Quy định 19-QĐ/TW: Xóa bỏ tính hình thức trong công tác Đảng tại doanh nghiệp

Quy định số 19-QĐ/TW ban hành ngày 08/4/2026 đặt ra yêu cầu chuyển đổi thực chất công tác chính trị, tư tưởng trong doanh nghiệp, lấy hiệu quả kinh tế và sự hài lòng của người lao động làm thước đo cao nhất thay vì các báo cáo lý thuyết.

Chuyển từ "học nghị quyết" sang "giải bài toán thực tiễn"

Theo TS Mạc Quốc Anh, Ủy viên Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam, Bí thư Đảng ủy Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa (SMEs) TP Hà Nội, Quy định 19-QĐ/TW tạo ra một bước ngoặt khi yêu cầu làm thật, đo được bằng kết quả thật thay vì chỉ dừng lại ở việc "học tập, quán triệt" truyền thống. Tại môi trường doanh nghiệp năng động, nếu công tác Đảng vẫn duy trì lối mòn "đọc văn bản - nghe báo cáo - viết thu hoạch", tổ chức sẽ rất khó tiếp cận đội ngũ doanh nhân, những người vốn nhạy bén với tính ứng dụng và giá trị thực tiễn.

Để khắc phục tình trạng này, Đảng ủy Hiệp hội xác định chiến lược: "giải bài toán của thực tiễn bằng tinh thần nghị quyết". Cụ thể, mọi nghị quyết, chỉ thị sau khi tiếp nhận phải được "dịch" sang ngôn ngữ quản trị và ngôn ngữ hành động. Điều này giúp xác định rõ tác động của chính sách tới từng đối tượng: doanh nghiệp, người lao động, môi trường đầu tư và đạo đức kinh doanh.

TS Mạc Quốc Anh cho biết, mỗi nội dung học tập tại đơn vị hiện nay bắt buộc phải đi kèm ba yếu tố để đảm bảo tính thực thi gồm kế hoạch hành động cụ thể; Đầu mối chịu trách nhiệm rõ ràng; Mốc thời gian kiểm tra, giám sát.

Ông nhấn mạnh, nếu thiếu một trong ba yếu tố này, công tác chính trị rất dễ rơi vào tình trạng hình thức. Sinh hoạt chi bộ phải bám sát các vấn đề thực tế doanh nghiệp đối mặt hàng ngày như khó khăn về vốn, thị trường, chuyển đổi số hay khủng hoảng truyền thông. “Chúng tôi đặt ra những câu hỏi cụ thể: nghị quyết của Đảng định hướng gì cho cách ứng xử; đảng viên phải nêu gương ở đâu; tổ chức đảng hỗ trợ doanh nghiệp tháo gỡ tâm lý chờ đợi, né tránh, sợ trách nhiệm như thế nào. Chính ở đây, công tác tư tưởng trở thành một nguồn lực phát triển, chứ không phải một phần việc bên lề” , TS Mạc Quốc Anh nói.

4 nhóm chỉ tiêu lượng hóa "sản phẩm công việc"

Một điểm mới của Quy định 19 là yêu cầu mọi cá nhân phải có hành động cụ thể, lấy sản phẩm công việc và mức độ tín nhiệm làm tiêu chí phấn đấu. Theo Bí thư Đảng ủy Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa (SMEs) TP Hà Nội, đối với khu vực doanh nghiệp tư nhân, Đảng ủy Hiệp hội đã lượng hóa các tiêu chí này thành 4 nhóm chỉ số cụ thể:

Nhóm 1 - Bản lĩnh chính trị, kỷ luật: Đảng viên phải chấp hành nghiêm chủ trương, pháp luật; học tập đầy đủ; phát ngôn đúng mực, không lan truyền thông tin sai lệch. Mục tiêu là giữ doanh nghiệp vận hành đúng hướng, không phát sinh rủi ro về tư tưởng và truyền thông.

Nhóm 2 - Quản trị, tuân thủ doanh nghiệp: Đánh giá qua việc doanh nghiệp hoạt động minh bạch, đúng pháp luật, đảm bảo quyền lợi người lao động, duy trì kỷ cương và văn hóa lành mạnh. “Sản phẩm” là một doanh nghiệp làm ăn có trách nhiệm, bền vững.

Nhóm 3 - Phát triển sản xuất, kinh doanh: Tập trung vào khả năng giữ việc làm, mở rộng thị trường, đổi mới công nghệ, chuyển đổi số, nâng cao năng lực cạnh tranh. Quan trọng là sự tiến bộ, thích ứng và tinh thần dám nghĩ, dám làm.

