Tại phiên thảo luận "Sắp xếp hoạt động của các cơ quan báo chí - Góc nhìn người trong cuộc" trong khuôn khổ Diễn đàn Báo chí toàn quốc 2026, ông Trần Thanh Lâm khẳng định quan điểm của Đảng đối với báo chí luôn nhất quán và xuyên suốt: Báo chí cách mạng đặt dưới sự lãnh đạo trực tiếp, toàn diện của Đảng và sự quản lý của Nhà nước; là tiếng nói của Đảng, Nhà nước, đồng thời là diễn đàn tin cậy của nhân dân.
Theo ông, trong giai đoạn hiện nay, định hướng này tiếp tục được cụ thể hóa trong các văn kiện quan trọng của Đảng. Văn kiện Đại hội XIV xác định nhiệm vụ xây dựng nền báo chí, xuất bản, truyền thông chuyên nghiệp, nhân văn, hiện đại; tăng cường quản lý và phát triển các loại hình truyền thông trên nền tảng số; chủ động bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng và đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch.
Đề cập đến quá trình thực hiện Quy hoạch phát triển và quản lý báo chí toàn quốc đến năm 2025 gắn với Nghị quyết số 18-NQ/TW về sắp xếp tổ chức bộ máy, ông Trần Thanh Lâm cho biết đây là bước đi chiến lược nhằm khắc phục tình trạng chồng chéo, dàn trải, đầu tư phân tán; đồng thời đổi mới mô hình quản trị để báo chí chính thống tiếp tục giữ vững vai trò dòng thông tin chủ lưu trước sự phát triển mạnh mẽ của mạng xã hội.
Theo ông, đến nay công tác sắp xếp, tổ chức lại các cơ quan báo chí đã đạt được nhiều kết quả quan trọng. Một trong những điểm nhấn đáng chú ý là việc các cơ quan báo chí địa phương được chuyển về trực thuộc tỉnh ủy, thành ủy; đồng thời ba cơ quan báo chí chủ lực quốc gia gồm Đài Truyền hình Việt Nam, Đài Tiếng nói Việt Nam và Thông tấn xã Việt Nam trở thành đơn vị sự nghiệp công lập trực thuộc Ban Chấp hành Trung ương Đảng.
"Đây là minh chứng cụ thể cho việc khẳng định vai trò lãnh đạo trực tiếp, toàn diện của Đảng đối với báo chí; đồng thời là cơ sở để hình thành các cơ quan báo chí, truyền thông mạnh, đủ năng lực làm chủ và dẫn dắt không gian mạng", ông nhấn mạnh.
Theo Phó Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, yêu cầu đặt ra hiện nay không chỉ là sắp xếp lại tổ chức bộ máy mà còn phải đổi mới mạnh mẽ phương thức thông tin, tuyên truyền để đáp ứng yêu cầu của tình hình mới.
Trong đó, nhiệm vụ đầu tiên là nâng cao chất lượng thông tin, tăng cường tính chiến đấu và chiều sâu của các tác phẩm báo chí. Báo chí cần khắc phục tình trạng đưa tin đơn thuần về sự kiện, tăng hàm lượng phân tích, kiến giải và định hướng dư luận; đồng thời chủ động tham gia bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, phản bác các quan điểm sai trái, thù địch.
"Báo chí phải chủ động, trách nhiệm, nhạy bén với những vấn đề mới của thời cuộc; không được chậm trễ, do dự trước những vấn đề thực tiễn đang đặt ra; tuyệt đối không được lảng tránh những vấn đề cần định hướng tư tưởng và thống nhất nhận thức trong xã hội", ông nói.
Ông cho biết, báo chí chính thống phải khẳng định vai trò dẫn dắt bằng những thông tin chính xác, kịp thời và có sức thuyết phục.
"Báo chí không nên đi sau để nói lại. Báo chí phải thực sự là la bàn chỉ lối, là hải đăng dẫn đường để định hướng, dẫn dắt, thống nhất nhận thức, kiến tạo niềm tin và tạo đồng thuận trong xã hội", ông nhấn mạnh.
Cùng với đó, báo chí cần phát huy mạnh mẽ hơn nữa vai trò giám sát và phản biện xã hội, không né tránh những vấn đề khó, phức tạp; tăng cường các tuyến bài điều tra, phân tích chuyên sâu nhằm phát hiện những bất cập trong thực tiễn, từ đó góp phần hoàn thiện chính sách và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước.
Một nhiệm vụ quan trọng khác được ông Trần Thanh Lâm đề cập là bảo vệ chủ quyền thông tin quốc gia trên không gian mạng. Trong bối cảnh các nền tảng xuyên biên giới ngày càng có ảnh hưởng lớn tới hoạt động truyền thông, các cơ quan báo chí cần chủ động ứng dụng công nghệ mới, xây dựng hệ sinh thái số riêng và từng bước làm chủ nền tảng phân phối nội dung.
"Các cơ quan báo chí phải nhận thức sâu sắc về tầm quan trọng của việc bảo vệ chủ quyền thông tin quốc gia; phải là lực lượng chủ lực, xung kích trên mặt trận này", ông nhấn mạnh.
Theo ông Trần Thanh Lâm, mục tiêu đến năm 2030 là tiếp tục xây dựng hệ thống báo chí, truyền thông theo hướng tinh, gọn, mạnh, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả; đồng thời hình thành những cơ quan báo chí đủ năng lực cạnh tranh, đủ sức dẫn dắt dư luận xã hội và làm chủ không gian truyền thông số trong giai đoạn phát triển mới của đất nước.