Sư đoàn 2 là đơn vị chủ lực thuộc Quân khu 5, ra đời cách đây 60 năm, vào ngày 20/10/1965 tại làng An Lâm, xã Phước Hà, huyện Tiên Phước, tỉnh Quảng Nam (nay là thôn Đại Tráng, xã Sơn Cẩm Hà, thành phố Đà Nẵng), trong bối cảnh Đế quốc Mỹ ồ ạt đổ quân viễn chinh vào miền Nam Việt Nam, bắt đầu triển khai chiến lược “Chiến tranh cục bộ” hòng thay đổi cục diện chiến trường. 60 năm qua, từ đất mẹ Quảng Nam “Trung dũng, kiên cường”, Sư đoàn đã đi qua một chặng đường đầy hào khí; lập nên nhiều chiến công vang dội làm nức lòng quân dân cả nước; khẳng định sức mạnh của một Sư đoàn chủ lực cơ động, biết đánh và biết thắng trong mọi tình huống.
Trưởng thành trong gian khó
Chưa đầy một tháng sau khi thành lập, Sư đoàn đã phối hợp, hiệp đồng với lực lượng vũ trang tỉnh Quảng Nam đánh thắng trận đầu Hiệp Đức - Đồng Dương (năm 1965), thực hiện chiến thuật bao vây tiêu diệt gọn một chiến đoàn Ngụy ở Đồng Dương và Tiểu đoàn Mỹ ở Cẩm Khê. Trận đầu ra quân đánh thắng Mỹ, Ngụy là một đòn giáng mạnh vào ý đồ cướp nước, bán nước của Mỹ, Ngụy, đập tan trận mở màn tấn công “tìm diệt” của kẻ thù. Chiến thắng này cũng mở đầu cho truyền thống “quyết chiến, quyết thắng, biết đánh, biết thắng” đồng thời là động lực tinh thần mạnh mẽ cổ vũ, động viên cán bộ, chiến sĩ toàn Sư đoàn tiếp tục chiến đấu và chiến thắng.
Trong những thời điểm đặc biệt khó khăn của những năm 1969 - 1970, khi Sư đoàn bị “bốn Đ” hành hạ: “Đói, Đau, Đạn, Địch”. Sau chiến dịch Thu 1968, Sư đoàn chưa được bổ sung quân số, lại bị đau ốm nhiều. Các tiểu đoàn bộ binh còn trên dưới 150 người. Có đại đội chỉ còn 17 đồng chí. Đạn chỉ có đủ cơ số chiến đấu. Đạn dự trữ không còn. Lương thực, thực phẩm, thuốc chữa bệnh, quần áo thiếu nghiêm trọng. Bộ đội phải ăn củ rừng, rau rừng. Ở một số đơn vị đã có đồng chí hy sinh vì kiệt sức. Tuy nhiên, Sư đoàn vẫn giữ vững ý chí chiến đấu, lạc quan, kiên cường trụ bám, tìm cách tiêu diệt địch.
Trong gian khổ đại bộ phận cán bộ, chiến sĩ vẫn giữ vững bản chất truyền thống tốt đẹp, đối với kẻ thù thì chiến đấu không khoan nhượng, với đồng chí, đồng đội thì đoàn kết, thương yêu tương trợ lẫn nhau, cấp trên, cấp dưới đồng cam cộng khổ. Nhờ đó, lịch sử mãi khắc ghi những chiến công của Sư đoàn trên khắp các chiến trường miền Trung, Tây Nguyên, ra Trường Sa như: Hiệp Đức - Đồng Dương, Điểm cao 62 Đông Giáp, Đồi Tranh - Quang Thạnh, Hương An - Bà Rén, Núi Quế, Liệt Kiểm, Kỳ Thịnh, Đường 9 Nam Lào, Đăk Tô, Tân Cảnh… cùng với các đơn vị bạn giải phóng thành phố Đà Nẵng và quần đảo Trường Sa thân yêu, góp phần đưa sự nghiệp giải phóng dân tộc của Nhân dân ta đến thắng lợi hoàn toàn.
Hoàn thành nghĩa vụ quốc tế
Năm 1977, trước tình hình trước những hành vi xâm chiếm trắng trợn của bọn Pôn-pốt- Iêng Sa-ry ở biên giới, thực hiện chỉ đạo của Bộ Quốc phòng, cán bộ, chiến sĩ Sư đoàn đã phối hợp cùng đơn vị bạn, các lực lượng biên phòng, các lực lượng vũ trang địa phương bảo vệ biên giới phía Tây.