Nhóm 4 - Tín nhiệm và tác động xã hội: Đo bằng mức độ tin tưởng từ người lao động, tổ chức, đối tác và cộng đồng. Doanh nhân phải tạo được đồng thuận nội bộ, có trách nhiệm xã hội và đóng góp tích cực cho môi trường xung quanh.

Việc lượng hóa này giúp công tác tư tưởng không còn trừu tượng mà trở thành động lực trực tiếp thúc đẩy sản xuất kinh doanh. Thay vì hỏi Đảng viên đã nói gì, cấp ủy sẽ nhìn vào việc nghị quyết đã chuyển hóa thành kết quả nào trong công việc của họ.

"Tôi không ủng hộ cách đánh giá cũ nặng về số buổi dự họp, số trang bài thu hoạch hay số lần phát biểu. Những yếu tố đó cần, nhưng không thể là trung tâm. Trung tâm phải là: đảng viên đã làm được gì cho tổ chức, cho doanh nghiệp, cho người lao động, cho hội viên và cho xã hội. Đây cũng là cách để đảng viên trong khu vực doanh nghiệp nhận thấy việc làm theo nghị quyết không phải là “làm thêm một việc”, mà là nâng cao chất lượng lãnh đạo của chính mình trong thực tiễn", TS Mạc Quốc Anh nhấn mạnh.

"Bệ đỡ" cho tinh thần "6 dám"

Trong bối cảnh kinh tế năm 2026 được dự báo có nhiều thách thức đan xen, việc bảo vệ tinh thần "6 dám" (dám nghĩ, dám nói, dám làm, dám đương đầu với khó khăn, dám đột phá, dám chịu trách nhiệm) trở nên cấp thiết.

Bí thư Đảng ủy Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa (SMEs) TP Hà Nội cho biết, để khơi dậy và bảo vệ tinh thần “6 dám” trong đội ngũ đảng viên - doanh nhân, trước hết cần nhìn thẳng vào bối cảnh. Kết luận của Thủ tướng tại hội nghị doanh nghiệp cuối tháng 3, được Văn phòng Chính phủ thông báo ngày 05/4/2026, nêu rõ giai đoạn 2026 và các năm tiếp theo là thời kỳ cơ hội và khó khăn đan xen, trong đó thách thức nhiều hơn; đồng thời yêu cầu cơ chế, chính sách phải hướng tới hỗ trợ doanh nghiệp phát triển, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng.

Quy định 19-QĐ/TW cũng được ban hành trong bối cảnh này, với yêu cầu công tác chính trị, tư tưởng phải thực chất, gắn với nhiệm vụ chính trị, có tiêu chí lượng hóa và đo bằng hiệu quả thực hiện nhiệm vụ, bằng sự hài lòng của Nhân dân.

Theo Bí thư Đảng ủy Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa (SMEs) TP Hà Nội, từ góc độ Đảng ủy Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa TP Hà Nội, “bệ đỡ tư tưởng” cho doanh nhân không thể chỉ dừng ở tuyên truyền. Doanh nhân thực sự vững vàng khi tổ chức đảng và hiệp hội đồng hành ở những thời điểm khó khăn nhất: thiếu đơn hàng, đứt dòng tiền, phát sinh tranh chấp, áp lực dư luận, hay khi phải lựa chọn giữa lợi ích ngắn hạn và con đường phát triển bền vững. Vì vậy, công tác chính trị, tư tưởng được triển khai như một hệ thống đồng hành thực tế: nắm bắt tâm trạng doanh nhân, giải thích chính sách kịp thời, tổ chức đối thoại, hỗ trợ pháp lý, kết nối thị trường, chia sẻ kinh nghiệm quản trị, tạo môi trường để đảng viên doanh nhân không đơn độc khi đổi mới và chịu trách nhiệm vì lợi ích chung.

Để tinh thần này không chỉ là lời hiệu triệu, Đảng ủy Hiệp hội triển khai hệ thống đồng hành thực tế: Thứ nhất, khơi dậy “6 dám” bằng việc giúp đảng viên hiểu rằng “dám” không phải là liều, mà là bản lĩnh trong khuôn khổ đúng đắn.

