Căng thẳng leo thang tại Tây Á đang tác động mạnh đến thị trường toàn cầu, nguồn cung năng lượng và tình hình nhân đạo trong khu vực.
Nhiều chính phủ và tổ chức quốc tế đang khẩn trương tìm giải pháp ứng phó trước việc giá dầu tăng, rủi ro an ninh gia tăng và làn sóng người phải rời bỏ nơi cư trú ngày càng mở rộng.
Chứng khoán châu Á và nhiều thị trường lớn trên thế giới đồng loạt giảm điểm khi giá dầu thô bật tăng do lo ngại về khả năng đứt gãy nguồn cung kéo dài tại khu vực eo biển Hormuz.
Trong bối cảnh đó, một số quốc gia bắt đầu xả dự trữ năng lượng chiến lược hoặc tìm nguồn cung thay thế khi các vấn đề nhân đạo tiếp tục trở nên nghiêm trọng hơn.
Theo Hãng tin Đức DPA, chứng khoán châu Á đóng cửa phiên thứ Sáu trong sắc đỏ khi giá dầu tăng khiến tâm lý nhà đầu tư bất ổn.
Giá dầu Brent tăng hơn một phần trăm và tiến sát mức 102 USD một thùng do lo ngại nguồn cung bị gián đoạn, cho dù Cơ quan Năng lượng Quốc tế đã triển khai đợt xả kho dự trữ khẩn cấp với quy mô lớn nhất từ trước đến nay.
Nhiều thị trường trong khu vực đều giảm điểm. Chỉ số Shanghai Composite của Trung Quốc giảm 0.82 phần trăm và Hang Seng của Hong Kong mất 0.98 phần trăm.
Tại Nhật Bản, chỉ số Nikkei giảm 1.16 phần trăm khi nhà đầu tư lo rằng tình hình liên quan đến Iran có thể làm gia tăng áp lực lên nguồn cung năng lượng.
Chỉ số Kospi của Hàn Quốc giảm 1.72 phần trăm khi căng thẳng địa chính trị và kỳ vọng thấp hơn về khả năng Mỹ giảm lãi suất tiếp tục tác động tiêu cực đến niềm tin thị trường.
Theo các báo cáo từ DPA AFX và Tân Hoa Xã, thị trường châu Âu và Mỹ cũng ghi nhận xu hướng giảm. Chỉ số Stoxx 600 của châu Âu hạ 0.61 phần trăm và các chỉ số chủ chốt tại London, Frankfurt và Paris đều đóng cửa thấp hơn khi giới đầu tư phản ứng trước giá dầu leo thang và những bất ổn địa chính trị.
Tại Mỹ, chỉ số Dow Jones giảm 1.56 phần trăm và Nasdaq mất 1.78 phần trăm khi giá năng lượng tăng vọt. Đồng USD lên mức cao nhất trong vòng ba tháng khi thị trường chờ đợi dữ liệu lạm phát để tìm thêm tín hiệu về định hướng chính sách lãi suất.
Giá dầu thế giới tăng mạnh sau khi Iran thông báo tiếp tục duy trì việc đóng cửa eo biển Hormuz, tuyến vận tải biển then chốt của thương mại toàn cầu.
Trong phát biểu công khai đầu tiên kể từ khi nhậm chức, nhà lãnh đạo tối cao mới của Iran, ông Mojtaba Khamenei, cho biết nước này sẽ giữ nguyên quyết định đóng cửa eo biển nhằm tạo sức ép trong bối cảnh căng thẳng khu vực gia tăng.
Ông cũng đưa ra cảnh báo rằng các căn cứ quân sự của Mỹ trong khu vực có thể đối mặt với nguy cơ tấn công nếu không được thu hẹp hoạt động.
Việc gián đoạn tại khu vực này đã khiến nhiều nước phải áp dụng các biện pháp ứng phó khẩn cấp. Mỹ dự kiến tung ra 172 triệu thùng dầu từ kho dự trữ chiến lược. Các quốc gia thành viên Cơ quan Năng lượng Quốc tế cũng thống nhất giải phóng 400 triệu thùng từ nguồn dự trữ khẩn cấp.
Australia lần đầu tiên kể từ năm 2022 đã phải sử dụng kho dự trữ nhiên liệu chiến lược. Bộ trưởng Năng lượng Chris Bowen cho biết quốc gia này sẽ đưa ra thị trường tối đa 762 triệu lít xăng và dầu diesel nhằm giảm áp lực nguồn cung và góp phần ổn định thị trường nhiên liệu trong bối cảnh xung đột gia tăng.
Thái Lan đang tìm kiếm nguồn năng lượng thay thế để đối phó nguy cơ thiếu hụt. Phó Thủ tướng Phiphat Ratchakitprakarn cho biết nước này hiện có lượng dự trữ đủ dùng khoảng 98 ngày.
Chính phủ Thái Lan cũng đang làm việc với các nhà cung cấp ngoài khu vực Vịnh và theo dõi sát giá nhiên liệu cũng như tác động của lạm phát.
Trong diễn biến khác, Tân Hoa Xã cho biết các dự án xây dựng nhà máy điện hạt nhân trên toàn cầu đang đạt mức cao nhất trong bốn mươi năm, cho thấy nhu cầu năng lượng hạt nhân tăng mạnh trong thời điểm thế giới đối diện nhiều bất ổn.
Giám đốc điều hành Cơ quan Năng lượng Quốc tế Fatih Birol nhận định điện hạt nhân cùng với năng lượng tái tạo sẽ tiếp tục giữ vai trò quan trọng trong việc đảm bảo nguồn cung điện sạch và ổn định.
Căng thẳng đang làm trầm trọng thêm những lo ngại về nhân đạo và an ninh trong khu vực.
Theo Liên Hiệp Quốc, có hơn 4.1 triệu người đã phải rời bỏ nơi cư trú tại Afghanistan, Iran, Lebanon và Pakistan kể từ khi căng thẳng leo thang. Ngoài ra còn có hơn 117.000 người phải rời sang các quốc gia khác.
Hãng Anadolu Ajansi đưa tin Trung Quốc đã công bố gói viện trợ nhân đạo khẩn cấp dành cho Iran sau một vụ không kích nghiêm trọng tại một trường học ở thành phố Minab khiến ít nhất 150 nữ sinh thiệt mạng. Bắc Kinh bày tỏ quan ngại về tình trạng tấn công nhằm vào cơ sở dân sự và cam kết tiếp tục hỗ trợ các khu vực bị ảnh hưởng.
Hãng DPA cho biết tập đoàn TotalEnergies của Pháp đã khôi phục hoạt động khai thác tại mỏ dầu Mabruk ở Libya sau mười năm ngừng hoạt động. Sản lượng dự kiến đạt khoảng 25.000 thùng mỗi ngày trong nỗ lực đóng góp vào nguồn cung toàn cầu.
Ngoài ra, Mỹ tạm thời cho phép các quốc gia mua dầu Nga đang trong quá trình vận chuyển trên biển nhằm giảm bớt tình trạng biến động trên thị trường năng lượng toàn cầu. Quy định này áp dụng cho các lô hàng được bốc dỡ trước ngày 12 tháng Ba và có hiệu lực đến ngày 11 tháng Tư.
Khi căng thẳng tiếp tục leo thang, nhiều chính phủ và tổ chức quốc tế đang nỗ lực giảm thiểu tác động về kinh tế và nhân đạo trong bối cảnh thị trường toàn cầu vẫn ở trạng thái nhạy cảm trước nguy cơ gián đoạn nguồn cung năng lượng kéo dài.
