Trong phần lớn năm 2026, thị trường vàng rơi vào nghịch lý khi các yếu tố địa chính trị và tài khóa vẫn tạo môi trường thuận lợi cho tài sản trú ẩn, nhưng giá vàng lại chịu sức ép trong những tháng gần đây. Nguyên nhân chủ yếu đến từ sự thay đổi nhanh chóng trong kỳ vọng về chính sách tiền tệ của Mỹ, khiến lợi suất thực tăng và làm gia tăng chi phí cơ hội của việc nắm giữ vàng – tài sản không tạo ra dòng tiền.
Theo BCA Research, giai đoạn khó khăn nhất đối với vàng do lợi suất thực tăng “có lẽ đã qua”. Bà Roukaya Ibrahim, Trưởng bộ phận Chiến lược Hàng hóa của BCA Research, cho rằng Fed không nhất thiết phải cắt giảm lãi suất để tạo động lực mới cho vàng. Chỉ cần lợi suất thực và đồng USD ngừng tăng, áp lực lên kim loại quý có thể giảm đáng kể.
Đây là điểm đáng chú ý bởi thị trường đã trải qua một đợt điều chỉnh mạnh về kỳ vọng lãi suất trong năm nay. Đầu năm 2026, giới đầu tư từng dự báo Fed có thể cắt giảm lãi suất một hoặc hai lần. Hiện tại, kỳ vọng đã đảo chiều, với khả năng Fed thậm chí có thể tăng lãi suất một hoặc hai lần.
Sự thay đổi này đẩy lợi suất trái phiếu chính phủ Mỹ tăng mạnh. Jefferies ước tính lợi suất thực của trái phiếu TIPS kỳ hạn 10 năm đã tăng lên khoảng 2,41%, từ 1,94% vào đầu năm. Đà tăng của lợi suất thực góp phần khiến giá vàng giảm khoảng 25% so với mức đỉnh.
Tuy nhiên, kim loại quý vẫn giữ được một ngưỡng hỗ trợ quan trọng là 4.000 USD/ounce. Theo Hội đồng Vàng Thế giới (WGC), giá vàng kết thúc tháng 7 ở khoảng 4.027 USD/ounce, gần như không thay đổi so với tháng trước, bất chấp lợi suất trái phiếu vẫn ở mức cao.
Đáng chú ý, các quỹ ETF vàng tại châu Âu tiếp tục ghi nhận dòng vốn vào, ngay cả khi lợi suất thực của trái phiếu chính phủ Đức (Bund) đang ở mức cao nhất trong khoảng 15 năm. Diễn biến này cho thấy nhu cầu đối với vàng vẫn tương đối vững, bất chấp môi trường lãi suất bất lợi.
Jefferies cũng cho rằng tác động của cú sốc lợi suất thực có thể đã phần lớn được phản ánh vào giá vàng. Theo phân tích lịch sử, diễn biến của vàng sau các cú sốc về lợi suất thực không phụ thuộc quá nhiều vào mức lợi suất tuyệt đối, mà phụ thuộc vào việc lợi suất có tiếp tục tăng hay không. Nếu áp lực tăng lợi suất giảm bớt, giá vàng và cổ phiếu các doanh nghiệp khai thác vàng có thể có cơ hội phục hồi.
Trong khi đó, nhiều động lực mang tính dài hạn vẫn đang hỗ trợ kim loại quý. Các ngân hàng trung ương tiếp tục duy trì xu hướng tích trữ vàng, trong khi quá trình đa dạng hóa dự trữ và giảm phụ thuộc vào đồng USD vẫn là một chủ đề quan trọng. Những lo ngại về tình hình tài khóa tại nhiều nền kinh tế lớn chưa biến mất, còn bất ổn địa chính trị tiếp tục duy trì nhu cầu đối với tài sản trú ẩn.
BCA Research cho rằng nhu cầu từ khu vực chính thức, đặc biệt là các ngân hàng trung ương, có thể tạo một “mức sàn” cho giá vàng. Dù tốc độ mua vào có thể không còn mạnh như giai đoạn trước, lực cầu này vẫn giúp thị trường có thêm điểm tựa trong những thời điểm giá chịu áp lực.
Lạm phát cũng có thể trở thành một yếu tố hỗ trợ, nhưng không đơn giản theo cách vàng luôn tăng cùng lạm phát. WGC cho rằng lạm phát chỉ có tác động đáng kể đến giá vàng khi vượt 4%, đặc biệt nếu đi kèm với lợi suất thực giảm, đồng USD suy yếu hoặc nguy cơ suy thoái gia tăng.
Vì vậy, kịch bản tích cực đối với vàng không nhất thiết phải xuất hiện cùng một cuộc khủng hoảng kinh tế, một đợt nới lỏng tiền tệ khẩn cấp của Fed hay cú sốc lạm phát mới. Chỉ cần những yếu tố từng gây sức ép lên vàng không tiếp tục xấu đi, thị trường đã có thể có thêm động lực phục hồi.
Sau khi trải qua một trong những cú sốc lớn nhất về chi phí cơ hội trong nhiều năm, vàng có thể đang tiến đến một bước ngoặt. Nếu lợi suất thực thực sự đã đạt đỉnh, yếu tố từng là rào cản lớn nhất đối với giá vàng có thể dần chuyển thành một trong những động lực quan trọng thúc đẩy kim loại quý trong thời gian tới.
