Ngày 20/4, thảo luận tại Tổ 3 đối với dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đột phá phát triển văn hoá Việt Nam, các đại biểu Quốc hội cho rằng, phát triển văn hóa không chỉ là nhiệm vụ chính trị, mà còn tạo sự lan toả, sức mạnh nội sinh, động lực phát triển đất nước trong giai đoạn tới.
Đại biểu Lê Thị Song An (đoàn Tây Ninh) cho rằng, dự thảo Nghị quyết quy định nhiều chính sách vượt trội, dự kiến làm phát sinh nhu cầu nguồn lực lớn về tài chính, nhân lực. Trong khi đó, việc bố trí nguồn lực cho văn hóa khoảng 2% chi ngân sách theo tinh thần Nghị quyết 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam tại nhiều địa phương còn khó khăn. Kinh phí được cấp chưa đáp ứng nhu cầu thực tế. Nhiều di tích lịch sử - văn hóa, kể cả cấp quốc gia và cấp tỉnh, đã xuống cấp nhưng chưa được tu bổ, tôn tạo kịp thời do nguồn lực còn hạn chế.
Bên cạnh đó, hệ thống thiết chế văn hóa, thể thao ở nhiều địa phương chưa đáp ứng yêu cầu hoạt động do cơ sở vật chất, trang thiết bị xuống cấp, thiếu đồng bộ. Nhiều công trình đã lạc hậu, chưa phù hợp với nhu cầu thực tiễn. Một số địa phương hạn chế về nhân lực chuyên môn để triển khai các chương trình, dự án văn hóa quy mô lớn.
Do đó, đại biểu Lê Thị Song An đề nghị Chính phủ rà soát, đánh giá toàn diện khả năng đáp ứng nguồn lực, nhất là về ngân sách và đội ngũ cán bộ thực thi tại cơ sở. Đồng thời, có lộ trình và giải pháp huy động nguồn lực xã hội phù hợp, bảo đảm các chính sách có thể triển khai đồng bộ, hiệu quả ngay khi Nghị quyết có hiệu lực.
“Cùng với đó, cần quy định rõ trách nhiệm của các cơ quan trong tổ chức thực hiện, cơ chế phối hợp liên ngành và lộ trình triển khai cụ thể, gắn với công tác giám sát và đánh giá kết quả thực hiện”, nữ đại biểu Quốc hội nhấn mạnh.
Đại biểu Bùi Văn Dũng (đoàn Thanh Hóa) cho rằng, theo Nghị quyết 80-NQ/TW ngày 7/1/2026, cơ chế, chính sách đột phá phát triển văn hóa Việt Nam là các bước đi chiến lược, thay đổi tư duy từ “quản lý” sang “phát triển”, coi văn hóa là nguồn lực nội sinh. Vì vậy, phát triển văn hóa không chỉ là nhiệm vụ chính trị mà cần được xác định là một động lực phát triển mới của đất nước, đặc biệt trong bối cảnh kinh tế sáng tạo và chuyển đổi số. Do đó, Nghị quyết cần được hoàn thiện theo hướng cụ thể hơn, khả thi hơn và đo lường được hiệu quả.
Cơ bản thống nhất với sự cần thiết ban hành Nghị quyết và các nội dung về phát triển văn hóa Việt Nam, đại biểu Bùi Văn Dũng cho rằng, dự thảo Nghị quyết đã thể hiện rõ nỗ lực đổi mới tư duy, chuyển từ “làm văn hóa theo cơ chế bao cấp” sang “quản trị văn hóa theo cơ chế thị trường có định hướng”, với nhiều chính sách đáng chú ý như: phát triển công nghiệp văn hóa, thúc đẩy hợp tác công tư, cơ chế khoán chi theo sản phẩm, cũng như nâng cao đãi ngộ đối với đội ngũ văn nghệ sĩ.
Đại biểu nhấn mạnh, dự thảo đã thể hiện rõ tư duy đổi mới, tiếp cận toàn diện, đặc biệt là đã bước đầu đưa văn hóa gắn với phát triển kinh tế, với công nghiệp văn hóa và chuyển đổi số.
