Ngày 26/11, tại Hà Nội, Cục Thủy sản và Kiểm ngư thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp cùng Chương trình Phát triển Liên hợp quốc (UNDP) và Đại sứ quán Canada tại Việt Nam tổ chức Hội nghị về bảo vệ môi trường trong các hoạt động thủy sản năm 2025.
Hội nghị nhằm sơ kết ba năm (2022-2025) thực hiện Kế hoạch của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (nay là Bộ Nông nghiệp và Môi trường) triển khai Quyết định số 911/QĐ-TTg ngày 29/7/2022 của Thủ tướng Chính phủ về Đề án bảo vệ môi trường trong hoạt động thủy sản giai đoạn 2021-2030; đồng thời thảo luận định hướng, giải pháp cho giai đoạn 2026-2030.
Phát biểu tại hội nghị, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường - Phùng Đức Tiến nhấn mạnh phát triển thủy sản bền vững, có trách nhiệm, thân thiện với môi trường là xu hướng tất yếu của quá trình đưa ngành thủy sản Việt Nam hội nhập với quốc tế; phù hợp với các cam kết của Việt Nam trong việc giải quyết những thách thức nghiêm trọng của toàn cầu về biến đổi khí hậu, môi trường, sự suy giảm của các hệ sinh thái tự nhiên, hướng đến mục tiêu phát triển “xanh”.
Bên cạnh đó, giai đoạn 2022 - 2025 đã ghi nhận nhiều kết quả quan trọng của các bộ ngành, địa phương, hiệp hội, viện trường và doanh nghiệp trong thực hiện Đề án 911 như: Kiểm soát ô nhiễm trong nuôi trồng - khai thác - chế biến thủy sản từng bước được cải thiện; nhiều mô hình môi trường sáng tạo được triển khai, từ giám sát rác thải, quản lý nuôi trồng đến ứng dụng công nghệ trong xử lý môi trường; công tác quan trắc, cảnh báo, nghiên cứu nguồn thải được củng cố; hệ thống dữ liệu môi trường phục vụ ngành bước đầu được xây dựng theo hướng hiện đại hóa.
Bên cạnh kết quả, hội nghị cũng thẳng thắn điểm lại các khó khăn nổi bật trong thực thi Đề án 911 như hạ tầng môi trường chưa đồng bộ, năng lực kiểm soát ô nhiễm ở một số địa phương còn hạn chế, công nghệ xử lý chất thải chậm đổi mới và nhận thức cộng đồng vẫn cần được nâng cao.
Thiệt hại lớn tại Nam Trung Bộ, cần hỗ trợ khôi phục sản xuất
Chia sẻ với báo chí bên lề hội nghị, về các khu vực người dân nuôi trồng thủy sản chịu ảnh hưởng nặng nề của thiên tai trong thời gian qua. Ông Trần Đình Luân - Cục trưởng Cục Thủy sản và Kiểm ngư cho biết, các tỉnh Nam Trung Bộ vừa trải qua thiệt hại rất nặng nề trong nuôi trồng thủy sản do thiên tai, đặc biệt là Gia Lai và Đắk Lắk, cùng một phần ở Khánh Hòa và Quảng Ngãi.
Thiệt hại xảy ra ở cả nuôi nước ngọt, hồ chứa thủy điện, sông, cũng như các đối tượng nuôi biển có giá trị cao như tôm hùm, cá biển, cá tầm. “Nhiều hộ nuôi đã đầu tư dài ngày để chuẩn bị thu hoạch dịp Tết Nguyên đán, nay thiệt hại rất lớn,” ông Luân chia sẻ.
Theo ông Luân, Cục đã chỉ đạo các địa phương khẩn trương thống kê thiệt hại để có phương án hỗ trợ, gồm cả nguồn ngân sách nhà nước và sự tham gia của doanh nghiệp, tổ chức đồng hành cùng người dân.
Giải pháp trước mắt là dọn dẹp môi trường sau thiên tai, thu gom rác thải và xác thủy sản chết để tránh ô nhiễm; đồng thời Viện Nghiên cứu Nuôi trồng Thủy sản III sẽ phối hợp địa phương quan trắc môi trường, chỉ cho phép xuống giống khi điều kiện đã an toàn.
Một nhiệm vụ quan trọng là thống kê nhu cầu giống của người dân từ cá nước ngọt đến các loài đặc sản, cá biển, tôm hùm để điều phối nguồn giống từ các vùng không bị ảnh hưởng. Bên cạnh đó, các địa phương được khuyến cáo hướng dẫn người dân chọn các đối tượng nuôi ngắn ngày nhằm cung ứng thực phẩm dịp Tết, trước khi tái đầu tư mô hình nuôi dài hạn vào năm sau.
Ông Luân cũng đề nghị các tỉnh rà soát lại lịch thời vụ, vùng nuôi và rút kinh nghiệm từ những năm gần đây để điều chỉnh thời điểm thả giống, thu hoạch phù hợp, giảm rủi ro thiệt hại trước thiên tai ngày càng bất thường.
Chủ động phòng chống bão, chuyển đổi vật liệu và công nghệ nuôi biển
Về công tác ứng phó bão trong nuôi biển khu vực miền Trung, ông Trần Đình Luân khẳng định, đây là vùng có điều kiện tốt để phát triển nuôi biển nhưng lại thường xuyên chịu ảnh hưởng của bão, lũ quét và lũ ốc. Do đó, ngoài việc khảo sát vùng nuôi phù hợp, các địa phương cần thúc đẩy người dân sử dụng vật liệu nuôi biển thân thiện môi trường, có khả năng chịu sóng gió, thay thế lồng nuôi truyền thống dễ hư hỏng.
Ông Luân cho biết, nhiều mô hình tại Khánh Hòa và một số địa phương đã chứng minh tính hiệu quả khi dùng vật liệu bền vững, đồng thời đề nghị địa phương xây dựng cơ chế hỗ trợ để người dân mạnh dạn chuyển đổi.
Đối với nuôi biển công nghệ cao, lồng nuôi thông minh, Cục trưởng đánh giá đây là hướng đi cần thiết nhưng để triển khai hiệu quả, địa phương phải giao mặt nước biển ổn định cho người dân và doanh nghiệp, đồng thời tạo điều kiện đầu tư dài hạn nhằm hình thành các vùng nuôi quy mô, bền vững.
Đẩy nhanh giao khu vực biển để phát triển nuôi biển bền vững
Theo ông Trần Đình Luân - Cục trưởng Cục Thủy sản và Kiểm ngư, dù Việt Nam đã có Quy hoạch không gian biển quốc gia và các quy hoạch vùng bờ, tiến độ giao khu vực biển cho doanh nghiệp vẫn còn chậm, trong khi nhu cầu phát triển nuôi biển rất lớn. Ông Luân đề nghị chính quyền địa phương đẩy mạnh việc giao biển, đồng thời cơ cấu lại các khu vực nuôi nhằm phục vụ chuyển đổi nghề theo Quyết định 208 của Thủ tướng Chính phủ - giảm tàu khai thác ven bờ, tăng hoạt động nuôi trồng gắn với du lịch cộng đồng và bảo vệ nguồn lợi thủy sản.
Ở cấp trung ương, cũng đang hợp nhất thủ tục cấp phép dự án nuôi biển và giao mặt nước biển thành một thủ tục duy nhất, áp dụng từ 1/1/2026, giúp địa phương rút ngắn thời gian xử lý và tạo điều kiện thuận lợi hơn cho doanh nghiệp.