Với tư tưởng “Tích cực phản công và tiến công, đánh trả đích đáng bọn xâm lấn, không đế bị bất ngờ trong bất cứ tình huống nào, thời gian nào”, Sư đoàn đã tổ chức các đợt hoạt động trên đất bạn, góp phần tiêu diệt một bộ phận sinh lực địch, trừng trị đích đáng âm mưu và hành động xâm lấn biên giới, gây tội ác của chúng đối với nhân dân ta, giúp các lực lượng cách mạng chân chính của Cam-pu-chia mở rộng địa bàn, xây dựng căn cứ và hỗ trợ các hoạt động tuyên truyền vận động quần chúng, tiêu diệt các lực lượng phản động ở cơ sở, hoàn thành nhiệm vụ chiến đấu bảo vệ Tổ quốc trên suốt chiều dài biên giới từ Gia Lai - Kon Tum đến Tây Ninh.
Từ cuối năm 1978, trước những diễn biến mới trên tuyến biên giới Tây Nam và mong muốn của người dân nước bạn, thực hiện chỉ đạo của Bộ Quốc phòng, Sư đoàn cùng với các đơn vị bạn tham gia chiến đấu bảo vệ biên giới Tây Nam và làm nhiệm vụ quốc tế. Trong những năm tháng chiến đấu giúp bạn, Sư đoàn liên tục có mặt trên các hướng nóng bỏng nhất của mặt trận Nam Lào, Tây Nam, Đông Bắc Campuchia và giành thắng lợi ở cao nguyên Bô Lô Ven, Cao điểm 547, Ngã ba Biên… tạo nên những chiến công vang đội, tô thắm thêm tình cảm Quốc tế thủy chung, trong sáng, xây đắp nên nét truyền thống đặc trưng “Nhường thuận lợi cho bạn, nhận khó khăn về mình”, “Giúp bạn là tự giúp mình”.
Trong 10 năm chiến đấu bảo vệ Tổ quốc và làm nghĩa vụ quốc tế tại Campuchia, Sư đoàn đã chiến đấu hàng trăm trận đánh từ cấp phân đội đến cấp Sư đoàn trong đội hình phản công và tiến công chiến lược hiệp đồng quân, binh chủng quy mô lớn. Tiêu diệt, gọi hàng gần 6.000 tên địch, tiếp nhận ra trình diện hơn 1.000 tên, thu hơn 3.000 súng các loại; tổ chức lực lượng làm công tác vận động quần chúng ở 11 huyện, thị thuộc 3 tỉnh của Campuchia.
Xây dựng sư đoàn vững mạnh toàn diện “mẫu mực, tiêu biểu”
Từ năm 1988 đến nay, Sư đoàn về đóng quân trên 2 tỉnh Gia Lai và Đăk Lăk, đây là địa bàn trọng yếu, có ý nghĩa chiến lược về quốc phòng, an ninh của đất nước. Trong muôn vàn khó khăn, gian khổ, nhưng với ý chí quyết tâm cao, bản lĩnh chính trị vững vàng, phát huy tinh thần tự lực, tự cường, được sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo sâu sát của Đảng ủy, Bộ Tư lệnh Quân khu và sự giúp đỡ của cấp ủy, chính quyền các địa phương, Sư đoàn đã nhanh chóng ổn định về mọi mặt, xây dựng Sư đoàn vững mạnh toàn diện, có chất lượng tổng hợp và sức chiến đấu đáp ứng với yêu cầu nhiệm vụ. Các đợt diễn tập lớn, Sư đoàn đều được Bộ Quốc phòng, Quân khu đánh giá hoàn thành tốt nhiệm vụ. Đặc biệt diễn tập vòng tổng hợp qua các năm, với yêu cầu cao, quãng đường dài hàng trăm km, đều hoàn thành tốt và an toàn tuyệt đối.
Liên tục trong nhiều năm, Sư đoàn giành được thành tích cao trong hội thi, hội thao và phong trào thi đua Quyết thắng. Các cuộc vận động lớn, phong trào đền ơn đáp nghĩa, giảm nghèo bền vững, chung sức xây dựng nông thôn mới, công tác vận động quần chúng, phòng chống thiên tai, tìm kiếm cứu hộ, cứu nạn đều thực hiện tốt, để lại ấn tượng sâu sắc trong cấp ủy, chính quyền và Nhân dân các địa phương.