Đối với quy định Ngày Văn hóa Việt Nam tại Điều 2 của dự thảo Nghị quyết, đại biểu Bùi Văn Dũng cho rằng, việc xác định một ngày để tôn vinh văn hóa là rất cần thiết. Tuy nhiên, nếu quy định đây là ngày nghỉ làm việc và hưởng nguyên lương thì cần cân nhắc kỹ tác động đến hoạt động kinh tế - xã hội. Đại biểu đề xuất nên điều chỉnh theo hướng linh hoạt hơn, coi đây là ngày khuyến khích tổ chức các hoạt động văn hóa trong toàn xã hội, thay vì bắt buộc nghỉ làm.
Đại biểu Bùi Văn Dũng bày tỏ đồng tình với quy định về nguồn lực cho phát triển văn hóa tại Điều 3, dành tối thiểu 2% ngân sách nhà nước cho văn hóa. Đại biểu cho rằng, đây là một bước tiến rất đáng ghi nhận. Tuy nhiên, vấn đề không chỉ là “chi bao nhiêu” mà quan trọng hơn là “chi như thế nào cho hiệu quả”.
“Vì vậy, tôi đề nghị cần bổ sung cơ chế phân bổ có trọng tâm, trọng điểm, ưu tiên cho các lĩnh vực có tính lan tỏa cao như công nghiệp văn hóa, chuyển đổi số và bảo tồn di sản cấp bách. Đồng thời, phải có tiêu chí đánh giá hiệu quả đầu tư cụ thể”, đại biểu Bùi Văn Dũng nói.
Góp ý về phát triển công nghiệp văn hóa tại Điều 4 của dự thảo Nghị quyết, đại biểu Bùi Văn Dũng cho rằng, dự thảo đã đề xuất mô hình cụm, khu công nghiệp sáng tạo văn hóa. Đây là hướng đi rất đúng, nhưng cần làm rõ hơn tiêu chí và điều kiện hình thành để tránh dàn trải, hình thức.
Đại biểu đề xuất nên cho phép thí điểm tại một số đô thị lớn, từ đó rút kinh nghiệm trước khi nhân rộng. Đồng thời, cần có chính sách ưu đãi đủ mạnh về đất đai, thuế và tín dụng để thu hút nhà đầu tư.
Đồng tình với dự thảo Nghị quyết quy định về công nghiệp văn hóa và chuyển đổi số, đại biểu Đỗ Hoàng Việt (đoàn Tây Ninh) cho rằng, về nguồn lực, dự thảo quy định bảo đảm chi tối thiểu 2% ngân sách cho văn hóa là rất cần thiết. Tuy nhiên, cần làm rõ cơ chế sử dụng và tiêu chí đánh giá hiệu quả để tránh tình trạng dàn trải, hình thức; cần xác định rõ các lĩnh vực ưu tiên để tập trung đầu tư, tạo chuyển biến thực chất.
Đối với các cơ chế đặc thù như chỉ định thầu rút gọn, đại biểu cho rằng, cần có quy định chặt chẽ tiêu chí áp dụng và tăng cường giám sát, kiểm tra để đảm bảo công khai, minh bạch, tránh bị lợi dụng trong quá trình thực hiện. Bên cạnh đó, đại biểu Đỗ Hoàng Việt cũng nhấn mạnh, phát triển công nghiệp văn hóa và chuyển đổi số là nội dung rất quan trọng và có tính đột phá. Đề nghị Nghị quyết cần làm rõ hơn các ngành công nghiệp văn hóa mũi nhọn, đồng thời có chính sách đủ mạnh để phát triển nội dung số, nâng cao năng lực cạnh tranh, từng bước đưa các sản phẩm văn hóa Việt Nam tham gia sâu hơn với thị trường quốc tế.
Đối với đề xuất quy định Ngày Văn hóa Việt Nam, thay vì cố định ngày 24/11 hằng năm, đại biểu Đỗ Hoàng Việt gợi ý chọn ngày thứ Sáu cuối cùng của tháng 11 để người dân có thể tham gia các hoạt động kéo dài xuyên suốt dịp cuối tuần.
