Sáng 23/10, thảo luận tại Tổ về dự án Luật Trưng mua, trưng dụng tài sản (sửa đổi), đại biểu Vũ Văn Tiến (Đoàn Hải Phòng) nhấn mạnh tính cấp bách của việc sửa luật. Điều này nhằm tạo cơ sở pháp lý để cơ quan chức năng chủ động ứng phó với các tình huống khẩn cấp, đồng thời giảm thiểu thiệt hại cho người dân và doanh nghiệp.
Theo đại biểu, qua gần 20 năm thi hành, luật không phải lúc nào cũng được áp dụng, nhưng có ý nghĩa đặc biệt trong những thời điểm cam go như thiên tai, mưa lũ hay đại dịch Covid-19, khi tính mạng và sức khỏe của người dân bị ảnh hưởng trực tiếp.
Không để giải quyết việc cấp bách lại phát sinh khó khăn khác
Đại biểu Vũ Văn Tiến ghi nhận dự thảo đã bổ sung nguyên tắc hạn chế tối đa ảnh hưởng đến việc cung cấp dịch vụ thiết yếu cho người dân. Tuy nhiên, ông cho rằng quy định này còn chung chung, chưa làm rõ cách thực hiện trong thực tế.
Dẫn câu tục ngữ “một miếng khi đói bằng một gói khi no”, đại biểu nhấn mạnh việc huy động nguồn lực đúng lúc, đúng chỗ trong hoạn nạn có ý nghĩa rất quan trọng. Nhưng theo ông, cần giải quyết yêu cầu trước mắt mà không làm phát sinh những khó khăn, hệ lụy khác.
Thực tế trong đại dịch Covid-19, hàng trăm trường học đã được trưng dụng làm khu cách ly, bệnh viện dã chiến. Khi chuẩn bị đón học sinh trở lại, có nơi trường lớp chưa được bàn giao, còn phải sửa chữa, khử khuẩn.
“Rõ ràng, việc trưng dụng là cần thiết, nhưng nếu không tính trước phương án thay thế, thời hạn bàn giao và khôi phục hoạt động thì giải quyết được yêu cầu cấp thiết lại có thể làm phát sinh khó khăn cho hoạt động thiết yếu khác”, đại biểu phân tích.
Từ thực tế này, ông đề nghị đánh giá kỹ hơn tác động của chính sách đối với các tài sản đang trực tiếp phục vụ giáo dục, y tế, văn hóa, thể thao và trợ giúp xã hội. Khi quyết định trưng dụng, cần xem xét khả năng sử dụng tài sản thay thế, phạm vi và thời gian thực sự cần thiết, đồng thời có phương án duy trì dịch vụ ở mức phù hợp.
Đại biểu cũng lưu ý, trong tình huống cần quyết định ngay để bảo vệ tính mạng, sức khỏe con người, không thể đặt ra điều kiện cứng nhắc làm chậm việc ứng phó. Tuy nhiên, luật cần quy định rõ trách nhiệm khắc phục ảnh hưởng, khôi phục hoạt động thiết yếu ngay khi điều kiện cho phép.
Bảo đảm quyền lợi người dân khi trưng dụng tài sản
Một nội dung khác được đại biểu Vũ Văn Tiến quan tâm là quyền của người có tài sản được trưng mua, trưng dụng.
“Tôi băn khoăn với quy định người có tài sản chỉ được yêu cầu giải thích sau khi đã thực hiện quyết định trưng mua, trưng dụng”, đại biểu nói.
Theo đại biểu: “Chúng ta đều hiểu rằng trong những tình huống khẩn cấp, việc chấp hành quyết định phải được đặt lên hàng đầu. Nhưng theo tôi, nghĩa vụ chấp hành và quyền được giải thích thay vì “dùng trước, nói sau” mà cần song hành với nhau. Người dân có trách nhiệm bàn giao tài sản, nhưng cũng cần được biết vì sao tài sản của mình được huy động, sử dụng trong trường hợp gì và quyền lợi được bảo đảm như thế nào”.
Vì vậy, đại biểu đề nghị cân nhắc quy định theo hướng người có tài sản được yêu cầu giải thích ngay khi nhận quyết định. Trường hợp cần thực hiện ngay, việc giải thích có thể tiến hành đồng thời hoặc sau đó, nhưng không làm đình chỉ, trì hoãn việc thi hành.
Đại biểu Vũ Văn Tiến nhấn mạnh, cần tiếp tục đánh giá tác động, cụ thể hóa những nội dung cốt lõi ngay trong luật, bảo đảm huy động nguồn lực kịp thời, sử dụng đúng mục đích, hạn chế thấp nhất ảnh hưởng đến đời sống người dân; đồng thời, xác định rõ thẩm quyền, trách nhiệm và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của người có tài sản.