Quy định 19 đặt nền tảng rõ ràng: mọi quyết sách phải tuân thủ Hiến pháp, pháp luật, xuất phát từ lợi ích quốc gia, dân tộc và Nhân dân; đồng thời xây dựng văn hóa Đảng dựa trên sự tiên phong, gương mẫu, liêm chính, kỷ luật. Bệ đỡ tư tưởng trước hết là làm rõ ranh giới giữa “đột phá sáng tạo” và “mạo hiểm tùy tiện”, giữa “chịu trách nhiệm” và “làm ẩu rồi né tránh”, giữa “đổi mới” và “phá rào”.

Thứ hai, bảo vệ tinh thần “6 dám” bằng thiết chế hỗ trợ. Năm 2026, Chính phủ phê duyệt Chương trình hỗ trợ pháp lý liên ngành cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh giai đoạn 2026–2030 theo Quyết định 84/QĐ-TTg, nhằm nâng cao năng lực tiếp cận pháp luật, xây dựng văn hóa tuân thủ và phát huy vai trò của các hiệp hội.

"Đây không chỉ là chính sách pháp lý mà còn là “bệ đỡ tư tưởng”, giúp doanh nhân yên tâm đổi mới, giảm rủi ro thể chế. Đảng ủy và Hiệp hội cần tận dụng chính sách này để hỗ trợ hội viên thông qua tư vấn, phổ biến pháp luật, cảnh báo rủi ro, kết nối chuyên gia và giải thích chính sách theo cách dễ hiểu, dễ áp dụng", TS Mạc Quốc Anh cho biết.

Thứ ba, nuôi dưỡng tinh thần “6 dám” bằng cộng đồng đồng hành. Một doanh nhân đơn lẻ dễ chùn bước trước áp lực thị trường, nhưng trong một cộng đồng có niềm tin, có mạng lưới và có sự hỗ trợ, sức bền sẽ tăng lên. Điều này phù hợp với tinh thần Quy định 19 về tăng cường mối quan hệ giữa Đảng với Nhân dân và phát huy vai trò của các tổ chức chính trị - xã hội. Hiệp hội cần làm cầu nối giữa doanh nghiệp với cơ quan quản lý, giữa doanh nghiệp với doanh nghiệp, chuyên gia, thị trường, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, đào tạo và truyền thông. Những kết nối thực chất sẽ giúp doanh nhân củng cố niềm tin và duy trì động lực hành động đúng.

Thứ tư, bảo vệ người dám làm bằng cơ chế đánh giá công bằng, dựa trên kết quả thực chất. Tinh thần xuyên suốt là chuẩn hóa, ràng buộc trách nhiệm, kiểm soát bằng kết quả và đo bằng hiệu quả. Nếu chỉ đánh giá bằng sự an toàn thì khó có đổi mới; ngược lại, nếu đánh giá bằng hiệu quả, mức độ phụng sự lợi ích chung và uy tín trong tập thể, thì những người dấn thân sẽ được bảo vệ. Cần kiên quyết chống hai thái cực: làm ẩu nhưng núp bóng “sáng tạo”, và sợ trách nhiệm đến mức không dám làm.

"Để khơi dậy và bảo vệ tinh thần “6 dám”, cần đồng thời thực hiện ba nhiệm vụ: củng cố niềm tin chính trị đúng đắn, xây dựng cơ chế hỗ trợ thực tế và hình thành cộng đồng đồng hành có trách nhiệm. Khi doanh nhân thấy tổ chức đảng không chỉ yêu cầu mà còn đồng hành, hỗ trợ và bảo vệ cái đúng, thì “6 dám” sẽ trở thành bản lĩnh thực sự: dám nghĩ lớn hơn, dám đi xa hơn, nhưng luôn đúng đường, đúng luật và đúng đạo lý. Đây chính là bệ đỡ tư tưởng có giá trị lâu dài" - TS Mạc Quốc Anh nhấn mạnh.

Vai trò "Tone at the top" trong văn hóa liêm chính

Theo TS Mạc Quốc Anh, trong khu vực tư nhân, sức nặng nêu gương của Bí thư cấp ủy hoặc Giám đốc doanh nghiệp mang tính quyết định. Văn hóa doanh nghiệp, đặc biệt là văn hóa liêm chính và thượng tôn pháp luật, không được hình thành trước hết từ khẩu hiệu hay quy chế, mà từ những hành vi lặp đi lặp lại của người đứng đầu.

Quy định 19 đặt ra hai yêu cầu lớn là đề cao vai trò nêu gương của cán bộ, đảng viên, nhất là người đứng đầu; và yêu cầu công tác chính trị, tư tưởng phải gắn với nhiệm vụ chính trị, có tiêu chí lượng hóa, lấy hiệu quả thực hiện nhiệm vụ và sự hài lòng của Nhân dân làm thước đo. Điều đó đồng nghĩa, người đứng đầu không chỉ đúng trong phát ngôn mà còn phải đúng trong quyết định, trong cách sử dụng quyền lực và trong kết quả tạo ra.

