Nga đã thu về gần 7 tỷ USD từ nguồn thu nhiên liệu hóa thạch kể từ khi các cuộc tấn công của Mỹ và Israel tại Iran khiến eo biển Hormuz gần như bị phong tỏa, theo một báo cáo mới được công bố.
Eo biển Hormuz được xem là điểm nghẽn chiến lược của thị trường năng lượng toàn cầu khi mỗi năm có khoảng 25% lượng dầu thô vận chuyển bằng đường biển và 20% lượng khí tự nhiên hóa lỏng đi qua khu vực này.
Mối lo ngại lớn hiện nay xuất phát từ việc Nga từng đối mặt với áp lực ngân sách nghiêm trọng do doanh thu dầu khí suy giảm trong lúc phải gánh chi phí của cuộc xung đột tại Ukraine kéo dài hơn 4 năm.
Ngành dầu khí Nga được dự báo tiếp tục hưởng lợi trong bối cảnh Tổng thống Donald Trump cân nhắc điều chỉnh một số biện pháp trừng phạt từng được áp đặt sau chiến dịch quân sự quy mô lớn của Tổng thống Vladimir Putin tại Ukraine.
Chính quyền Mỹ cho rằng động thái này có thể góp phần ổn định thị trường năng lượng nhưng nhiều ý kiến lo ngại việc nới lỏng trừng phạt sẽ tạo thêm lợi thế cho Nga trong bối cảnh xung đột chưa chấm dứt.
Theo tờ Newsweek, cơ quan báo chí này đã liên hệ Bộ Tài chính Mỹ và Bộ Ngoại giao Nga để xin bình luận nhưng chưa nhận được phản hồi.
Theo phân tích được công bố ngày thứ Năm bởi Trung tâm Nghiên cứu Năng lượng và Không khí Sạch, Nga thu về bình quân 510 triệu EUR mỗi ngày kể từ khi xung đột tại Iran bùng phát, tăng 14% so với mức trung bình của tháng 2.
Tính đến thời điểm báo cáo được công bố, tổng số thu đạt khoảng 6 tỷ EUR từ xuất khẩu dầu khí, con số đủ để nước này mua số lượng lớn thiết bị quân sự do Iran sản xuất.
Ông Alexander Kirk, chuyên gia vận động chính sách trừng phạt tại tổ chức Urgewald ở Đức, nhận định tâm lý lo ngại trong thị trường năng lượng thường mang lại lợi thế cho các quốc gia có vị thế xuất khẩu lớn. Ông cho biết khoản thu lớn chỉ trong chưa đầy hai tuần đã tạo thêm nguồn lực cho Nga trong bối cảnh xung đột kéo dài.
Về khả năng Mỹ xem xét điều chỉnh trừng phạt đối với Iran, ông Kirk cho rằng động thái này không giúp thị trường ổn định mà có thể khiến Nga bán dầu với mức giá cao hơn.
Ông giải thích rằng các biện pháp trừng phạt của Washington từng buộc dầu thô Nga phải giao dịch ở mức giá thấp đáng kể so với mặt bằng chung, trong khi việc nới lỏng có thể rút ngắn khoảng cách giá và giúp Nga gia tăng nguồn thu.
Ông Chris Weafer, Giám đốc điều hành Công ty tư vấn chiến lược Macro-Advisory, đánh giá việc eo biển Hormuz bị phong tỏa xuất hiện trong thời điểm mang lại nhiều lợi thế cho Nga.
Ông cho biết giá dầu và khí đốt tăng mạnh giúp Nga cải thiện ngân sách, đồng thời nước này không phải áp dụng mức chiết khấu sâu như trước cho các khách hàng châu Á vốn thận trọng với rủi ro trừng phạt.
Ông Weafer cho biết các quốc gia châu Á, nơi phụ thuộc gần 50% lượng dầu thô nhập khẩu từ Trung Đông, đã chuyển sang mua nhiều hơn dầu của Nga với mức giá cao gấp đôi so với 3 tháng trước.
Dù Trung Quốc đã đa dạng hóa nguồn cung và tích lũy dự trữ trong nhiều thập kỷ, một cuộc khủng hoảng kéo dài vẫn có thể khiến nước này tăng nhu cầu với năng lượng Nga.
Diễn biến này có thể củng cố khả năng Tổng thống Vladimir Putin đạt được thỏa thuận với Chủ tịch Tập Cận Bình về dự án đường ống Power of Siberia 2 với công suất 50 tỷ mét khối mỗi năm.
Hai thị trường Trung Quốc và Ấn Độ hiện chiếm khoảng 50% doanh thu dầu mỏ của Nga. Trong một quyết định gây chú ý, chính quyền Mỹ tạm thời cấp phép 30 ngày cho Ấn Độ tiếp tục nhập khẩu dầu của Nga nhằm giảm áp lực từ giá năng lượng tăng cao.
Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cho rằng đây là biện pháp ngắn hạn để xử lý tình huống và nhấn mạnh phần lớn nguồn thu của Nga đến từ hoạt động khai thác.
Một số ý kiến không đồng tình. Ông Kirk nhận định trừng phạt chỉ phát huy hiệu quả khi buộc Nga thu hẹp tập khách hàng và giảm giá bán, trong khi việc cho phép Ấn Độ tiếp tục mua dầu khiến áp lực này suy giảm và giúp Nga thu hẹp mức chiết khấu dù không tăng thêm sản lượng.
Trong khi đó, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent chia sẻ trên nền tảng X rằng quyết định tạm thời nói trên không mang lại lợi ích đáng kể cho Nga vì chỉ áp dụng với lượng dầu đang mắc kẹt trên biển.
Hai nghị sĩ Sam Liccardo và Ruben Gallego trong thư gửi Bộ Tài chính Mỹ cho rằng những diễn biến gần đây tại Iran đã làm gián đoạn hoạt động vận chuyển dầu qua eo biển Hormuz và khiến sản lượng dầu ở Trung Đông giảm mạnh.
Họ đánh giá các biện pháp ứng phó hiện nay chưa đủ để bảo đảm nguồn cung ổn định cho các đồng minh như Ấn Độ, qua đó tạo điều kiện để Nga và một số quốc gia khác hưởng lợi từ nguồn dầu từng bị hạn chế bởi trừng phạt.
