Theo các chuyên gia tâm lý, điều đáng lo ngại nhất không nằm ở vài điểm số bị thay đổi, mà là niềm tin và cảm giác an toàn của học sinh trước những giá trị vốn được coi là bất di bất dịch trong nhà trường.
Những ngày qua, dư luận đặc biệt quan tâm đến vụ việc tại Trường Tiểu học Nguyễn Văn Cừ, phường Quy Nhơn Nam (Gia Lai), nơi cô T.T.K.N., giáo viên môn Tiếng Anh, bị phản ánh sửa bài kiểm tra khiến nhiều học sinh bị hạ điểm.
Kết quả xác minh ban đầu cho thấy, giáo viên này đã sửa “đúng thành sai” ở nhiều bài làm của học sinh lớp 3C và 4B bằng cách thêm nét chữ, thêm từ vào bài kiểm tra.
Trước tính chất nghiêm trọng của sự việc, Trường Tiểu học Nguyễn Văn Cừ đã tạm đình chỉ giảng dạy đối với cô T.T.K.N. Phòng Văn hóa – Xã hội phường Quy Nhơn Nam cũng yêu cầu nhà trường kiểm điểm, xử lý trách nhiệm theo quy định.
Không lâu sau đó, tại Thanh Hóa, dư luận tiếp tục xôn xao trước vụ việc hàng trăm học sinh Trường THPT Tô Hiến Thành bị nâng – hạ điểm trong các kỳ kiểm tra học kỳ.
Điều đáng nói, việc điều chỉnh điểm không chỉ xảy ra ở một lớp hay một môn học, mà lan rộng ở nhiều lớp, nhiều môn khác nhau. Dù nhà trường lý giải nguyên nhân xuất phát từ “vô ý, nhầm lẫn, trục trặc mạng”, vụ việc vẫn khiến phụ huynh và xã hội đặt dấu hỏi lớn về tính minh bạch, công bằng trong đánh giá học sinh.
Trao đổi về hai vụ việc trên với phóng viên báo Nhà báo và Công luận, TS Nguyễn Tùng Lâm, Phó Chủ tịch Hội Khoa học Tâm lý Giáo dục Việt Nam khẳng định, về mặt chuyên môn và quy định, giáo viên không có quyền tự ý nâng hoặc hạ điểm của học sinh dưới bất kỳ hình thức nào.
“Trong quá trình chấm bài, giáo viên không được phép điều chỉnh kết quả bài làm. Khi nhập điểm lên hệ thống, càng không được nhập sai, dù với lý do chủ quan hay khách quan. Không thể vì cảm tính hay ‘chiếu cố’ mà tự ý thay đổi điểm số, bởi như vậy sẽ làm mất đi chuẩn mực đánh giá trong nhà trường”, TS Lâm nhấn mạnh.
Theo vị chuyên gia này, ở lứa tuổi học sinh, thầy cô giáo được các em xem là hiện thân của sự công bằng và chuẩn mực. Khi điểm số bị can thiệp tùy tiện, điều đầu tiên bị tổn hại không chỉ là kết quả học tập, mà là niềm tin của học sinh vào giáo viên và nhà trường.
“Điều các em bị lấy đi không chỉ là vài con điểm, mà là cảm giác an toàn và niềm tin rằng sự nỗ lực, cố gắng sẽ được ghi nhận xứng đáng. Với trẻ em, tổn thương lớn nhất không nằm ở việc bị điểm thấp, mà là cảm giác bị phản bội khi người các em tin tưởng nhất lại làm sai lệch sự công bằng. Những tổn thương này có thể để lại hệ quả lâu dài đối với thái độ học tập và cách các em nhìn nhận đúng – sai trong xã hội”, TS Lâm phân tích.
Trên thực tế, việc chấm điểm và nhập điểm là nhiệm vụ thường xuyên của giáo viên và rất khó có sự can thiệp từ bên ngoài. Chính vì vậy, yếu tố quan trọng nhất vẫn là sự công tâm, cẩn trọng và trách nhiệm nghề nghiệp của mỗi thầy cô.
Để hạn chế những sai phạm tương tự, TS Lâm cho rằng các nhà trường cần đổi mới phương thức đánh giá, áp dụng hình thức chấm bài, nhập điểm chéo hoặc tăng cường kiểm soát nội bộ.
Theo chuyên gia, nếu muốn khích lệ học sinh yếu, giáo viên hoàn toàn có thể sử dụng các biện pháp sư phạm phù hợp như giao thêm bài tập, thiết kế đề kiểm tra vừa sức hơn, tạo cơ hội để học sinh cải thiện kết quả một cách minh bạch, thay vì can thiệp trực tiếp vào điểm số.
Dưới góc độ quản lý, TS Lâm thừa nhận áp lực thành tích có thể khiến một bộ phận giáo viên đánh đổi chuẩn mực nghề nghiệp, từ đó làm sai lệch giá trị công bằng trong giáo dục. Tuy nhiên, ông khẳng định, việc sửa bài làm hay tự ý cộng – trừ điểm là hành vi sai quy chế và vi phạm đạo đức nhà giáo.
“Đáng lo ngại hơn, những vụ việc như vậy không chỉ gây tổn thương tâm lý học sinh mà còn làm ảnh hưởng đến uy tín của những giáo viên làm đúng. Khi sai phạm xảy ra, phụ huynh dễ nảy sinh tâm lý nghi ngờ chung, từ đó làm tổn hại danh dự của cả tập thể nhà giáo”, TS Lâm bày tỏ.
Hai vụ việc tại Gia Lai và Thanh Hóa có thể chỉ là những “điểm nóng” được phát hiện, nhưng từ đó đặt ra yêu cầu cấp thiết phải siết chặt kỷ cương, chuẩn mực trong đánh giá học sinh.
Bởi trong giáo dục, nếu niềm tin bị xói mòn, thì điểm số dù cao đến đâu cũng không thể bù đắp được những tổn thương âm thầm mà học trò phải gánh chịu.