Cũng theo TS Mạc Quốc Anh, sức nặng của tính nêu gương từ người đứng đầu được coi là yếu tố quyết định để kiến tạo văn hóa liêm chính và thượng tôn pháp luật. Trong khu vực tư nhân, bộ máy thường gọn nhẹ và nhân viên quan sát rất kỹ chuẩn mực thực tế của lãnh đạo.

"Tone at the top" - tinh thần từ cấp cao nhất chính là luật bất thành văn mạnh mẽ nhất. Nếu người lãnh đạo nói về minh bạch nhưng lại chấp nhận các hành vi "kế toán hai sổ", né thuế hay ưu tiên người thân, mọi nội dung giáo dục đạo đức đều vô tác dụng. Ngược lại, việc lãnh đạo sẵn sàng từ chối "đường tắt" bất hợp pháp và chấp nhận làm chậm giao dịch để hoàn thiện pháp lý sẽ thiết lập nên chuẩn mực pháp quyền vững chắc cho tổ chức.

Theo TS Mạc Quốc Anh, tính nêu gương hiện nay được nhìn nhận ở ba tầng: Thứ nhất là tầng chuẩn mực: cách ứng xử của người đứng đầu xác định ranh giới được chấp nhận trong tổ chức. Một giám đốc sẵn sàng từ chối “đường tắt” bất hợp pháp, chấp nhận làm chậm giao dịch để hoàn thiện pháp lý, không gian dối về chất lượng, không chậm lương và nghĩa vụ với người lao động chính là người thiết lập chuẩn mực pháp quyền.

Thứ hai là tầng niềm tin: khi các bên liên quan thấy lãnh đạo nói đi đôi với làm, doanh nghiệp sẽ được tin cậy, gắn bó và đầu tư.

Thứ ba là tầng sức chống chịu: doanh nghiệp có nền tảng liêm chính thường có khả năng vượt qua khủng hoảng tốt hơn nhờ hệ thống kiểm soát ổn định và uy tín được bảo vệ.

Một điểm quan trọng khác là trong doanh nghiệp tư nhân, Bí thư cấp ủy và Giám đốc không thể vận hành theo hai hướng khác nhau. Dù là một hay hai người, định hướng chính trị và quản trị doanh nghiệp phải thống nhất ở nguyên tắc thượng tôn pháp luật, minh bạch và hướng tới lợi ích lâu dài. Nếu thiếu sự thống nhất này, tổ chức dễ bị phân mảnh.

Quy định 19 yêu cầu gắn kết công tác chính trị, tư tưởng với tổ chức, cán bộ, kiểm tra, giám sát và thực tiễn nhiệm vụ; điều đó trong doanh nghiệp đồng nghĩa sinh hoạt Đảng phải gắn với quản trị, và quản trị không thể tách rời yêu cầu liêm chính, kỷ cương, trách nhiệm xã hội. Nêu gương vì vậy không chỉ là phẩm chất cá nhân mà còn là cơ chế tạo sự thống nhất trong tổ chức.

"Văn hóa liêm chính không hình thành từ những việc lớn hiếm gặp mà từ những hành vi nhỏ hằng ngày: ký duyệt đúng quy trình, không ký hợp đồng bằng mọi giá, không đẩy rủi ro pháp lý cho cấp dưới, minh bạch khi có sai sót, tôn trọng pháp luật lao động, không dung thứ cho hối lộ hay lợi ích nhóm. Tất cả đều bắt đầu từ người đứng đầu. Do đó, yêu cầu “nói đi đôi với làm” và lấy kết quả làm thước đo của Quy định 19 đặc biệt phù hợp với khu vực tư nhân, nơi doanh nghiệp cần những lãnh đạo biến đạo đức thành quy trình, biến kỷ luật thành thói quen và biến tuân thủ pháp luật thành năng lực cạnh tranh", TS Mạc Quốc Anh nhấn mạnh.

Có thể thấy, việc thực hiện Quy định 19-QĐ/TW tại các đơn vị tư nhân không chỉ là câu chuyện chính trị mà đã trở thành nhu cầu tự thân để phát triển bền vững. Khi liêm chính trở thành tài sản chiến lược, doanh nghiệp sẽ có nền tảng vững vàng hơn trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt.