Góp ý cho dự án Luật Đất đai (sửa đổi), đại biểu Quốc hội Nguyễn Thị Sửu, Phó Trưởng đoàn chuyên trách Đoàn ĐBQH thành phố Huế, đề nghị kiểm soát chặt cơ chế thu hồi phần đất còn lại sau thỏa thuận, bảo đảm quyền lợi của từng người sử dụng đất.
Không để ngưỡng 75% làm suy giảm quyền của người dân
Theo dự thảo, Hội đồng nhân dân cấp tỉnh có thể xem xét thu hồi phần diện tích còn lại khi chủ đầu tư đã nhận chuyển quyền trên 75% diện tích đất và trên 75% số người sử dụng đất sau thời hạn thỏa thuận.
Một quy định khác cho phép quyết định thu hồi trước khi phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư nếu trên 75% người sử dụng đất đồng ý và không phải bố trí tái định cư.
Đại biểu Nguyễn Thị Sửu cho rằng, ngưỡng 75% chỉ là điều kiện xem xét, không tự chứng minh việc thu hồi phần đất còn lại là cần thiết vì lợi ích quốc gia, công cộng. Tỷ lệ theo số người cũng chưa phản ánh đầy đủ diện tích đất, mức độ ảnh hưởng và sinh kế của từng hộ. Đặc biệt, đồng ý chủ trương thu hồi không đồng nghĩa với việc người dân đã biết và chấp nhận mức bồi thường cuối cùng.
“Dựa vào đa số có thể làm suy giảm quyền của nhóm còn lại”, đại biểu lưu ý.
Từ đó, đại biểu đề nghị quy định ngưỡng 75% chỉ là điều kiện cần, đồng thời yêu cầu công khai danh sách, có thời gian thương lượng tối thiểu và thẩm định độc lập. Cơ quan có thẩm quyền phải chứng minh sự cần thiết, tính tương xứng của việc thu hồi; tỷ lệ đồng thuận cần được công bố theo cả diện tích đất và số người sử dụng đất.
Đáng chú ý, đại biểu đề nghị bỏ điểm b khoản 4 Điều 38, theo đó phải phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư trước khi quyết định thu hồi đất theo trình tự thông thường. Ngoại lệ chỉ nên áp dụng trong tình huống khẩn cấp được luật xác định hoặc khi người sử dụng đất tự nguyện bàn giao bằng văn bản sau khi được cung cấp đầy đủ thông tin.
Định giá đất phải minh bạch, có thể kiểm chứng
Về bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất, đại biểu Nguyễn Thị Sửu cho rằng cần phân định rõ giá trị quyền sử dụng đất với các khoản hỗ trợ bổ sung, tránh để tỷ lệ hành chính bị vận dụng như hệ số làm giảm giá trị đất.
Theo đại biểu, giá trị quyền sử dụng đất cần được xác định theo giao dịch thị trường bình thường; các khoản hỗ trợ nhằm ổn định đời sống, chuyển đổi nghề và nghĩa vụ tài chính với Nhà nước phải được tách bạch. Quyết định về giá và mức hỗ trợ cần công khai dữ liệu đầu vào, phương pháp tính và căn cứ lựa chọn.
Đại biểu cũng đề nghị quy định rõ nguồn dữ liệu và cách thức kiểm chứng khi định giá, ưu tiên các giao dịch đã hoàn thành cùng thông tin công chứng, thuế, đấu giá và cơ sở dữ liệu đất đai; đồng thời sàng lọc giao dịch bất thường hoặc giữa các bên liên quan.
Đối với quy định bảng giá đất và hệ số điều chỉnh được quyết định định kỳ 3 năm một lần, đại biểu đề nghị nghiên cứu cập nhật hằng năm. Nếu giữ chu kỳ 3 năm, cần đánh giá biến động mỗi năm và điều chỉnh giữa kỳ khi vượt ngưỡng luật định, đi kèm thẩm định độc lập và kiểm tra sau định giá.
Theo đại biểu Nguyễn Thị Sửu, thu hồi đất đúng căn cứ, bồi thường minh bạch không cản trở phát triển mà là điều kiện để giảm tranh chấp, củng cố niềm tin và giúp các dự án triển khai bền vững.
Theo nghị trình, ngày 29/10 tới, Quốc hội dự kiến thảo luận tại hội trường về dự án Luật Đất đai (sửa đổi).
