính của Ngân hàng Nhà nước từ Thủ tướng Chính phủ thành Chính phủ để thống nhất với Luật Tổ chức Chính phủ.
Bổ sung thẩm quyền của Ngân hàng Nhà nước được áp dụng tỷ lệ đảm bảo an toàn khác so với mức quy định đối với tổ chức tín dụng nhằm mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội.
Dự luật cũng sửa đổi các quy định nhằm đảm bảo phù hợp với mô hình tổ chức bộ máy của Ngân hàng Nhà nước, việc vận hành chính quyền địa phương hai cấp, bỏ trách nhiệm của Bộ Tài chính trong việc thực hiện kiểm tra nghiệp vụ in, đúc, tiêu hủy tiền và kiểm tra việc quản lý dự trữ ngoại hối nhà nước nhằm giảm sự chồng chéo nhưng không ảnh hưởng đến quyền kiểm tra thuộc lĩnh vực quản lý nhà nước của Bộ Tài chính.
Đối với các nội dung sửa đổi Luật Phòng, chống rửa tiền nhằm đáp ứng yêu cầu của các tổ chức quốc tế liên quan đến quy định về phòng, chống rửa tiền bao gồm: sửa đổi khái niệm để bao quát hơn trường hợp chủ sở hữu hưởng lợi; bổ sung đối tượng báo cáo, các dấu hiệu đáng ngờ, trách nhiệm thanh tra, kiểm tra, giám sát hoạt động phòng, chống rửa tiền liên quan đến lĩnh vực tài sản ảo. Đồng thời, hoàn thiện quy định nhận biết khách hàng, thông tin và xác minh thông tin nhận biết khách hàng, sửa đổi quy định về minh bạch thông tin của thỏa thuận pháp lý, trách nhiệm đối tượng báo cáo thực hiện báo cáo giao dịch đáng ngờ cho Ngân hàng Nhà nước và trách nhiệm lưu trữ thông tin, hồ sơ, tài liệu…
Về sửa đổi, bổ sung Luật Các tổ chức tín dụng, dự luật tập trung bổ sung hoạt động mà ngân hàng thương mại được phép thực hiện là đại lý quản lý tài sản đảm bảo cho trái phiếu doanh nghiệp nhằm tháo gỡ vướng mắc, khó khăn, góp phần phát triển thị trường vốn, giảm bớt sự phụ thuộc vào nguồn vốn từ lĩnh vực ngân hàng.
Báo cáo thẩm tra của Ủy ban Kinh tế và Tài chính tán thành sự cần thiết xây dựng luật. Hồ sơ dự án luật cơ bản đáp ứng yêu cầu theo quy định.
Đối với việc sửa đổi, bổ sung Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị kịp thời ban hành các văn bản quy định chi tiết về chủ thể, phạm vi thông tin, cơ chế cung cấp, chia sẻ, khai thác dữ liệu, trạng thái đầu tư quốc tế của Việt Nam; rà soát quy định về việc mở tài khoản của Kho bạc Nhà nước, các trường hợp được phép sử dụng ngoại hối trên lãnh thổ Việt Nam, cơ chế tài chính của Ngân hàng Nhà nước.
Dự luật lần này cần quy định rõ cơ cấu tổ chức, chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của Thanh tra Ngân hàng Nhà nước; rà soát các quy định về kiểm toán nội bộ, làm rõ các cơ chế kiểm toán độc lập thay thế khi bãi bỏ trách nhiệm của Bộ Tài chính trong việc triển khai, thực hiện nhiệm vụ in, đúc và tiêu hủy tiền và quản lý dự trữ ngoại hối nhà nước…
Về việc sửa đổi, bổ sung Luật Phòng, chống rửa tiền, Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị rà soát khái niệm và hướng dẫn tiêu chí xác định chủ sở hữu hưởng lợi; đánh giá tính khả thi của việc thu thập, cập nhật và xác minh thông tin chủ sở hữu hưởng lợi theo định nghĩa mới và chi phí tuân thủ có thể phát sinh. Bên cạnh đó, dự thảo luật cần đánh giá tính hợp lý của các thông tin được yêu cầu thu thập, xác minh, khả năng tiếp cận các nguồn dữ liệu phục vụ việc xác minh, thông tin nhận biết khách hàng; rà soát quy định về báo cáo giao dịch đáng ngờ, dịch vụ tài sản mã hóa; hướng dẫn cơ chế thu thập, xác minh, cập nhật, lưu trữ thông tin, hồ sơ; phân định rõ phạm vi thẩm quyền thanh tra hoạt động phòng, chống rửa tiền của Thanh tra Chính phủ, Thanh tra Ngân hàng Nhà nước, Bộ Tài chính hoặc hoạt động kiểm tra, giám sát của các bộ, ngành khác.
Với nội dung sửa đổi, bổ sung Điều 114 Luật Các tổ chức tín dụng, Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị quy định chi tiết về trách nhiệm và nghĩa vụ của ngân hàng thương mại khi làm đại lý quản lý tài sản bảo đảm của trái phiếu doanh nghiệp; trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước; quyền và nghĩa vụ của các bên liên quan; điều kiện thực hiện đại lý quản lý tài sản bảo đảm của trái phiếu doanh nghiệp.