Chặng đường 60 năm qua, được tôi luyện trong những năm tháng chiến tranh gian khổ, ác liệt nhất của cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước và làm nhiệm vụ quốc tế, các thế hệ cán bộ, chiến sĩ Sư đoàn đã vượt qua muôn vàn khó khăn, thử thách, chung sức, đồng lòng xây đắp nên truyền thống “Trên tin, bạn mến, dân thương. Đã đi là đến, đã đánh là thắng” được khái quát thành những nét tiêu biểu, nổi bật đó là: Trung thành tuyệt đối với Đảng, Tổ quốc và Nhân dân; nêu cao tinh thần quốc tế thủy chung, trong sáng, “giúp bạn là tự giúp mình”; quyết chiến, quyết thắng, biết đánh và biết thắng mọi kẻ thù; vừa chiến đấu, vừa xây dựng, tự lực, tự cường; đoàn kết hiệp đồng, lập công tập thể, nhường thuận lợi cho bạn, nhận khó khăn về mình, thương yêu giúp đỡ lẫn nhau, chấp hành kỷ luật tự giác nghiêm minh; gắn bó máu thịt với Nhân dân; sống có văn hóa, trong sạch, lành mạnh, khiêm tốn, lạc quan; ham học, cầu tiến bộ.
Với những thành tích đặc biệt xuất sắc trong chiến đấu và xây dựng, Sư đoàn vinh dự được Đảng, Nhà nước 2 lần tuyên dương danh hiệu Anh hùng LLVT nhân dân; 1 Huân chương Hồ Chí Minh; 2 Huân chương Thành đồng hạng Nhì; 1 Huân chương lao động hạng Ba; 14 Huân chương Quân công; 2 Huân chương Bảo vệ Tổ quốc hạng Nhất; 1 Huân chương Bảo vệ Tổ quốc hạng Nhì và nhiều cờ thưởng của các nước Cuba, Lào, Triều Tiên, Campuchia. Toàn Sư đoàn có 31 tập thể và 19 cá nhân được tuyên dương danh hiệu Anh hùng LLVT Nhân dân.
Hiện nay, tình hình thế giới và khu vực bên cạnh những thuận lợi là khó khăn, thách thức đan xen với nhiều diễn biến phức tạp. Các thế lực thù địch tăng cường chống phá cách mạng nước ta bằng chiến lược “diễn biến hòa bình”, kết hợp bạo loạn lật đổ, thúc đẩy “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong nội bộ rất tinh vi, thâm độc. Mặt trái nền kinh tế thị trường và những tiêu cực xã hội tác động không nhỏ đến nhận thức, tư tưởng và đời sống bộ đội.
Tự hào về truyền thống vẻ vang của Sư đoàn 60 năm qua, cán bộ, chiến sĩ Sư đoàn nguyện đoàn kết một lòng, đem tất cả tâm huyết, tài năng và trí tuệ, nỗ lực phấn đấu vượt qua mọi khó khăn thử thách, vững bước tiến lên trên con đường phát triển; dấy lên phong trào thi đua yêu nước sôi nổi, lập thành tích xuất sắc chào mừng những ngày lễ lớn trong năm 2025 và Đại hội Đảng bộ các cấp, tiến tới Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng. Thực hiện tốt 3 khâu đột phá mà Đại hội đại biểu Đảng bộ Sư đoàn nhiệm kỳ 2025 - 2030 đã xác định: (1) Nâng cao chất lượng thực hành huấn luyện, diễn tập, SSCĐ đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong mọi tình huống; (2) Tập trung xây dựng chính quy, chấp hành pháp luật, kỷ luật, bảo đảm an toàn; đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ vào cải cách hành chính và chuyển đổi số; (3) Xây dựng đội ngũ cán bộ có bản lĩnh, năng lực, uy tín, hoàn thành tốt nhiệm vụ.
Với niềm tin và hòa cùng dòng chảy trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, cán bộ, chiến sĩ Sư đoàn 2 quyết tâm xây dựng Sư đoàn vững mạnh toàn diện “mẫu mực, tiêu biểu” xứng đáng với danh hiệu cao quý “Sư đoàn Anh hùng” mà Đảng, Nhà nước đã trao tặng; góp phần xây dựng Quân đội “Cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại”, bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa, phát triển đất nước giàu mạnh phồn vinh, hạnh phúc.
